ନୀରୁକ୍ଛରୀରସଂପତ୍ତିର୍ନିଵେଦେ କିଂ ନୁ କାରଣମ୍
ତୁମର ଦେହ ସୁସ୍ଥ ଓ ଆକୃତି ଭଲ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହାର କାରଣ କଣ?
ସପ୍ତଦ୍ଵୀପପତେରାଜ୍ଞଃ କୁମାରସ୍ତ୍ଵଂ ତଥା କଥମ୍
ସପ୍ତଦ୍ୱୀପର ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ତୁମେ କିପରି ଏଭଳି ହେଲ?
ଅଵଗଂତୁଂ ହି ଶକ୍ଯେତ ଯୂନୋ ଵୃଦ୍ଧସ୍ଯ ଵା ଶିଶୋଃ
ଯୁବକ କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧଙ୍କର ମନ ବୁଝିହେବା ସମ୍ଭବ, କିନ୍ତୁ ଶିଶୁଙ୍କର ମନ ବୁଝିହେବା କଷ୍ଟକର।
ଵାଚଂ ଜଗ୍ରାହ ସ ତଦା ଶିଶୁଃ ପ୍ରାଂଶୁମନୋରଥଃ
ତାପରେ ଉଚ୍ଚ ମନୋକାମନା ଥିବା ସେ ଶିଶୁଟି କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା।
ରାଜାଂକମାରୁରୁକ୍ଷୁର୍ହି ସୁରୁଚ୍ଯା ପରିଭର୍ତ୍ସିତଃ
ରାଜାଙ୍କ ଛାତିରେ ବସିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିବାବେଳେ, ସୁରୁଚି ତାକୁ ଡାଟିଲେ।
ଧିକ୍କୃତ୍ଯ ପ୍ରଶଶଂସ ସ୍ଵଂ ନିର୍ଵେଦେ କାରଣଂ ତ୍ଵିଦମ୍
ତାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରି, ନିଜର ଅସକ୍ତିର କାରଣ ଖୋଲି କହିଲେ—ଏହି ହେଉଛି ମୋର ନିର୍ଲୋଭତାର କାରଣ।
କ୍ଷାତ୍ରମେଵ ଶଶଂସୁସ୍ତଦହୋ ବାଲେପି ନ କ୍ଷମା।। 4.1.19.
ସେମାନେ କହିଲେ—ଏହା କ୍ଷତ୍ରିୟର ସ୍ୱଭାବ; ହାଏ, ଶିଶୁ ମଧ୍ୟ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ରଖିପାରେନି।
ଅତ୍ରିରୁଵାଚ ମନୋରଥପଥାତୀତଂ ସ୍ଫୀତଂ ନାକଲଯେତ୍ପଦମ୍ ।। 4.1.19.
ଅତ୍ରି କହିଲେ: ଯାହା ଆଶା ଓ ଇଚ୍ଛାର ପଥ ଛାଡି ଚାଲିଯାଇଛି, ତାହାକୁ ବଡ଼ କିଛି ଭାବିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପୁତ୍ରାନ୍କଲତ୍ରମିତ୍ରାଣି ରାଜ୍ଯଂ ସ୍ଵର୍ଗାପଵର୍ଗକମ୍ 4.1.19.
ପୁଅ, ଭାର୍ଯ୍ୟା, ବନ୍ଧୁ, ରାଜ୍ୟ—ଏହାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ—
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଂଽତର୍ହିତାଃ ସର୍ଵେ ମହାତ୍ମାନୋ ମୁନୀଶ୍ଵରାଃ
ଏଭଳି କହି ସମସ୍ତ ମହାତ୍ମା ଓ ମୁନିଶ୍ୱରମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।
ରମ୍ଯଂ ମଧୁଵନଂ ପ୍ରାପ ଯମୁନାଯାସ୍ତଟେ ମହତ
ସେ ଯମୁନା ନଦୀର ବଡ଼ କୂଳରେ ଥିବା ଶୋଭାପୂର୍ଣ୍ଣ ମଧୁବନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଆଦ୍ଯଂ ଭଗଵତଃ ସ୍ଥାନଂ ତତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ହରିମେଧସଃ
ଏହିଠାରେ ହେଉଛି ଭଗବାନ ହରିଙ୍କର ପ୍ରାଚୀନ ଓ ପବିତ୍ର ନିବାସ।
ଜପନ୍ସ ଵାସୁଦେଵାଖ୍ଯଂ ପରଂବ୍ରହ୍ମ ନିରାମଯମ୍
ସେ ବାସୁଦେବ ନାମ ଜପ କରିଲେ, ଯିଏ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଓ ନିର୍ମଳ ବ୍ରହ୍ମ।
ହରିର୍ହରିତ୍ସୁ ସର୍ଵାସୁ ହରିର୍ହରିମରୀଚିଷୁ
ହରି ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି, ହରି ସମସ୍ତ ଆଲୋକର କିରଣରେ ଅଛନ୍ତି।
ଜଲେ ଶାଲୂରକୂର୍ମାଦି ରୂପେଣ ଭଗଵାନ୍ହରିଃ
ପାଣିରେ, ଭଗବାନ ହରି ଶାଲୁର ମାଛ, କଚ୍ଛପ ଓ ଅନ୍ୟ ଆକାର ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ଅନଂତରୂପଃ ପାତାଲେ ଗଗନେଽନଂତସଂଜ୍ଞକଃ
ପାତାଳରେ ଅନେକ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି, ଆକାଶରେ ତାଙ୍କୁ ଅନନ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଦେଵେଷୁ ଯୋ ଵସେନ୍ନିତ୍ଯଂ ଦେଵାନାଂ ଵସତିର୍ହି ଯଃ
ଯିଏ ସଦା ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥାଏ, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନିଜସ୍ଥାନ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ।
ଵିଷ୍ଲୃଵ୍ଯାପ୍ତାଵଯଂଧାତୁର୍ଯତ୍ରସାର୍ଥକତାଂ ଗତଃ
ସମସ୍ତକୁ ବ୍ୟାପି ରହି, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କର ଏହି ଶକ୍ତି ତାଙ୍କୁ ସତ୍ୟ ମାନ୍ୟତା ଦେଇଥାଏ।
ସର୍ଵେଷାଂ ଚ ହୃଷୀକାଣାମୀଶନାତ୍ପରମେଶ୍ଵରଃ
ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଅଧିପତି, ସେଇ ପରମେଶ୍ୱର।
ନ ଚ୍ଯଵଂତେପି ଯଦ୍ଭକ୍ତା ମହତି ପ୍ରଲଯେ ସତି 4.1.20.
ବଡ଼ ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ଭକ୍ତମାନେ କେବେ ବି ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
ଇଦଂ ଚରାଚରଂ ଵିଶ୍ଵଂ ଯୋ ବଭାର ସ୍ଵଲୀଲଯା
ଏହି ଚଳାଅଚଳ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ନିଜ ଖେଳରେ ଧାରଣ କରିଥିବା ସେଇ।
ତସ୍ଯେକ୍ଷଣେ ସମୀକ୍ଷେତେ ନାନ୍ଯଦ୍ଵିପ୍ଣୁପଦାଦୃତେ
ତାଙ୍କର ଏକ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସମସ୍ତ ଦେଖାଯାଏ; ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ।
ନାନ୍ଯ ଶବ୍ଦଗ୍ରହୌ ତସ୍ଯ ଜାତୌ ଶବ୍ଦଗ୍ରହାଵପି
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶବ୍ଦର ଅନୁଭବ କିମ୍ବା ଶବ୍ଦର ଉତ୍ପତ୍ତି କିଛି ନାହିଁ।
ଗୋଵିଂଦଚରଣାର୍ଥାର୍ଚାଂ ତତ୍ପ୍ରିଯଂକର୍ମଵୈ ଵିନା
ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କର ପଦପଦ୍ମ ପୂଜା ଭଳି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ ବିନା,
ନିର୍ଦ୍ଵଂଦ୍ଵଚରଣଦ୍ଵଂଦ୍ଵଂ ତନ୍ମନୋ ମନୁତେ ହରେଃ
ହରିଙ୍କର ଚରଣଯୁଗଳକୁ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ ମନେ ଚିନ୍ତା କରେ।
ଚରଣୌ ଵିଷ୍ଣୁଶରଣୌ ହିତ୍ଵା ନାରାଯଣାଂଗଣମ୍
ସମସ୍ତକୁ ଛାଡ଼ି, ନାରାୟଣଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଭାବରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଚରଣକୁ ଶରଣ ନେଇଥାଏ।
ଵାଣୀପ୍ରମାଣୀ କ୍ରିଯତେ ଗୋଵିଂଦଗୁଣଵର୍ଣନେ
ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କର ଗୁଣଗାନ କରିବାରେ ବାଣୀ ସତ୍ୟ ଓ ପ୍ରମାଣ ହୁଏ।
ନିତାଂତକମଲାକାଂତ ନାମଧେଯସୁଧାରସମ୍
କମଳାଙ୍କର ପ୍ରିୟଙ୍କର ନାମର ଅମୃତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଧୁର।
ଶ୍ରୀମୁକୁଂଦ ପଦଦ୍ଵଂଦ୍ଵ ପଦ୍ମାମୋଦପ୍ରମୋଦିତମ୍
ଶ୍ରୀମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ଚରଣଯୁଗଳ ପଦ୍ମର ସୁଗନ୍ଧରେ ଆନନ୍ଦିତ।
ତ୍ଵଗିଂଦ୍ରିଯଂ ମଧୁରିପୋଃ ପରିସ୍ପୃଶ୍ଯ ପଦଦ୍ଵଯମ୍ 4.1.20.
ମଧୁର ଶତ୍ରୁଙ୍କର ଚରଣଯୁଗଳକୁ ତ୍ୱକ୍ସ୍ପର୍ଶ ଇନ୍ଦ୍ରିୟରେ ଛୁଇଁବା ସମୟରେ,