ମାତ୍ରାତନ୍ମାର୍ଗରକ୍ଷାର୍ଥଂ ତଦା ତଦନୁଗୀକୃତାଃ
ମାଆଙ୍କୁ ଯିବା ପଥକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ସେମାନେ ସେତିକି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲେ ।
ସ୍ଵସୌଧାତ୍ସ ଵିନିର୍ଗତ୍ଯ ବାଲୋଽବାଲପରାକ୍ରମଃ
ନିଜ ଦୁର୍ଗରୁ ବାହାରି ଆସି, ଛୋଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅସାଧାରଣ ସାହସ ଦେଖାଇଲେ ।
ସମରୁତ୍ତରୁଶାଖାଗ୍ର ପ୍ରସାରଣମିଷେଣ ସଃ
ଅଗ୍ରଗତି କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ସେ ଉଚ୍ଚ ଗଛର ଶାଖାର ଶୀର୍ଷକୁ ଆପଣକୁ ବିସ୍ତାର କଲେ ।
ସମାତୃଦୈଵତୋଭିଜ୍ଞଃ କେଵଲଂ ରାଜଵର୍ତ୍ମନି
ମାଆ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନ ଥିବା, ସେ କେବଳ ରାଜପଥରେ ଚାଲିଲେ ।
ଯାଵଦୁନ୍ମୀଲ୍ଯ ନଯନେ ପୁରଃ ପଶ୍ଯତି ସ ଧ୍ରୁଵଃ
ନୟନ ଖୋଲିବା ସହିତ, ସେ ଦୃଢ଼ ଧ୍ରୁବଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖିଲେ ।
ଵାଲିଶେଷ୍ଵସହାଯେଷୁ ଭଵେଦ୍ଭାଗ୍ଯଂ ସହାଯକୃତ୍
ଅନ୍ୟ ଶିଶୁମାନେ ସହାୟ ନ ହେଲେ, ଭାଗ୍ୟ ନିଜେ ସହାୟ ହୋଇଯାଏ ।
କ୍ଵ ରାଜତନଯୋ ବାଲୋ ଗହନଂ କ୍ଵ ଚ ତଦ୍ଵନମ୍ 4.1.19.
ରାଜାଙ୍କ ଅପରିପକ୍ୱ ପୁଅ କେଉଁଠି, ଏହି ଘନ ଜଙ୍ଗଲ କେଉଁଠି ?
ଯତ୍ର ଯସ୍ଯ ହି ଯଦ୍ଭାଵ୍ଯଂ ଶୁଭଂ ଵାଽଶୁଭମେଵ ଚ
ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ କିଛି ଲେଖାଯାଇଛି, ଭଲ କିମ୍ବା ମନ୍ଦ, ତାହିଁ ଘଟିଥାଏ ।
ଅନ୍ଯଥା ଵିଦଧାତ୍ଯେଷ ମାନଵୋ ବୁଦ୍ଧିଵୈଭଵାତ୍
ଅନ୍ୟଥା, ଏହି ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ବୁଦ୍ଧିର ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ।
ନଵଯୋ ନ ଚ ଵୈ ଚିତ୍ର୍ଯଂ ନ ଚିତ୍ରଂ ଵିଦଧେହିତମ୍
ନବଯୁବକଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ; କିଛି ବିଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ କରିନଥାନ୍ତି ।
ଅଥ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ସପ୍ତର୍ଷୀନ୍ସପ୍ତସପ୍ତ୍ଯତିତେଜସଃ
ଏପରେ, ସେ ସାତ ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ସାତ ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ଅଧିକ ତେଜସ୍ୱୀ ।
ତିଲକାଂକିତ ସଦ୍ଭାଲାନ୍କୁଶୋପଗ୍ରହିତାଂଗୁଲୀନ୍
ତିଳକ ଲାଗିଥିବା, ଉତ୍ତମ ଶିଶୁମାନେ, ହାତରେ ଅଙ୍କୁଶ ଧରିଥିବା ।
ସାକ୍ଷସୂତ୍ରକରାନ୍କିଂଚିଦ୍ଵିନିମୀଲିତଲୋ ଚନାନ୍
କିଏ ମାଳା ଧରିଥିଲେ, କିଏ ଅଲ୍ପ ଚକ୍ଷୁ ମୁଦିଥିଲେ ।
ଅକାଂଡେପି ମହାଭାଗାନ୍ମିଲିତାନ୍ସପ୍ତନୀରଧୀନ୍
ଲଠି ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ସାତ ସାଗର ପରି ଏକଠା ହୋଇଥିଲେ ।
ଉପଗମ୍ଯ ଵିନମ୍ରଃ ସ ପ୍ରବଦ୍ଧକରସଂପୁଟଃ
ସେ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ହାତ ଜୋଡି ନମ୍ରତାରେ ନମସ୍କାର କଲେ ।
ଉତ୍ତାନପାଦତନଯଂ ଧ୍ରୁଵଂ ନିର୍ଵିଣ୍ଣମାନସମ୍
ଉତ୍ତାନପାଦଙ୍କ ପୁଅ ଧ୍ରୁବ, ତାଙ୍କର ମନ ଦୁଃଖିତ ।
ଇଦଂ ଵନମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ସନାଥଂ ଯୁଷ୍ମଦଂଘ୍ରିଭିଃ 4.1.19.
ମୁଁ ଏହି ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛି, ଏବେ ଆପଣଙ୍କ ପାଦରେ ନାଥ ମିଳିଛି ।
ତେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୋର୍ଜସ୍ଵଲଂ ବାଲଂ ସ୍ଵଭାଵ ମଧୁରାକୃତିମ୍
ସେମାନେ ତେଜସ୍ୱୀ ଶିଶୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହାର ସ୍ବଭାବ ଓ ଦେଖା ମଧୁର ।
ଉପୋପଵେଶ୍ଯ ଶିଶୁକଂ ପ୍ରୋଚୁର୍ଵୈ ଵିସ୍ମିତା ଭୃଶମ୍
ସେମାନେ ଶିଶୁଟିକୁ ପାଖରେ ବସାଇ ଦେଖି ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଵିଚାର୍ଯାପି ନ ଜାନୀମୋ ଵଦ ନିର୍ଵେଦକାରଣମ୍
ଆମେ ଭଲଭାବେ ଭାବିଲେ ମଧ୍ୟ ଜାଣିପାରୁନି—ତୁମେ ନିର୍ଲୋଭ ହେବାର କାରଣ କହ।
ନୀରୁକ୍ଛରୀରସଂପତ୍ତିର୍ନିଵେଦେ କିଂ ନୁ କାରଣମ୍
ତୁମର ଦେହ ସୁସ୍ଥ ଓ ଆକୃତି ଭଲ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହାର କାରଣ କଣ?
ସପ୍ତଦ୍ଵୀପପତେରାଜ୍ଞଃ କୁମାରସ୍ତ୍ଵଂ ତଥା କଥମ୍
ସପ୍ତଦ୍ୱୀପର ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ତୁମେ କିପରି ଏଭଳି ହେଲ?
ଅଵଗଂତୁଂ ହି ଶକ୍ଯେତ ଯୂନୋ ଵୃଦ୍ଧସ୍ଯ ଵା ଶିଶୋଃ
ଯୁବକ କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧଙ୍କର ମନ ବୁଝିହେବା ସମ୍ଭବ, କିନ୍ତୁ ଶିଶୁଙ୍କର ମନ ବୁଝିହେବା କଷ୍ଟକର।
ଵାଚଂ ଜଗ୍ରାହ ସ ତଦା ଶିଶୁଃ ପ୍ରାଂଶୁମନୋରଥଃ
ତାପରେ ଉଚ୍ଚ ମନୋକାମନା ଥିବା ସେ ଶିଶୁଟି କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା।
ରାଜାଂକମାରୁରୁକ୍ଷୁର୍ହି ସୁରୁଚ୍ଯା ପରିଭର୍ତ୍ସିତଃ
ରାଜାଙ୍କ ଛାତିରେ ବସିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିବାବେଳେ, ସୁରୁଚି ତାକୁ ଡାଟିଲେ।
ଧିକ୍କୃତ୍ଯ ପ୍ରଶଶଂସ ସ୍ଵଂ ନିର୍ଵେଦେ କାରଣଂ ତ୍ଵିଦମ୍
ତାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରି, ନିଜର ଅସକ୍ତିର କାରଣ ଖୋଲି କହିଲେ—ଏହି ହେଉଛି ମୋର ନିର୍ଲୋଭତାର କାରଣ।
କ୍ଷାତ୍ରମେଵ ଶଶଂସୁସ୍ତଦହୋ ବାଲେପି ନ କ୍ଷମା।। 4.1.19.
ସେମାନେ କହିଲେ—ଏହା କ୍ଷତ୍ରିୟର ସ୍ୱଭାବ; ହାଏ, ଶିଶୁ ମଧ୍ୟ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ରଖିପାରେନି।
ଅତ୍ରିରୁଵାଚ ମନୋରଥପଥାତୀତଂ ସ୍ଫୀତଂ ନାକଲଯେତ୍ପଦମ୍ ।। 4.1.19.
ଅତ୍ରି କହିଲେ: ଯାହା ଆଶା ଓ ଇଚ୍ଛାର ପଥ ଛାଡି ଚାଲିଯାଇଛି, ତାହାକୁ ବଡ଼ କିଛି ଭାବିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପୁତ୍ରାନ୍କଲତ୍ରମିତ୍ରାଣି ରାଜ୍ଯଂ ସ୍ଵର୍ଗାପଵର୍ଗକମ୍ 4.1.19.
ପୁଅ, ଭାର୍ଯ୍ୟା, ବନ୍ଧୁ, ରାଜ୍ୟ—ଏହାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ—
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଂଽତର୍ହିତାଃ ସର୍ଵେ ମହାତ୍ମାନୋ ମୁନୀଶ୍ଵରାଃ
ଏଭଳି କହି ସମସ୍ତ ମହାତ୍ମା ଓ ମୁନିଶ୍ୱରମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।