ତ୍ଵଦାସ୍ଯସ୍ଯୌଷ୍ଠପୁଟକ ଦୁଗ୍ଧଵାର୍ଧି ଵିଵର୍ଧିତାମ୍
ତୁମ ମୁଁ ଠାରୁ ଦୁଧ ଚୁଷିବା ସମୟରେ, ମୋ ଅଂଶ ଦୁଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା.
ତ୍ଵଦୀଯଃ ଶୀତଲାଲାପଃ ପ୍ରାପ ଶ୍ରୁତିପଥଂ ଯଦା
ତୁମର ଶୀତଳ ମୃଦୁ କଥା ଯେତେବେଳେ ମୋ କାନରେ ପହଞ୍ଚେ,
ଯଦଂଗ ନିଦ୍ରାସିଚିରଂ ଧ୍ଯାଯଂତ୍ଯସ୍ମି ତଦେତ୍ଯହମ୍
ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଶୁଇଥିଲେ, ମୁଁ ସବୁବେଳେ ତୁମକୁ ଭାବୁଥିବି.
ଯଦୋପେଯା ଗୃହାନ୍ଵତ୍ସ ଖେଲିତ୍ଵା ବାଲଖେଲନୈଃ
ତୁମେ ଖେଳନା ସହିତ ଖେଳି ଘରକୁ ଫେରିଲେ, ଶିଶୁ,
ଯଦା ସୌଧାଦ୍ଵିନିର୍ଯାଯାଃ ପଦ୍ମରେଖାଂକିତଂ ପଦମ୍
ତୁମେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଳ ଚିହ୍ନ ଥିବା ପାଦ ଦେଇ ତରସାଘରୁ ତଳକୁ ଆସିଲେ,
ଯଦାଯଦା ବହିର୍ଯାସି ପୁତ୍ର ତ୍ରିଚତୁରଂ ପଦମ୍
ପୁଅ, ତୁମେ ବାହାରକୁ ତିନି-ଚାରି ପାଦ ଚାଲିଗଲେ,
ଚିତ୍ରଂ ପୁତ୍ର ତ୍ଵରଯତି ଯାତୁଂ ମେ ମାନସାଂଡଜଃ 4.1.19.
ବିଚିତ୍ର, ପୁଅ, କିପରି ମୋ ମନ, ହୃଦୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ତୁମକୁ ଯିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ.
ଅଥ ତିଷ୍ଠଂତୁ କଠିନାଃ ପ୍ରାଣାଃ କଂଠାଟଵୀତଟେ
ତେଣୁ, ମୋ ପ୍ରାଣ ଏହି କଣ୍ଠର ଅଟବୀ ସୀମାରେ ଅଟୁକି ରହୁ,
ଇତ୍ଯନୁଜ୍ଞାମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ଜନନୀ ଚରଣାଂବୁଜୌ
ଏଭଳି ଅନୁମତି ପାଇ, ଜନନୀ ତାଙ୍କର ପୁଅର ପଦପଦ୍ମକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ.
ତଯାପି ଧୈର୍ଯସୂତ୍ରେଣ ସୁନୀତ୍ଯା ପରିଗୁଂଫ୍ଯ ଚ
ସେ ମଧ୍ୟ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତମ ଆଚରଣର ସୂତ୍ରରେ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କଲେ.
ମାତ୍ରାତନ୍ମାର୍ଗରକ୍ଷାର୍ଥଂ ତଦା ତଦନୁଗୀକୃତାଃ
ମାଆଙ୍କୁ ଯିବା ପଥକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ସେମାନେ ସେତିକି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲେ ।
ସ୍ଵସୌଧାତ୍ସ ଵିନିର୍ଗତ୍ଯ ବାଲୋଽବାଲପରାକ୍ରମଃ
ନିଜ ଦୁର୍ଗରୁ ବାହାରି ଆସି, ଛୋଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅସାଧାରଣ ସାହସ ଦେଖାଇଲେ ।
ସମରୁତ୍ତରୁଶାଖାଗ୍ର ପ୍ରସାରଣମିଷେଣ ସଃ
ଅଗ୍ରଗତି କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ସେ ଉଚ୍ଚ ଗଛର ଶାଖାର ଶୀର୍ଷକୁ ଆପଣକୁ ବିସ୍ତାର କଲେ ।
ସମାତୃଦୈଵତୋଭିଜ୍ଞଃ କେଵଲଂ ରାଜଵର୍ତ୍ମନି
ମାଆ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନ ଥିବା, ସେ କେବଳ ରାଜପଥରେ ଚାଲିଲେ ।
ଯାଵଦୁନ୍ମୀଲ୍ଯ ନଯନେ ପୁରଃ ପଶ୍ଯତି ସ ଧ୍ରୁଵଃ
ନୟନ ଖୋଲିବା ସହିତ, ସେ ଦୃଢ଼ ଧ୍ରୁବଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖିଲେ ।
ଵାଲିଶେଷ୍ଵସହାଯେଷୁ ଭଵେଦ୍ଭାଗ୍ଯଂ ସହାଯକୃତ୍
ଅନ୍ୟ ଶିଶୁମାନେ ସହାୟ ନ ହେଲେ, ଭାଗ୍ୟ ନିଜେ ସହାୟ ହୋଇଯାଏ ।
କ୍ଵ ରାଜତନଯୋ ବାଲୋ ଗହନଂ କ୍ଵ ଚ ତଦ୍ଵନମ୍ 4.1.19.
ରାଜାଙ୍କ ଅପରିପକ୍ୱ ପୁଅ କେଉଁଠି, ଏହି ଘନ ଜଙ୍ଗଲ କେଉଁଠି ?
ଯତ୍ର ଯସ୍ଯ ହି ଯଦ୍ଭାଵ୍ଯଂ ଶୁଭଂ ଵାଽଶୁଭମେଵ ଚ
ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ କିଛି ଲେଖାଯାଇଛି, ଭଲ କିମ୍ବା ମନ୍ଦ, ତାହିଁ ଘଟିଥାଏ ।
ଅନ୍ଯଥା ଵିଦଧାତ୍ଯେଷ ମାନଵୋ ବୁଦ୍ଧିଵୈଭଵାତ୍
ଅନ୍ୟଥା, ଏହି ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ବୁଦ୍ଧିର ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ।
ନଵଯୋ ନ ଚ ଵୈ ଚିତ୍ର୍ଯଂ ନ ଚିତ୍ରଂ ଵିଦଧେହିତମ୍
ନବଯୁବକଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ; କିଛି ବିଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ କରିନଥାନ୍ତି ।
ଅଥ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ସପ୍ତର୍ଷୀନ୍ସପ୍ତସପ୍ତ୍ଯତିତେଜସଃ
ଏପରେ, ସେ ସାତ ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ସାତ ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ଅଧିକ ତେଜସ୍ୱୀ ।
ତିଲକାଂକିତ ସଦ୍ଭାଲାନ୍କୁଶୋପଗ୍ରହିତାଂଗୁଲୀନ୍
ତିଳକ ଲାଗିଥିବା, ଉତ୍ତମ ଶିଶୁମାନେ, ହାତରେ ଅଙ୍କୁଶ ଧରିଥିବା ।
ସାକ୍ଷସୂତ୍ରକରାନ୍କିଂଚିଦ୍ଵିନିମୀଲିତଲୋ ଚନାନ୍
କିଏ ମାଳା ଧରିଥିଲେ, କିଏ ଅଲ୍ପ ଚକ୍ଷୁ ମୁଦିଥିଲେ ।
ଅକାଂଡେପି ମହାଭାଗାନ୍ମିଲିତାନ୍ସପ୍ତନୀରଧୀନ୍
ଲଠି ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ସାତ ସାଗର ପରି ଏକଠା ହୋଇଥିଲେ ।
ଉପଗମ୍ଯ ଵିନମ୍ରଃ ସ ପ୍ରବଦ୍ଧକରସଂପୁଟଃ
ସେ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ହାତ ଜୋଡି ନମ୍ରତାରେ ନମସ୍କାର କଲେ ।
ଉତ୍ତାନପାଦତନଯଂ ଧ୍ରୁଵଂ ନିର୍ଵିଣ୍ଣମାନସମ୍
ଉତ୍ତାନପାଦଙ୍କ ପୁଅ ଧ୍ରୁବ, ତାଙ୍କର ମନ ଦୁଃଖିତ ।
ଇଦଂ ଵନମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ସନାଥଂ ଯୁଷ୍ମଦଂଘ୍ରିଭିଃ 4.1.19.
ମୁଁ ଏହି ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛି, ଏବେ ଆପଣଙ୍କ ପାଦରେ ନାଥ ମିଳିଛି ।
ତେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୋର୍ଜସ୍ଵଲଂ ବାଲଂ ସ୍ଵଭାଵ ମଧୁରାକୃତିମ୍
ସେମାନେ ତେଜସ୍ୱୀ ଶିଶୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହାର ସ୍ବଭାବ ଓ ଦେଖା ମଧୁର ।
ଉପୋପଵେଶ୍ଯ ଶିଶୁକଂ ପ୍ରୋଚୁର୍ଵୈ ଵିସ୍ମିତା ଭୃଶମ୍
ସେମାନେ ଶିଶୁଟିକୁ ପାଖରେ ବସାଇ ଦେଖି ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଵିଚାର୍ଯାପି ନ ଜାନୀମୋ ଵଦ ନିର୍ଵେଦକାରଣମ୍
ଆମେ ଭଲଭାବେ ଭାବିଲେ ମଧ୍ୟ ଜାଣିପାରୁନି—ତୁମେ ନିର୍ଲୋଭ ହେବାର କାରଣ କହ।