ଭୂତ୍ଵା ରାଜକୁମାରୋପି ନାଲଂକୁର୍ଯା ମମୋଦରମ୍
ତୁମେ ରାଜପୁତ୍ର ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋର ଗର୍ଭକୁ ଶୋଭା ଦେଇପାରିବ ନାହିଁ।
ଅଧିଜାନୁଧରାଜାନେର୍ମାନେନ ପରିବୃଂହିତମ୍
ଉଚ୍ଚ ଜାନୁ ଧରିଥିବା ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ଭାବର ଗର୍ବରେ ତୁମେ ଫୁଲିଯାଇଛ।
କୁକ୍ଷିଂ ହିତ୍ଵା କିମଵସଃ ସୁରୁଚେଶ୍ଚ ସୁରୋଚିଷମ୍
ଗର୍ଭ ଛାଡ଼ି, ତୁମର କଣ ଶକ୍ତି ଅଛି, କିମ୍ବା ସୁରୁଚିଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା?
ପତନ୍ନିପୀତବାଷ୍ପାଂବୁର୍ଧୈର୍ଯାତ୍କିଂଚିନ୍ନ ଚୋକ୍ତଵାନ୍
ସେ ଭୂମିରେ ପଡି, ଅଞ୍ଜଳିରେ ଅଶ୍ରୁ ଗିଳି, କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ଅଳ୍ପ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରିଥିଲେ।
ନିଯଂତ୍ରିତୋ ମହିଷ୍ଯାଶ୍ଚ ତସ୍ଯାଃ ସୌଭାଗ୍ଯଗୌରଵାତ୍
ମହିଷୀଙ୍କ ଭାଗ୍ୟ ଓ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାଇଁ, ସେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରୋକି ଦିଆଯାଇଥିଲେ।
ଶୈଶଵୈଃ ସ ଶିଶୁର୍ନତ୍ଵା ନୃପଂ ସ୍ଵସଦନଂ ଯଯୌ
ସେ ଶିଶୁ ଶିଶୁବେଳେ ରାଜାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ନିଜ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ସୁଖଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯୈଵଚାଜ୍ଞାସୀଦ୍ଧ୍ରୁଵଂ ସମଵମାନିତମ୍ 4.1.19.
ସୁଖର ଚିହ୍ନ ଦେଖି ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଲା ଯେ ଧ୍ରୁବଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରାଯାଇଛି।
କିଂଚିତ୍ପରିମ୍ଲାନମିଵ ସସାଂତ୍ଵଂ ପରିଷସ୍ଵଜେ
ସେ କିଛି ମନମରା ଭାବରେ, ମନେ ଶାନ୍ତି ଦେଇ, ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ଦୀର୍ଘଂ ନିଃଶ୍ଵସ୍ଯ ବହୁଶୋ ମାତୁରଗ୍ରେ ରୁରୋଦ ହ
ସେ ମାଆଁ ସାମ୍ନାରେ ବାରମ୍ବାର ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, କାନ୍ଦିଲେ।
ଦୁକୂଲାଂଚଲ ସଂପର୍କୈର୍ମୃଦୁଲୈର୍ମୃଦୁପାଣିନା ଵିଦ୍ଯମାନେ ନରପତୌ ଶିଶୋ କେନାପମାନିତଃ
ରାଜା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମାଆଁଙ୍କର ନରମ ହାତ ଓ ଶାଢ଼ୀର ପାଡ଼ ଛୁଇଁ, ଏହି ଶିଶୁକୁ କେହି ଅପମାନ କରିଦେଇଛନ୍ତି।
ଅପୋଥସମୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ତାଂବୂଲଂ ପରିଗୃହ୍ଯ ଚ
ସେ ନିଜ ଅଶ୍ରୁ ପୁଞ୍ଚି, ହାତରେ ପାନ ନେଲେ।
ସଂପୃଚ୍ଛେ ଜନନି ତ୍ଵାହଂ ସମ୍ଯକ୍ଶଂସ ମମାଗ୍ରତଃ
ମାଆଁ, ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ପଚାରୁଛି—ମୋ ସାମ୍ନାରେ ସବୁକିଛି ସଠିକ୍ କହ।
କଥଂ ନ ଭଵତୀ ମାତଃ ପ୍ରିଯା କ୍ଷିତିପତେରସି
ମାଆଁ, ତୁମେ କାହିଁକି ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ନୁହଁ?
କୁମାରତ୍ଵେପି ସାମାନ୍ଯେ କଥଂ ତ୍ଵହମନୁତ୍ତମଃ
ମୁଁ ଅନ୍ୟ ପ୍ରିନ୍ସମାନେ ପରି ଥିଲି ମଧ୍ୟ, କାହିଁକି ସର୍ବୋତ୍ତମ ନୁହେଁ?
କଥଂ ନୃପାସନଂ ଯୋଗ୍ଯମୁତ୍ତମସ୍ଯ କଥଂ ନ ମେ
ସର୍ବୋତ୍ତମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ରାଜସିଂହାସନ ମୋ ପାଇଁ କାହିଁକି ନୁହେଁ?
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚସ୍ତସ୍ଯ ସୁନୀତିର୍ନୀତିମଚ୍ଛିଶୋଃ
ଏପରି ଶିଶୁଙ୍କର ବୁଦ୍ଧିମତୀ ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ସୁନୀତି—
ସ୍ଵଭାଵମଧୁରାଂ ଵାଣୀଂ ଵକ୍ତୁଂ ସମୁପଚକ୍ରମେ 4.1.19.
—ନିଜର ମଧୁର କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ନିଵେଦଯାମି ତେ ସର୍ଵଂ ମାଽପମାନେ ମତିଂ କୃଥାଃ
ମୁଁ ତୁମକୁ ସବୁ କଥା କହିଦେବି; ଅପମାନ ଭାବି ମନ ଦୁଃଖିତ କରନି।
ତଯା ଯଦୁକ୍ତଂ ତତ୍ସର୍ଵଂ ତଥ୍ଯମେଵ ନ ଚାନ୍ଯଥା
ସେ ଯାହା କହିଛି, ସେ ସବୁ ସତ୍ୟ; ଏଠାରେ କିଛି ଭୁଲ ନାହିଁ।
ତଯା ଜନ୍ମାଂତରେ ତାତ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ସମୁପାର୍ଜିତମ୍
ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ସେ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ କରିଥିଲେ, ମୋ ପୁଆ—
ମାଦୃଶ୍ଯୋ ମଂଦଭାଗ୍ଯାଯାଃ ପ୍ରମଦାସୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତାଃ
—ସେଥିରେ ସେ ଅନ୍ୟ ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହତ୍ତ୍ୱ ପାଇଛି, ମୁଁ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଏଭଳି ଅଛି।
ମହା ସୁକୃତସଂଭାରୈରୁତ୍ତମଶ୍ଚୋତ୍ତମୋଦରେ
ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଗର୍ଭରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଜନ୍ମ ହୁଏ।
ଆତପତ୍ରଂ ଚ ଚଂଦ୍ରାଭଂ ଶୁଭେ ଚାପି ଚ ଚାମରେ
ଚାନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଧଳା ଛତା ଓ ଶୁଭ ପଙ୍ଖା—
ତୁରଂଗମାଶ୍ଚ ତୁରଗାସ୍ତ୍ଵନାଧିଵ୍ଯାଧିଜୀଵିତମ୍
—ଏବଂ ଅସୁବିଧା ନଥିବା ଶୁଭ ଘୋଡ଼ାମାନେ—
ଵିପୁଲଂ ଚ କଲାଜ୍ଞାନମଧୀତମପରାଜିତମ୍
ସେ ଅନେକ କଳାର ଦକ୍ଷତା ଅଧ୍ୟୟନ କରିଛି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନକୁ କେହି ହାରାଇପାରିନାହାନ୍ତି।
ଦୃଷ୍ଟିଃ କାରୁଣ୍ଯସଂପୂର୍ଣା ଵାଣୀ ମଧୁରଭାଷିଣୀ
ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି କରୁଣାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ତାଙ୍କର କଥା ମୃଦୁ ଓ ମଧୁର।
ସର୍ଵତ୍ର ଶୁଚିତା ତାତ ସା ପରୋପକୃତିଃ ସଦା ।। 4.1.19.
ସେ ସବୁଠି ପବିତ୍ର ଓ ସଦା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସହଯୋଗ କରିବାରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି।
ସଦୋଜିରେ ଚ ପାଂଡିତ୍ଯଂ ପ୍ରାଗଲ୍ଭ୍ଯଂ ଚରଣାଂଗଣେ
ସଭାରେ ସେ ତାଙ୍କର ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଦେଖାନ୍ତି, ଏବଂ ଚାଲିବାବେଳେ ନିଶ୍ଚିତତା ଦେଖାନ୍ତି।
ମାର୍ଦଵଂ ସ୍ତ୍ରୀପ୍ରଯୋଗେଷୁ ଵତ୍ସଲତ୍ଵଂ ପ୍ରଜାସୁ ଚ
ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ବ୍ୟବହାରରେ ସେ ମୃଦୁ, ଓ ସନ୍ତାନମାନେ ପ୍ରତି ସେ ମମତାମୟ।
ଵାସୋ ଭାଗୀରଥୀତୀରେ ତୀର୍ଥେ ଵା ମରଣଂ ରଣେ
ସେ ଭାଗୀରଥୀ ତୀରେ ବସନ୍ତି, କିମ୍ବା ତୀର୍ଥରେ କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି।