ଅଥଵାଂବରକାସାରସାରଯୂପସ୍ଵରୂପଧୃକ୍
କିମ୍ବା, ସେ ନିଜେ ଆକାଶର ଶୁଭ୍ର ଧାରାର ସାର ଓ ଯଜ୍ଞସ୍ଥମ୍ଭ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ନିଶମ୍ଯେତି ଵଚସ୍ତସ୍ଯ ଵଯସ୍ଯସ୍ଯ ଵିମାନଗୌ
ଏହିପରି ଶବ୍ଦ ସେଉଁଥିରୁ ତାଙ୍କର ମିତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦେବବିମାନରେ ଶୁଣିଲେ,
ତସ୍ଯ କ୍ଷିତିପତେର୍ଵିପ୍ର ଦ୍ଵୌ ସୁତୌ ସଂବଭୂଵତୁଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ରାଜାଙ୍କର ଦୁଇଟି ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ସୁରୁଚ୍ଯାମୁତ୍ତମୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ସୁନୀତ୍ଯାଂ ତୁ ଧ୍ରୁଵୋ ପରଃ
ସୁରୁଚିଙ୍କୁ ଜେଷ୍ଠ ପୁଅ ଉତ୍ତମ ଓ ସୁନୀତିଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ପୁଅ ଧ୍ରୁବ ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ସୁନୀତ୍ଯା ରାଜସେଵାଯୈ ନିଯୁକ୍ତୋଽଲଂକୃତୋର୍ଭକଃ
ସୁନୀତିଙ୍କୁ ଯେଉଁ ପୁଅ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ସେ ରାଜସେବା ପାଇଁ ଶୋଭିତ ହୋଇ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ।
ସ ଗତ୍ଵୋତ୍ତାନଚରଣଂ କ୍ଷୋଣୀଶଂ ପ୍ରଣନାମ ହ
ସେ ଯାଇ ଉତ୍ତାନପାଦ ରାଜାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ।
ପ୍ରୋଚ୍ଚସିଂହାସନସ୍ଥସ୍ଯ ନୃପତେର୍ବାଲ୍ଯଚାପଲାତ୍ 4.1.19.
ବାଳ୍ୟ ସ୍ଵଭାବର ଖେଳ ଦ୍ୱାରା, ସେ ଉଚ୍ଚ ସିଂହାସନରେ ବସିଥିବା ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଆରୁରୁକ୍ଷୁମଵେକ୍ଷ୍ଯାମୁଂ ସୁରୁଚିର୍ଧୁଵମବ୍ରଵୀତ୍
ସେ ଚଢ଼ିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବାକୁ ଦେଖି, ସୁରୁଚି ଧ୍ରୁବଙ୍କୁ କହିଲେ।
ବାଲବାଲିଶବୁଦ୍ଧିତ୍ଵାଦଭାଗ୍ଯା ଜଠରୋଦ୍ଭଵ
ତୁମର ଶିଶୁସ୍ଵଭାବ ଓ ଅପକୁଶଳ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା, ହେ ଅଭାଗା, ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିବା,
ଯଦି ସ୍ଯାତ୍ସୁକୃତଂ ତତ୍କିଂ ଦୁର୍ଭଗୋଦରଗୋଽଭଵଃ
ଯଦି ତୁମର ଭଲ କର୍ମ ଥାନ୍ତା, ତେବେ ଅଭାଗିଣୀ ଗର୍ଭରୁ କାହିଁକି ଜନ୍ମିଲୁ?
ଭୂତ୍ଵା ରାଜକୁମାରୋପି ନାଲଂକୁର୍ଯା ମମୋଦରମ୍
ତୁମେ ରାଜପୁତ୍ର ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋର ଗର୍ଭକୁ ଶୋଭା ଦେଇପାରିବ ନାହିଁ।
ଅଧିଜାନୁଧରାଜାନେର୍ମାନେନ ପରିବୃଂହିତମ୍
ଉଚ୍ଚ ଜାନୁ ଧରିଥିବା ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ଭାବର ଗର୍ବରେ ତୁମେ ଫୁଲିଯାଇଛ।
କୁକ୍ଷିଂ ହିତ୍ଵା କିମଵସଃ ସୁରୁଚେଶ୍ଚ ସୁରୋଚିଷମ୍
ଗର୍ଭ ଛାଡ଼ି, ତୁମର କଣ ଶକ୍ତି ଅଛି, କିମ୍ବା ସୁରୁଚିଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା?
ପତନ୍ନିପୀତବାଷ୍ପାଂବୁର୍ଧୈର୍ଯାତ୍କିଂଚିନ୍ନ ଚୋକ୍ତଵାନ୍
ସେ ଭୂମିରେ ପଡି, ଅଞ୍ଜଳିରେ ଅଶ୍ରୁ ଗିଳି, କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ଅଳ୍ପ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରିଥିଲେ।
ନିଯଂତ୍ରିତୋ ମହିଷ୍ଯାଶ୍ଚ ତସ୍ଯାଃ ସୌଭାଗ୍ଯଗୌରଵାତ୍
ମହିଷୀଙ୍କ ଭାଗ୍ୟ ଓ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାଇଁ, ସେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରୋକି ଦିଆଯାଇଥିଲେ।
ଶୈଶଵୈଃ ସ ଶିଶୁର୍ନତ୍ଵା ନୃପଂ ସ୍ଵସଦନଂ ଯଯୌ
ସେ ଶିଶୁ ଶିଶୁବେଳେ ରାଜାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ନିଜ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ସୁଖଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯୈଵଚାଜ୍ଞାସୀଦ୍ଧ୍ରୁଵଂ ସମଵମାନିତମ୍ 4.1.19.
ସୁଖର ଚିହ୍ନ ଦେଖି ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଲା ଯେ ଧ୍ରୁବଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରାଯାଇଛି।
କିଂଚିତ୍ପରିମ୍ଲାନମିଵ ସସାଂତ୍ଵଂ ପରିଷସ୍ଵଜେ
ସେ କିଛି ମନମରା ଭାବରେ, ମନେ ଶାନ୍ତି ଦେଇ, ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ଦୀର୍ଘଂ ନିଃଶ୍ଵସ୍ଯ ବହୁଶୋ ମାତୁରଗ୍ରେ ରୁରୋଦ ହ
ସେ ମାଆଁ ସାମ୍ନାରେ ବାରମ୍ବାର ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, କାନ୍ଦିଲେ।
ଦୁକୂଲାଂଚଲ ସଂପର୍କୈର୍ମୃଦୁଲୈର୍ମୃଦୁପାଣିନା ଵିଦ୍ଯମାନେ ନରପତୌ ଶିଶୋ କେନାପମାନିତଃ
ରାଜା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମାଆଁଙ୍କର ନରମ ହାତ ଓ ଶାଢ଼ୀର ପାଡ଼ ଛୁଇଁ, ଏହି ଶିଶୁକୁ କେହି ଅପମାନ କରିଦେଇଛନ୍ତି।
ଅପୋଥସମୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ତାଂବୂଲଂ ପରିଗୃହ୍ଯ ଚ
ସେ ନିଜ ଅଶ୍ରୁ ପୁଞ୍ଚି, ହାତରେ ପାନ ନେଲେ।
ସଂପୃଚ୍ଛେ ଜନନି ତ୍ଵାହଂ ସମ୍ଯକ୍ଶଂସ ମମାଗ୍ରତଃ
ମାଆଁ, ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ପଚାରୁଛି—ମୋ ସାମ୍ନାରେ ସବୁକିଛି ସଠିକ୍ କହ।
କଥଂ ନ ଭଵତୀ ମାତଃ ପ୍ରିଯା କ୍ଷିତିପତେରସି
ମାଆଁ, ତୁମେ କାହିଁକି ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ନୁହଁ?
କୁମାରତ୍ଵେପି ସାମାନ୍ଯେ କଥଂ ତ୍ଵହମନୁତ୍ତମଃ
ମୁଁ ଅନ୍ୟ ପ୍ରିନ୍ସମାନେ ପରି ଥିଲି ମଧ୍ୟ, କାହିଁକି ସର୍ବୋତ୍ତମ ନୁହେଁ?
କଥଂ ନୃପାସନଂ ଯୋଗ୍ଯମୁତ୍ତମସ୍ଯ କଥଂ ନ ମେ
ସର୍ବୋତ୍ତମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ରାଜସିଂହାସନ ମୋ ପାଇଁ କାହିଁକି ନୁହେଁ?
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚସ୍ତସ୍ଯ ସୁନୀତିର୍ନୀତିମଚ୍ଛିଶୋଃ
ଏପରି ଶିଶୁଙ୍କର ବୁଦ୍ଧିମତୀ ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ସୁନୀତି—
ସ୍ଵଭାଵମଧୁରାଂ ଵାଣୀଂ ଵକ୍ତୁଂ ସମୁପଚକ୍ରମେ 4.1.19.
—ନିଜର ମଧୁର କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ନିଵେଦଯାମି ତେ ସର୍ଵଂ ମାଽପମାନେ ମତିଂ କୃଥାଃ
ମୁଁ ତୁମକୁ ସବୁ କଥା କହିଦେବି; ଅପମାନ ଭାବି ମନ ଦୁଃଖିତ କରନି।
ତଯା ଯଦୁକ୍ତଂ ତତ୍ସର୍ଵଂ ତଥ୍ଯମେଵ ନ ଚାନ୍ଯଥା
ସେ ଯାହା କହିଛି, ସେ ସବୁ ସତ୍ୟ; ଏଠାରେ କିଛି ଭୁଲ ନାହିଁ।
ତଯା ଜନ୍ମାଂତରେ ତାତ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ସମୁପାର୍ଜିତମ୍
ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ସେ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ କରିଥିଲେ, ମୋ ପୁଆ—