ସ୍ଵାତଂତ୍ର୍ଯଂ ନ କ୍ଵଚିତ୍ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଧିଗସ୍ଵାତଂତ୍ର୍ଯଜୀଵିତମ୍
'ନାରୀମାନେ କେବେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାଧୀନ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ଏହି ସ୍ୱାଧୀନତାର ଜୀବନକୁ ଲଜ୍ଜା!'
ତ୍ଯକ୍ତଂ ଭର୍ତୃଗୃହଂ ମୌଗ୍ଧ୍ଯାଦ୍ଧଂତ ଦୁଵୃର୍ତ୍ତଯା ମଯା
'ମୋର ଅବିବେକ ଓ ଦୁଷ୍ଟତାରେ, ମୁଁ ପତିଙ୍କ ଘର ଛାଡ଼ିଦେଇଛି।'
ତତ୍ରାସ୍ତି ସା ସଵର୍ଣା ଵୈ ପରିପୂର୍ଣମନୋରଥା
ସେଠି ସବର୍ଣ୍ଣା ଅଛନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇଯାଇଛି।
ତତୋତି ଚଂଡଶ୍ଚଂଡାଶୁଃ ପିତ୍ରୋରତିଭଯଂକରଃ
ତାଙ୍କର ପିତା ବହୁତ ରୁଷ୍ଟ ଓ ଭୟଙ୍କର।
ସ୍ଫୁଟଂ ଦୃଷ୍ଟଂ ମଯାଦ୍ଯେତି ସ୍ଵକରାଂଗାରକର୍ଷ(ର୍ପ?)ଣମ୍ ।। 4.1.17.
ଆଜି ମୁଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖିଛି, ସେ ନିଜ ହାତରେ ଜଳୁଥିବା କୋଇଲା ଉଠାଇଛନ୍ତି।
ଵଯଶ୍ଚ ପ୍ରଥମଂ ଚାରୁ ରୂପଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯକାଂକ୍ଷିତମ୍
ତାଙ୍କର ଯୁବନ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ, ରୂପ ମଧୁର ଓ ତିନି ଲୋକର ଲୋକମାନେ ଯାହାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ପତିଶ୍ଚ ତାଦୃକ୍ସର୍ଵଜ୍ଞୋ ଲୋକଚକ୍ଷୁସ୍ତମୋପହଃ
ତାଙ୍କର ପତି ଏମିତି ଜଣେ, ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରନ୍ତି।
ମହ୍ଯଂ ଶ୍ରେଯଃ କଥଂ ଵା ସ୍ଯାଦିତି ସା ପରିଚିଂତ୍ଯ ଚ
ସେ ଭାବିଲେ, 'ମୋ ପାଇଁ କିପରି ଭଲ ହେବ?'
ଉତ୍ତରାଂଶ୍ଚ କୁରୂନ୍ପ୍ରାପ ଚରଂତୀ ନୀରସଂତୃଣମ୍ ତପୋବଲେନ ତତ୍ପତ୍ଯୁଃ ସହିଷ୍ଯେ ତେଜ ଇତ୍ଯଲମ୍
ଉତ୍ତର କୁରୁ ଦେଶକୁ ଘୁଞ୍ଚି, ଯେଉଁଠାରେ ଘାସ ରୁଚିହୀନ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ, 'ମୋ ପତିଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ମୁଁ ତାଙ୍କର ତେଜକୁ ସହିପାରିବି—ଏହିପରି ହେଉ!'
ମନ୍ଯମାନୋଥ ତାଂ ସଂଜ୍ଞାଂ ସଵର୍ଣାଯାଂ ତଦା ରଵିଃ
ତାହା ସବର୍ଣ୍ଣାଙ୍କ ମନରେ ଏମିତି ଭାବ ଆସିଲା ବୋଲି ବିଚାର କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ—
ଶନୈଶ୍ଚରଂ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଚ ସୁତାଂ ଭଦ୍ରାଂ ତୃତୀଯିକାମ୍
—ଶନିକୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁଅ ଓ ଭଦ୍ରାକୁ ତୃତୀୟ କନ୍ୟା କରିଲେ।
ଚକାରାଭ୍ଯଧିକଂ ସ୍ନେହଂ ନ ତଥା ପୂର୍ଵଜେଷ୍ଵଥ
ସେ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନେଠାରୁ ଅଧିକ ସ୍ନେହ ଏହି କନ୍ୟାପ୍ରତି ଦେଖାଇଲେ।
କନିଷ୍ଠେଷ୍ଵଧିକଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସାଵର୍ଣ୍ଯାଦିଷୁ ନୋ ଯମଃ
ସାବର୍ଣ୍ଣୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୋତ୍ରର କମ୍ବଳିକ ମଧ୍ୟରେ ଯୁବାମାନେ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟ ଦେଖିଲେ ଯମ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିନାହାନ୍ତି।
ପଦା ସଂତର୍ଜଯାମାସ ଯମଃ ସଂଜ୍ଞାସରୂପିଣୀମ୍
ଯମ ଜଣା ଜାଗୃତ ଚେତନାକୁ ପାଦ ଦେଇ ଭୟ ଦେଲେ।
ଜିଘାଂସତା ତ୍ଵଯା ପାପ ମାଂ ଯଦଂଘ୍ରିଃ ସମୁଦ୍ଯତଃ 4.1.17.
ହେ ପାପୀ, ତୁମେ ମୋତେ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି ଯେତେବେଳେ ପାଦ ଉଠାଇଲା, ମୋତେ କ୍ଷତି କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ—
ତତୋ ଭଗଵତେ ଶପ୍ତୁମୁଦ୍ଯତେ ସା ଶଶଂସ ହ 4.1.17.
ତାପରେ, ସେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେବାକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ସେ ଏହା ସୂଚନା ଦେଲେ।
ଦେଵୌ ତସ୍ମାଦଜାଯେତାମଶ୍ଵିନୌ ଭିଷଜାଂଵରୌ 4.1.17.
ତାଙ୍କଠାରୁ ଦୁଇ ଦେବତା ଜନ୍ମ ନେଲେ—ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାର, ଚିକିତ୍ସକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵାଽଧ୍ଯାଯମିମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଗ୍ରହପୀଡା ନ ଜାଯତେ
ଏହି ପବିତ୍ର ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣିଲେ, ଗ୍ରହର କ୍ଷତିରୁ କେହି ପୀଡିତ ହେବେ ନାହିଁ।
ଅଗସ୍ତିରୁଵାଚ ଇତି ଶୃଣ୍ଵନ୍କଥାଂ ରମ୍ଯାଂ ଶିଵଶର୍ମାଽଥ ମାଥୁରଃ
ଅଗସ୍ତି ଉକ୍ତି: ଏଭଳି ରମ୍ୟ କଥା ଶୁଣୁଥିବାବେଳେ, ମାଥୁରାର ଶିବଶର୍ମା—
ନେତ୍ରଯୋଃ ପ୍ରାଘୁଣୀ ଚକ୍ରେ ତତଃ ସପ୍ତର୍ଷିମଂଡଲମ୍
ସେ ନିଜ ଆଖି ଘସିଲେ ଏବଂ ପରେ ସପ୍ତର୍ଷି ମଣ୍ଡଳ ଦେଖିଲେ।
ଉଵାଚ ଚ ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା ସ୍ତୁତଶ୍ଚାରଣମାଗଧୈଃ
ସ୍ୱସ୍ଥ ମନରେ ଥିବା, ଚାରଣ ଓ ମାଗଧମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା, ସେ କହିଲେ।
ସ୍ଥିତା ସୁତାସୁ ନିଃଶ୍ଵସସ୍ଯ ମଂଦଭାଗ୍ଯା ଵଯଂ ତ୍ଵିତି
ନିଜ ଝିଅମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ି ଥିବା, ସେ ଦୀର୍ଘନିଶ୍ୱାସ ନେଇ କହିଲେ, 'ଆମେ ନିଜେ ଅପରିସିମିତ ଭାଗ୍ୟର।'
ଇତି ଶୃଣଵନ୍ମୁଖାତ୍ତାସାଂ ଵଚନାନି ଵିମାନଗଃ
ଏଭଳି, ସେ ତାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଥିବାବେଳେ, ଆକାଶରେ ଚଳିଥିବା ସେ—
ଇତି ଦ୍ଵିଜଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରୋଚତୁର୍ଗଣସତ୍ତମୌ
ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଦୁଇ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦଳ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଵସଂତୀହ ପ୍ରଜାଃ ସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଵିନିଯୁକ୍ତାଃ ପ୍ରଜାସୃଜା
ପ୍ରଜାସ୍ରଷ୍ଟାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଯୁକ୍ତ, ସେମାନେ ଏଠାରେ ରହି ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରୁଛନ୍ତି।
ଵସିଷ୍ଠଶ୍ଚ ମହାଭାଗୋ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମାନସାଃ ସୁତାଃ
ଅତି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ବସିଷ୍ଠ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମନରୁ ଜନ୍ମିତ ପୁତ୍ର।
ସଂଭୂତିରନସୂଯା ଚ କ୍ଷମା ପ୍ରୀତିଶ୍ଚ ସନ୍ନତିଃ
ସମ୍ଭୂତି, ଅନସୂୟା, କ୍ଷମା, ପ୍ରୀତି ଓ ସନ୍ନତି—
ଏତେଷାଂ ତପସା ଚୈତଦ୍ଧାର୍ଯତେ ଭୁଵନତ୍ରଯମ୍ 4.1.18.
ଏମାନଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ତିନି ଜଗତ ଟିକି ରହିଛି।
ପ୍ରଜାଃ ସୃଜତ ରେ ପୁତ୍ରା ନାନାରୂପାଃ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ହେ ପୁତ୍ରମାନେ, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆକାରର ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କର, ଉଦ୍ୟମ କରି।
ଅଵିମୁକ୍ତଂ ସମାସାଦ୍ଯ କ୍ଷେତ୍ରଂକ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଧିଷ୍ଠିତମ୍
ଅବିମୁକ୍ତକୁ ପହଞ୍ଚି, ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ଅଧିଷ୍ଠିତ—