କିମନ୍ଯୈର୍ଗୁଣସଂଭାରୈରତୋପି ନ ସମଂ ଵିଧୋଃ
ଅନ୍ୟ ଗୁଣର ଏକତ୍ରିକରଣର କଣ ଆବଶ୍ୟକତା? ଏପରି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସୋମଙ୍କ ସମାନ କେହି ନାହିଁ।
ବୃହସ୍ପତେସ୍ସ ଵୈ ଭାର୍ଯାମୈଶ୍ଵର୍ଯମଦମୋହିତଃ
ସ୍ୱ ଶକ୍ତିର ଅହଂକାରରେ ମତିଭ୍ରମିତ, ସେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ନେଇଥିଲେ—
ଜହାର ତରସା ତାରାଂ ରୂପଵାନ୍ରୂପଶାଲିନୀମ୍ 4.1.15.
ସେ ଶକ୍ତିରେ ତାରାଙ୍କୁ, ଯିଏ ସୁନ୍ଦର ଓ ରୂପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉଠାଇ ନେଇଥିଲେ।
ନାଯଂ କଲାନିଧେର୍ଦୋଷୋ ଦ୍ଵିଜରାଜସ୍ଯ ତସ୍ଯ ଵୈ
ଏହା କିରଣର ଧନଭଣ୍ଡା ଧାରଣ କରିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣରାଜଙ୍କ ଦୋଷ ନୁହେଁ।
ଧ୍ଵାଂତମେତଦଭିତଃ ପ୍ରସାରିଯତ୍ତଚ୍ଛମାଯ ଵିଧିନାଵିନିର୍ମିତମ୍
ଏହି ଅନ୍ଧାର, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରସାରିତ, ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।
ଆଧିପତ୍ଯମଦମୋହିତଂ ହିତଂ ଶଂସିତଂ ସ୍ପୃଶତି ନୋ ହରେର୍ହିତମ୍
ଅଧିପତ୍ୟର ଅହଂକାରରେ ମତିଭ୍ରମିତ, କହାଯାଇଥିବା ଉପକାର ହରିଙ୍କ ଉପକାରକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେନା।
ଧିଗ୍ଧିଗେତଦଧିକର୍ଦ୍ଧି ଚେଷ୍ଟିତଂ ଚଂକ୍ରମେକ୍ଷଣଵିଲକ୍ଷିତଂ ଯତଃ
ଏହି ଅତିରିକ୍ତ ଚେଷ୍ଟା ଓ ଆଚରଣ, ଯାହା ମାର୍ଗରୁ ଭ୍ରମିତ ପଦକ୍ଷେପରେ ଚିହ୍ନିତ, ଉପରେ ନିନ୍ଦା।
କଃ କାମେନ ନ ନିର୍ଜିତସ୍ତ୍ରିଜଗତାଂ ପୁଷ୍ପାଯୁଧେନାପ୍ଯହୋ କଃ କ୍ରୋଧସ୍ଯଵଶଂଗତୋ ନନଚ କୋ ଲୋଭେନ ସଂମୋହିତଃ
ତିନି ଜଗତରେ କିଏ କାମରେ ଜିତ ହୋଇନାହିଁ, ପୁଷ୍ପଧନୁ ଦ୍ୱାରା? ହାୟ, କିଏ କ୍ରୋଧରେ ଅଧିନ ହୋଇନାହିଁ, କିଏ ଲୋଭରେ ମତିଭ୍ରମିତ ହୋଇନାହିଁ?
ଆଧିପତ୍ଯକମଲାତିଚଂଚଲା ପ୍ରାପ୍ଯତାଂ ଚ ଯଦିହାର୍ଜିତଂ କିଲ
ଅଧିପତିତ୍ୱ, ପଦ୍ମ ଭଳି ଚଞ୍ଚଳ, ଏଠାରେ କେବଳ ସତ୍ୟରେ ଅର୍ଜିତ ହେଲେ ମିଳିଥାଏ ।
ନ ଯଦାଂଗିରସେ ତାରାଂ ସ ଵ୍ଯସର୍ଜଯଦୁଲ୍ବଣଃ
ଉଲ୍ବଣ ତାରାକୁ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କୁ ଦେଇନଥିଲେ,
ତେନ ବ୍ରହ୍ମଶିରୋନାମ ପରମାସ୍ତ୍ରଂ ମହାତ୍ମନା
ସେ ମହାତ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମଶିରୋ ନାମକ ପରମାସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କଲେ ।
ତଯୋସ୍ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧମଭଵଦ୍ଘୋରଂ ଵୈ ତାରକାମଯମ୍
ସେମାନେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ତାରା ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ।
ନିଵାର୍ଯ ରୁଦ୍ରଂ ସମରାତ୍ସଂଵର୍ତାନଲଵର୍ଚସମ୍ 4.1.15.
ସମରରୁ, ସଂବର୍ତ୍ତ ଅଗ୍ନିର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଥିବା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଟକାଯାଇଥିଲା ।
ଅଥାଂତର୍ଗର୍ଭମାଲୋକ୍ଯ ତାରାଂ ପ୍ରାହ ବୃହସ୍ପତିଃ
ତାରାଙ୍କ ଗର୍ଭ ଦେଖି, ବୃହସ୍ପତି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ଇଷୀକାସ୍ତଂବମାସାଦ୍ଯ ଗର୍ଭଂ ସା ଚୋତ୍ସସର୍ଜ ହ
ଉଷା ଗୋଟିଏ କଣ୍ଡ ପୁଞ୍ଚକୁ ପହଞ୍ଚି, ତାରା ଗର୍ଭକୁ ଛାଡିଦେଲେ ।
ତତଃ ସଂଶଯମାପନ୍ନାସ୍ତାରାମୂଚୁଃ ସୁରୋତ୍ତମାଃ
ତାପରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେ ସନ୍ଦେହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ତାରାକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ ।
ପୃଚ୍ଛମାନା ଯଦା ଦେଵୈ ର୍ନାହ ତାରାଽତିସତ୍ରପା
ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଥିବାବେଳେ, ତାରା ଭୟରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେନାହିଁ ।
ତଂ ନିଵାର୍ଯ ତଦା ବ୍ରହ୍ମା ତାରାଂ ପପ୍ରଚ୍ଛ ସଂଶଯମ୍
ତାପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ସେମାନେକୁ ଅଟକାଇ, ତାରାକୁ ସନ୍ଦେହ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ ।
ତଦା ସ ମୂର୍ଧ୍ନ୍ଯୁପାଘ୍ରାଯ ରାଜା ଗର୍ଭଂ ପ୍ରଜାପତିଃ
ତାପରେ, ପ୍ରଜାପତି ରାଜା ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡକୁ ଘ୍ରାଣ କଲେ ।
ତତଶ୍ଚ ସର୍ଵଦେଵେଭ୍ଯସ୍ତେଜୋରୂପବଲାଧିକଃ
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ରୂପ, ଶକ୍ତି ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ ।
ଜଗାମ କାଶୀଂ ନିର୍ଵାଣରାଶିଂ ଵିଶ୍ଵେଶପାଲିତାମ୍
ସେ କାଶୀକୁ ଗଲେ, ଯାହା ମୁକ୍ତିର ଆସ୍ତାନ, ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଅଛି ।
ତପଶ୍ଚଚାର ଚାତ୍ଯୁଗ୍ରମୁଗ୍ରଂ ସଂଶୀଲଯନ୍ହୃଦି
ସେ ଅତି ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା କଲେ, ହୃଦୟରେ ଗଭୀର ଧ୍ୟାନ କରି ।
ତତୋ ଵିଶ୍ଵପତିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଵିଶ୍ଵେଶୋ ଵିଶ୍ଵଭାଵନଃ 4.1.15.
ତାପରେ, ବିଶ୍ୱପତି, ଶ୍ରୀମାନ୍, ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ସମସ୍ତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଦେବତା ଦେଖାଦେଲେ ।
ଉଵାଚ ଚ ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା ଜ୍ଯୋତୀରୂପୋ ମହେଶ୍ଵରଃ
ମହେଶ୍ୱର, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପରେ, ପ୍ରସନ୍ନ ମନରେ କଥା କହିଲେ ।
ତଵାନେନାତି ତପସା ଲିଂଗସଂଶୀଲନେନ ଚ
ତୁମର ଏହି ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା ଓ ଲିଙ୍ଗ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା,
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚଃ ସୋଥ ମେଘଗଂଭୀର ନିଃସ୍ଵନମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବଜ୍ର ଭଳି ଗଭୀର ସ୍ୱରରେ,
ଉନ୍ମୀଲ୍ଯଲୋଚନେ ଯାଵତ୍ପୁରଃ ପଶ୍ଯତି ବାଲକଃ
ଯେତେବେଳେ ସେଇ ଶିଶୁ ଆଖି ଖୋଲିଲେ, ସେ ସାମ୍ନାକୁ ଦେଖିଲେ।
ବୁଧ ଉଵାଚ ନମଃ ପୂତାତ୍ମନେ ତୁଭ୍ଯଂ ଜ୍ଯୋତୀରୂପ ନମୋସ୍ତୁ ତେ
ବୁଧ କହିଲେ: ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ତୁମକୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ। ଆଲୋକର ଆକାର, ମୁଁ ତୁମକୁ ଶିର ନମାଏ।
ନମଃ ସର୍ଵାର୍ତି ନାଶାଯ ପ୍ରଣତାନାଂ ଶିଵାତ୍ମନେ
ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ନାଶ କରୁଥିବା, ଶରଣାଗତଙ୍କର ମଙ୍ଗଳମୟ ଆତ୍ମା, ତୁମକୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ।
କୃପାଲଵେ ନମସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ଭକ୍ତିଗମ୍ଯାଯ ତେ ନମଃ
ଦୟାଳୁ ହେ, ତୁମକୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ। ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ତୁମକୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ।