ଅଜୈକପାଦହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ଯ ମୁଖ୍ଯା ଏକାଦଶାପି ଵୈ
ଅଜଏକପାଦ ଓ ଅହିରବୁଧ୍ନ୍ୟ ସହିତ ପ୍ରମୁଖ ଏଗାରୋଟି ଦେବତା ନିଶ୍ଚୟ ଅଛନ୍ତି।
ପୁର୍ଯଷ୍ଟକଂ ଚ ଦୁଷ୍ଟେଭ୍ଯୋ ଦେଵଧ୍ରୁଗ୍ଭ୍ଯୋ ହ୍ଯଵଂତି ତେ
ଏ ଦେବତାମାନେ ଏଠିରେ ଅଷ୍ଟପୁରୀକୁ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଶତ୍ରୁ ହେଉଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ରୁଖିବା ପାଇଁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ଏତୈରପି ତପସ୍ତପ୍ତଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵାରାଣସୀଂ ପୁରୀମ୍
ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ ଓ ତାପରେ ବାରାଣସୀ ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ।
ଈଶାନେଶ ପ୍ରସାଦେନ ଦିଶ୍ଯୈଶ୍ଯାଂ ହି ଦିଗୀଶ୍ଵରାଃ
ଈଶାନ ଦେବଙ୍କର କୃପାରେ ଏମାନେ ଦିଗ୍ଗଜ ଦେବତା ହେଇଥିଲେ।
ଭାଲନେତ୍ରା ନୀଲଗଲାଃ ଶୁଦ୍ଧାଂଗା ଵୃଷଭଧ୍ଵଜାଃ
ଏମାନେ ମାଥାରେ ତୃତୀୟ ଚକ୍ଷୁ, କଣ୍ଠ ନୀଳ, ଶରୀର ପବିତ୍ର ଓ ବୃଷଭ ଧ୍ୱଜ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ତେଽସ୍ଯାଂ ପୁରି ଵସଂତ୍ଯୈଶ୍ଯାଂ ସର୍ଵଭୋଗସମୃଦ୍ଧଯଃ
ଏମାନେ ଏହି ପୁରୀରେ ବସିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଓ ସମୃଦ୍ଧିର ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ।
ଵିପନ୍ନାସ୍ତେନ ପୁଣ୍ଯେନ ଜାଯଂତେ ଽତ୍ରପୁରୋହିତାଃ 4.1.14.
ଯେଉଁମାନେ ପୁଣ୍ୟରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୋଇଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠି ପୁରୋହିତ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ତ ଏଵ ରୁଦ୍ରା ଵିଜ୍ଞେଯା ଇହାମୁତ୍ରାପ୍ଯସଂଶଯମ୍
ଏମାନେ ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ନିଶ୍ଚୟ ରୁଦ୍ର ଭାବରେ ଚିହ୍ନିବାକୁ ହେବ।
ଉପୋଷ୍ଯଭୂତାଂଯାଂକାଂଚିନ୍ନ ନରୋ ଗର୍ଭଭାକ୍ପୁନଃ
ଚତୁର୍ଦଶୀ ଉପବାସ କରିଥିଲେ, ପୁନଃ କେହି ମାନବ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ।
ଶିଵଶର୍ମା ଦିଵାପ୍ଯୁଚ୍ଚୈରପଶ୍ଯଚ୍ଚଂଦ୍ରଚଂଦ୍ରିକାମ୍
ଶିବଶର୍ମା ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଚନ୍ଦ୍ରର ଆଲୋକ ଦେଖିଥିଲେ।
ଚମତ୍କୃତ୍ଯ ଚମତ୍କୃତ୍ଯ କୋଯଂ ଲୋକୋ ହରେର୍ଗଣୌ
ପୁନଃପୁନଃ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ, ସେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ—'ହରିଙ୍କ ଗଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏହି କେଉଁ ଲୋକ?'
ଗଣାଵୂଚତୁଃ ଶିଵଶର୍ମନ୍ମହାଭାଗ ଲୋକ ଏଷ କଲାନିଧେଃ
ଗଣମାନେ କହିଲେ—'ହେ ଶିବଶର୍ମା, ତୁମେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଏହି କଳାର ନାଥଙ୍କ ଲୋକ।'
ପିତା ସୋମସ୍ଯ ଭୋ ଵିପ୍ର ଜଜ୍ଞେଽତ୍ରିର୍ଭଗଵାନୃଷିଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସୋମଙ୍କର ପିତା ଭଗବତ ଋଷି ଅତ୍ରି ଥିଲେ।
ଅନୁତ୍ତରଂ ନାମ ତପୋ ଯେନ ତପ୍ତଂ ହି ତତ୍ପୁରା
ସେ ପୁରାତନ କାଳରେ 'ଅନୁତ୍ତର' ନାମକ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ଊର୍ଧ୍ଵମାଚକ୍ରମେ ତସ୍ଯ ରେତଃ ସୋମତ୍ଵମୀଯିଵତ୍
ତାଙ୍କର ବୀର୍ୟ ଉପରକୁ ଯାଇ, ସୋମ ହେଇଗଲା।
ତଂ ଗର୍ଭଂ ଵିଧିନା ଦିଷ୍ଟା ଦଶ ଦେଵ୍ଯୋ ଦଧୁସ୍ତତଃ
ଭାଗ୍ୟକ୍ରମରେ ଦଶ ଦେବୀମାନେ ସେ ଗର୍ଭକୁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ଯଦା ନ ଧାରଣେ ଶକ୍ତାସ୍ତସ୍ଯ ଗର୍ଭସ୍ଯ ତା ଦିଶଃ 4.1.14.
ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଗର୍ଭକୁ ଧାରଣ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ, ସେ ଦେବୀମାନେ—
ପତିତଂ ସୋମମାଲୋକ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋ କପିତାମହଃ
ସୋମ ପତିତ ହେବାକୁ ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମା ପିତାମହ ଦେଖିଲେ।
ସ ତେନ ରଥମୁଖ୍ଯେନ ସାଗରାଂତାଂ ଵସୁଂଧରାମ୍
ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରଥରେ ଚଢ଼ି ସାଗର ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା ପୃଥିବୀକୁ ଗୁଡିଯାଇଲେ ।
ତସ୍ଯ ଯତ୍ପ୍ଲଵିତଂ ତେଜଃ ପୃଥିଵୀମନ୍ଵପଦ୍ଯତ
ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଯେତେକି ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା, ସେ ସବୁ ପୃଥିବୀ ସହିତ ଏକାତ୍ମ ହେଇଗଲା ।
ସଲବ୍ଧତେଜା ଭଗଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମଣା ଵର୍ଧିତଃ ସ୍ଵଯମ୍
ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ପୁନର୍ବାର ଲଭି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ ହୋଇ, ଭାଗ୍ୟବାନ୍ ସ୍ୱୟଂ ଶକ୍ତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ।
ଅଵିମୁକ୍ତଂ ସମାସାଦ୍ଯ କ୍ଷେତ୍ରଂ ପରମପାଵନମ୍
ସେ ଅବିମୁକ୍ତ ନାମକ ଶୁଦ୍ଧତମ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ।
ବୀଜୌଷଧୀନାଂ ତୋଯାନାଂ ରାଜାଭୂଦଗ୍ରଜନ୍ମନାମ୍
ସେ ବୀଜ, ଔଷଧି, ଜଳ ଓ ଉତ୍ତମ ଜନ୍ମ ଲୋକମାନଙ୍କର ରାଜା ହେଲେ ।
ତତ୍ର କୂପଂ ଵିଧାଯୈକମମୃତୋଦମିତି ସ୍ମୃତମ୍
ସେଠାରେ ଏକ ଉଇଁ କୃତି କଲେ, ଯାହା ଅମୃତ ଜଳର ଉଇଁ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ ।
ତୁଷ୍ଟେନଦେଵଦେଵେନ ସ୍ଵମୌଲୌ ଯୋ ଧୃତଃ ସ୍ଵଯମ୍
ତୃପ୍ତି ହେଇ ଦେବଦେବ ନିଜ ମୁଡ଼ିରେ ସ୍ୱୟଂ ତାଙ୍କୁ ରଖିଲେ ।
ପଶ୍ଚାଦ୍ଦକ୍ଷେଣ ଶପ୍ତୋପି ମାସୋନେ କ୍ଷଯମାପ୍ଯ ଚ
ପରେ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଶାପ ପାଇ ମାସ ଅବଧିରେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି କ୍ଷୟ ହେଲା ।
ସ ତତ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ମହାରାଜ୍ଯଂ ସୋମଃ ସୋମଵତାଂ ଵରଃ 4.1.14.
ବଡ଼ ରାଜ୍ୟ ଲଭି, ସୋମ ଏହି ସୋମଜନ୍ମ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହେଲେ ।
ଦକ୍ଷିଣାମଦଦତ୍ସୋମସ୍ତ୍ରୀଂଲ୍ଲୋକାନିତି ନୌ ଶ୍ରୁତମ୍
ସୋମ ତିନି ଲୋକକୁ ଦକ୍ଷିଣା ଭାବେ ଦେଇଥିଲେ, ଏହି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ।
ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭୋ ବ୍ରହ୍ମାଽତ୍ରିର୍ଭୃଗୁର୍ଯତ୍ରର୍ତ୍ଵିଜୋଭଵନ୍
ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ବ୍ରହ୍ମା, ଅତ୍ରି ଓ ଭୃଗୁ ସେଠାରେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ପୁରୋହିତ ହେଲେ ।
ତଂସିନୀ ଚ କୁହୂଶ୍ଚୈଵ ଦ୍ଯୁତିଃ ପୁଷ୍ଟିଃ ପ୍ରଭାଵସୁଃ
ତାଁସିନୀ, କୁହୂ, ଦ୍ୟୁତି, ପୁଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଭାବସୁ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ ।