ମାତୁଶ୍ଚରିତ୍ରଂ ତନଯୋ ଧତ୍ତେ ଦୁର୍ଭାଷଣୈରିତି
କହାଯାଏ, ପୁଅ ନିଜ ମାଆର ଚରିତ୍ରକୁ କଠୋର କଥାରେ ଧାରଣ କରେ।
ତଦଂଘ୍ରିଲୀନମନସୋ ମମ ସାକ୍ଷୀ ମହେଶ୍ଵରଃ
ମୋ ମନ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଚରଣରେ ଲୀନ, ସେ ମୋର ସାକ୍ଷୀ।
ଅହୋ ବଲୀଯାନ୍ସଵିଧିର୍ଯେନ ଜାତା ଭଵାନିତି
ହାଁ, ଭାଗ୍ୟ କେତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ।
ନ ତତ୍ଯାଜ ଚ ତଦ୍ଧର୍ମଂ ଦୁର୍ବୋଧୋ ଵ୍ଯସନୀ ଯତଃ
ସେ ଦୁର୍ବୋଧ ଧର୍ମକୁ ଛାଡିନାହିଁ, କାରଣ ସେ ତାହାରେ ଆସକ୍ତ ଥିଲେ।
ସପାରଦାରୈର୍ଵ୍ଯସନୈରେଭିଃ କୋତ୍ର ନ ଖଂଡିତଃ
ଅନ୍ୟର ଜନାନୀ ଓ ଏହି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁଷ୍ପ୍ରବୃତ୍ତିରେ ଆସକ୍ତ ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନେ କିଏ ଅନ୍ତେ ନଷ୍ଟ ହୋଇନାହିଁ?
ଅର୍ପଯେଦ୍ଦ୍ଯୂତକାରାଣାଂ ସକୁପ୍ଯଂ ଵସନାଦିକମ୍
ସେ ରାଗରେ ଜୁଆରୀମାନେକୁ ପୋଷାକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତି ଦେଇଦେଇଥିଲେ।
ସ୍ଵପଂତ୍ଯାସ୍ତ୍ଵେକଦାଽଽଦାଯ ଦୁରୋଦରିକରେଽର୍ପଯତ୍
ଏକଥର, ନିଜ ଜନାନୀର ପୋଷାକ ନେଇ, ଦୂରର ଜୁଆରୀକୁ ଦେଇଦେଇଥିଲେ।
ଦୀକ୍ଷିତେନ ପରିଜ୍ଞାତା ଦୈଵାଦ୍ଦ୍ଯୂତକୃତଃ କରେ ପୃଷ୍ଟସ୍ତେନାଥ ନିର୍ବଂଧାଦସକୃତ୍ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ କିମ୍
ଦୀକ୍ଷିତ ଜଣେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ସେ ଭାଗ୍ୟରେ ଜୁଆରୀ; ପୁନପୁନି ପଚାରିଲେ—‘କାହିଁକି?’
ମମାକ୍ଷିପସି ଵିପ୍ରୋଚ୍ଚୈଃ କିଂ ମଯା ଚୌର୍ଯ କର୍ମଣା 4.1.13.
ତୁମେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ମୋତେ ଅଭିଯୋଗ କରୁଛ, ବ୍ରାହ୍ମଣ; ମୁଁ କେଉଁ ଚୋରି କରିଛି?
ମମ ମାତୁର୍ହି ପୂର୍ଵେ ଦ୍ଯୁର୍ଜିତ୍ଵାନୀତୋ ହି ଶାଟକଃ
ମୋର ମାଆ ପାଇଁ, ପୂର୍ବେ ଜୁଆରେ ଜିତି ଏକ ପୋଷାକ ଆଣାଯାଇଥିଲା।
ଅନ୍ଯେଷାଂ ଦ୍ଯୂତକର୍ତୃଣାଂ ଭୂରି ତେନାର୍ପିତଂ ଵସୁ
ଅନ୍ୟ ଜୁଆରୀମାନେକୁ ସେ ବହୁ ସମ୍ପତ୍ତି ଦେଇଥିଲେ।
ଭାଜନାନି ଵିଚିତ୍ରାଣି କାଂସ୍ଯ ତାମ୍ରମଯାନି ଚ
ବିଭିନ୍ନ ପାତ୍ର, କାଂସା ଓ ତାମ୍ବାର ପାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ।
ନ ତେନ ସଦୃଶଃ କଶ୍ଚିଦାକ୍ଷିକୋ ଭୂମିମଂଡଲେ
ପୃଥିବୀରେ କେଉଁ ଜୁଆରୀ ସେଠି ସମାନ ଥିଲେନାହିଁ।
କଥଂ ନାଜ୍ଞାଯି ତନଯୋ ଽଵିନଯାନଯକୋଵିଦଃ
ଅଶିଷ୍ଟ ଆଚରଣରେ ପ୍ରବୀଣ ପୁଅ କିପରି ଚିହ୍ନଟ ହେଲାନାହିଁ?
ପ୍ରାଵୃତ୍ଯ ଵାସସା ମୌଲିଂ ପ୍ରାଵିଶନ୍ନିଜମଂଦିରମ୍
ମୁଣ୍ଡକୁ ଚାଦରରେ ଢାକି, ସେ ନିଜ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ଦୀକ୍ଷିତାଯିନି କୁତ୍ରାସି କ୍ଵ ତେ ଗୁଣନିଧିଃ ସୁତଃ
ଦୀକ୍ଷିତାୟିନୀ, ତୁମେ କେଉଁଠି ଅଛ? ତୁମର ଗୁଣର ଧନ, ପୁଅ କେଉଁଠି?
ଅଂଗୋଦ୍ଵର୍ତନ କାଲେ ଯା ତ୍ଵଯା ମେଂଽଗୁଲିତୋ ହୃତା
ମୋ ଶରୀରକୁ ତେଲ ଲଗାଇବାବେଳେ, ତୁମେ ଯେ ମୋ ଆଙ୍ଗୁଠି ନେଇଥିଲା—
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵାଥ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଭୀତା ସା ଦୀକ୍ଷିତାଯିନୀ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦୀକ୍ଷିତାୟିନୀ ଭୟଭିତ ହେଲା।
ଵ୍ଯଗ୍ରାସ୍ମି ଦେଵପୂଜାର୍ଥମୁପହାରାଦି କର୍ମଣି 4.1.13.
ମୁଁ ଦେବପୂଜା ଓ ଉପହାର ତିଆରି କାମରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲି।
ଇଦାନୀମେଵ ପକ୍ଵାନ୍ନକରଣଵ୍ଯଗ୍ରଯା ମଯା
ଏମିତି ମୁଁ ଏଠି ରାନ୍ଧା କାମରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲି।
ଦୀକ୍ଷିତ ଉଵାଚ ହଂହୋ ସତ୍ପୁତ୍ରଜନନି ନିତ୍ଯଂ ସତ୍ଯପ୍ରଭାଷିଣି
ଦୀକ୍ଷିତ କହିଲେ: ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅର ମା, ସତ୍ୟ କଥା କହିବାରେ ସଦା ନିଷ୍ଠାବାନ୍—
ତଦାତଦେତି ତ୍ଵଂ ବ୍ରୂଯା ନାଥେଦାନୀଂ ସ ନିର୍ଗତଃ
ତୁମେ ସଦା କହୁଛ, 'ସେ ଏଠି, ସେ ସେଠି,' କିନ୍ତୁ ଏବେ ସେ ବାହାରିଗଲା।
କୁତସ୍ତ୍ଵଚ୍ଛାଟକଃ ପତ୍ନି ମାଂଜିଷ୍ଠୋ ଯୋ ମଯାଽର୍ପିତଃ
ଘରଣୀ, ମୁଁ ଦେଇଥିବା ଲାଲ ଚାଦର କେଉଁଠି?
ସାଂପ୍ରତଂ ନେକ୍ଷ୍ଯତେ ସୋପି ଭୃଂଗାରୁର୍ମଣିମଂଡିତଃ
ଏବେ ତାର ମଣି ଲଗାଇଥିବା ଭୃଙ୍ଗାର ଗହଣାଟି ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ।
କ୍ଵ ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ଯଂ ତତ୍କାଂସ୍ଯଂ ଗୌଡୀ ତାମ୍ରଘଟୀ କ୍ଵ ସା
ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଦେଶର କାଂସା ଭାଣ୍ଡ କେଉଁଠି? ଗୌଡ ତାମ୍ବା ଘଡ଼ା କେଉଁଠି?
କ୍ଵ ସା ପର୍ଵତଦେଶୀଯା ଚଂଦ୍ରକାଂତଶିଲୋଦ୍ଭଵା
ପାହାଡ଼ ଦେଶର ଚାନ୍ଦ୍ରକାଁତ ଶିଳାର ଭାଣ୍ଡଟି କେଉଁଠି?
କିଂ ବହୂକ୍ତେନ କୁଲଜେ ତୁଭ୍ଯଂ କୁପ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଵୃଥା
ଅଧିକ କଥା କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ଓ କୁଳବନ୍ତି, ମୁଁ ଅପରାଧ ନ କରି ତୁମପ୍ରତି କ୍ରୁଧ ହେଇଛି।
ଅନପତ୍ଯୋସ୍ମି ତେନାହଂ ଦୁଷ୍ଟେନ କୁଲଦୂଷିଣା
ସେ ଦୁଷ୍ଟ, କୁଳକୁ ଅପବିତ୍ର କରିଥିବା ଲୋକ ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ଏବେ ସନ୍ତାନହୀନ ହେଇଯାଇଛି।
ଅପୁତ୍ରତ୍ଵଂ ଵରଂ ନୃଣାଂ କୁପୁତ୍ରାତ୍କୁଲପାଂସନାତ୍ 4.1.13.
ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା କୁଳ ଅପମାନିତ ହେବାଠାରୁ, ସନ୍ତାନ ନଥିବା ଭଲ।
ସ୍ନାତ୍ଵା ନିତ୍ଯଵିଧିଂ କୃତ୍ଵା ତସ୍ମିନ୍ନେଵାହ୍ନିକସ୍ଯଚିତ୍
ସ୍ନାନ କରି, ନିତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ସେ ଦିନ ତାଲେ—