ସଂତ୍ଯକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣାଚାରଃ ସଂଧ୍ଯାସ୍ନାନପରାଙ୍ମୁଖଃ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆଚାର ଛାଡ଼ିଦେଲା ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟା-ସ୍ନାନରୁ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚାଇଲା।
ନଟପାଖଂଡିଭଂଡୈଶ୍ଚ ବଦ୍ଧପ୍ରେମପରଂପରଃ
ସେ ନଟ, ରାନ୍ଧୁନି ଓ ଠକେଇବାଜମାନେ ସହିତ ଗଭୀର ସମ୍ପର୍କ ଗଢ଼ିଲା।
ପ୍ରେରିତୋପି ଜନନ୍ଯା ସ ନ ଯାତି ପିତୁରଂତିକମ୍
ମାଆଁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ବାପାଙ୍କଠାରେ ଯିବାକୁ ଚାହିଲା ନାହିଁ।
ଯଦା ଯଦୈଵ ତାଂ ପୃଚ୍ଛେଦଯେଗୁଣନିଧିଃ ସୁତଃ
ଯେତେବେଳେ ଗୁଣମୟ ପୁଅ ସେଠି ମାଆଁକୁ ପଚାରୁଥିଲେ,
ତଦା ତଦେତି ସା ବ୍ରୂଯାଦିଦାନୀଂ ସ ବହିର୍ଗତଃ
ସେ ବେଳେ ସେ କହୁଥିଲେ, 'ସେ ଏମିତି ଏଠାରୁ ବାହାରିଛନ୍ତି।'
ଅଧୀତ୍ଯାଧ୍ଯଯନାର୍ଥଂ ସ ଦ୍ଵିତ୍ରୈର୍ମିତ୍ରୈଃ ସମଂ ଯଯୌ
ପଢ଼ାଶୁଣା ପାଇଁ ସେ ଦୁଇ-ତିନିଜଣ ସଙ୍ଗୀ ସହିତ ଚାଲିଗଲା।
ନ ତତ୍କର୍ମ ଚ ତଦ୍ଵୃତ୍ତଂ କିଂଚିଦ୍ଵେତ୍ତି ସ ଦୀକ୍ଷିତଃ
ଦୀକ୍ଷିତ ସେଇ ଚରିତ୍ର କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ କିଛି ଜାଣୁନଥିଲେ।
ଗୃହ୍ଯୋକ୍ତେନ ଵିଧାନେନ ପାଣିଗ୍ରାହମକାରଯତ୍
ଘରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ବିବାହ କରାଇଲେ।
ଶାସ୍ତି ସ୍ନେହାର୍ଦ୍ରହୃଦଯା କ୍ରୋଧନସ୍ତେ ପିତେତ୍ଯଲମ୍ 4.1.13.
ସ୍ନେହରେ ନରମ ହୃଦୟ ନେଇ ସେ ଉପଦେଶ ଦେଉଛନ୍ତି, 'ତୋର କ୍ରୋଧ ଚାଲିଲା, ଏହି ତୋର ବାପା।'
ଆଚ୍ଛାଦଯାମି ତେ ନିତ୍ଯଂ ପିତୁରଗ୍ରେ କୁଚେଷ୍ଟିତମ୍
ମୁଁ ସବୁବେଳେ ବାପାଙ୍କ ଆଗରେ ତୋର ଖରାପ କାମ ଲୁଚାଇ ଦେଉଛି।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଧନଂ ପୁତ୍ର ସଦ୍ଵିଦ୍ଯା ସାଧୁସଂଗମଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଧନ ହେଉଛି ଭଲ ଶିକ୍ଷା ଓ ସଜନଙ୍କ ସଙ୍ଗ।
ଇତି ରୂଢିମିହ ପ୍ରାପ୍ତାସ୍ତଵ ପୂର୍ଵପିତାମହାଃ
ଏଭଳି ତୋର ପୂର୍ବଜମାନେ ଏଠାରେ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ।
ସଦ୍ଵିଦ୍ଯା ସୁମନୋ ଧେହି ବ୍ରାହ୍ମଣାଚାରମାଚର
ଭଲ ଶିକ୍ଷାକୁ ମନରେ ରଖ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆଚାର ଅନୁସରଣ କର।
ଊନଵିଂଶତିକୋଽସି ତ୍ଵମେଷା ଷୋଡଶଵାର୍ଷିକୀ
ତୁମେ ଏଖଣିଁ ଉଣେଇଁଶ ବର୍ଷର ନୁହଁ, ସେ ଷୋଳ ଦିନର।
ଏତାଂ ସଂଵୃଣୁ ସଦ୍ଵୃତ୍ତାଂ ପିତୃଭକ୍ତିଯୁତା ଭଵ
ଏହି ଭଲ ଚରିତ୍ର ଝିଅକୁ ବାଛ, ବାପାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କର।
ତତୋଽପତ୍ରପସେ କିଂ ନ ତ୍ଯଜ ଦୁର୍ଵୃତ୍ତତାଂ ଶିଶୋ
ତେବେ, କାହିଁକି ତୁମେ ଲଜ୍ଜିତ? ପିଲା, ଖରାପ ଆଚରଣ ଛାଡ଼ିଦିଅ।
ତେଭ୍ଯୋପି ନ ବିଭେଷି ତ୍ଵଂ ଶୁଦ୍ଧୋସ୍ଯୁଭଯ ଵଂଶତଃ
ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଭୟ ଅନୁଭବ କରୁନାହିଁ; ତୁମେ ଦୁଇ ଗୋତ୍ରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛ ହୃଦୟର ଅଟୁଟ ଶୁଦ୍ଧତା ରଖିଛ।
ଗୃହେପି ଶିଷ୍ଯାନ୍ପଶ୍ଯୈତାନ୍ପିତୁସ୍ତେ ଵିନଯୋଚିତାନ୍
ଘରେ ଥିବାବେଳେ ମଧ୍ୟ, ତୁମ ପିତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନେ ଯେଉଁମାନେ ନିୟମିତ ଆଚରଣରେ ଅଟୁଟ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖ।
ଶ୍ରଦ୍ଧାଂ ଵିହାଯ ତେ ତାତେ ଵୃତ୍ତିଲୋପଂ କରିଷ୍ଯତି 4.1.13.
ଯଦି ତୁମେ ଶ୍ରଦ୍ଧାକୁ ଛାଡିଦେଉଛ, ପୁତ୍ର, ତେବେ ତୁମେ ଜୀବିକା ହରାଇବାର କାରଣ ହେବ।
ଅନଂତରଂ ହସିଷ୍ଯଂତି ଯୁକ୍ତଂ ଦୀକ୍ଷିତତାସ୍ତ୍ଵିତି
ସେମାନେ ସହସା ହସିବେ, କହିବେ—‘ଏହି ଦୀକ୍ଷିତ ପାଇଁ ଯଥାଯଥିକ।’
ମାତୁଶ୍ଚରିତ୍ରଂ ତନଯୋ ଧତ୍ତେ ଦୁର୍ଭାଷଣୈରିତି
କହାଯାଏ, ପୁଅ ନିଜ ମାଆର ଚରିତ୍ରକୁ କଠୋର କଥାରେ ଧାରଣ କରେ।
ତଦଂଘ୍ରିଲୀନମନସୋ ମମ ସାକ୍ଷୀ ମହେଶ୍ଵରଃ
ମୋ ମନ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଚରଣରେ ଲୀନ, ସେ ମୋର ସାକ୍ଷୀ।
ଅହୋ ବଲୀଯାନ୍ସଵିଧିର୍ଯେନ ଜାତା ଭଵାନିତି
ହାଁ, ଭାଗ୍ୟ କେତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ।
ନ ତତ୍ଯାଜ ଚ ତଦ୍ଧର୍ମଂ ଦୁର୍ବୋଧୋ ଵ୍ଯସନୀ ଯତଃ
ସେ ଦୁର୍ବୋଧ ଧର୍ମକୁ ଛାଡିନାହିଁ, କାରଣ ସେ ତାହାରେ ଆସକ୍ତ ଥିଲେ।
ସପାରଦାରୈର୍ଵ୍ଯସନୈରେଭିଃ କୋତ୍ର ନ ଖଂଡିତଃ
ଅନ୍ୟର ଜନାନୀ ଓ ଏହି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁଷ୍ପ୍ରବୃତ୍ତିରେ ଆସକ୍ତ ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନେ କିଏ ଅନ୍ତେ ନଷ୍ଟ ହୋଇନାହିଁ?
ଅର୍ପଯେଦ୍ଦ୍ଯୂତକାରାଣାଂ ସକୁପ୍ଯଂ ଵସନାଦିକମ୍
ସେ ରାଗରେ ଜୁଆରୀମାନେକୁ ପୋଷାକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତି ଦେଇଦେଇଥିଲେ।
ସ୍ଵପଂତ୍ଯାସ୍ତ୍ଵେକଦାଽଽଦାଯ ଦୁରୋଦରିକରେଽର୍ପଯତ୍
ଏକଥର, ନିଜ ଜନାନୀର ପୋଷାକ ନେଇ, ଦୂରର ଜୁଆରୀକୁ ଦେଇଦେଇଥିଲେ।
ଦୀକ୍ଷିତେନ ପରିଜ୍ଞାତା ଦୈଵାଦ୍ଦ୍ଯୂତକୃତଃ କରେ ପୃଷ୍ଟସ୍ତେନାଥ ନିର୍ବଂଧାଦସକୃତ୍ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ କିମ୍
ଦୀକ୍ଷିତ ଜଣେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ସେ ଭାଗ୍ୟରେ ଜୁଆରୀ; ପୁନପୁନି ପଚାରିଲେ—‘କାହିଁକି?’
ମମାକ୍ଷିପସି ଵିପ୍ରୋଚ୍ଚୈଃ କିଂ ମଯା ଚୌର୍ଯ କର୍ମଣା 4.1.13.
ତୁମେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ମୋତେ ଅଭିଯୋଗ କରୁଛ, ବ୍ରାହ୍ମଣ; ମୁଁ କେଉଁ ଚୋରି କରିଛି?
ମମ ମାତୁର୍ହି ପୂର୍ଵେ ଦ୍ଯୁର୍ଜିତ୍ଵାନୀତୋ ହି ଶାଟକଃ
ମୋର ମାଆ ପାଇଁ, ପୂର୍ବେ ଜୁଆରେ ଜିତି ଏକ ପୋଷାକ ଆଣାଯାଇଥିଲା।