ଵ୍ଯୁଷ୍ଟାଯାମଥଯାମିନ୍ଯାମଭୂତ୍କୋଲାହଲୋ ମହାନ୍
ରାତି ଶେଷ ହେବା ପରେ ବଡ଼ ହଲଚଲ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ମା ମାରଯଧ୍ଵଂ ତ୍ରାଯଧ୍ଵଂ ଭଟାଃ କାର୍ପଟିକା ଵଯମ୍
'ଆମକୁ ମାରିବେ ନାହିଁ, ଆମକୁ ବଞ୍ଚାନ୍ତୁ, ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ମୁଁମାନେ ଭିକ୍ଷୁକ।'
ଵଯଂ ପାଂଥା ଅନାଥାଃ ସ୍ମୋ ଵିଶ୍ଵନାଥପରାଯଣାଃ
'ଆମେ ଯାତ୍ରୀ, ଆମର କେହି ନାହିଁ, ଆମେ ବିଶ୍ୱନାଥଙ୍କ ଭକ୍ତ।'
ଵଯଂ ପିଂଗାକ୍ଷଵିଶ୍ଵାସାଦସ୍ମିନ୍ମାର୍ଗେଽକୁତୋଭଯାଃ
'ଆମେ ପିଙ୍ଗାକ୍ଷଙ୍କ ଉପରେ ଭରସା କରି, ଏହି ପଥରେ ଭୟ ନାହିଁ।'
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵାଽଥ ପିଂଗାକ୍ଷୋ ଭଟଃ କାର୍ପଟିକେରିତମ
ଏହି କଥା ଭିକ୍ଷୁମାନେ କହିବାକୁ ଶୁଣି, ପିଙ୍ଗାକ୍ଷ ରକ୍ଷକ—
ତତ୍କର୍ମସୂତ୍ରୈରାକୃଷ୍ଟୋ ଭିଲ୍ଲଃକାର୍ପଟିକପ୍ରିଯଃ
ଭିଲ୍ଲ, ଯିଏ ଭିକ୍ଷୁମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ, କର୍ତ୍ତବ୍ୟର ଦୌର୍ଯ୍ୟାନ୍ତରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲେ।
କୋଯଂକୋଯଂ ଦୁରାଚାରଃ ପିଂଗାକ୍ଷେ ମଯି ଜୀଵତି
'ମୁଁ ପିଙ୍ଗାକ୍ଷ ଜୀବନ୍ତ ଥିବାବେଳେ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ କିଏ?'
ଇତି ତଦ୍ଵାକ୍ଯମାକର୍ଣ୍ଯ ତାରାକ୍ଷସ୍ତତ୍ପିତୃଵ୍ଯକଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କ ପିତୃବ୍ୟ ତାରାକ୍ଷ—
କୁଲଧର୍ମଂ ଵ୍ଯପାସ୍ଯୈଷ ଵର୍ତତେ କୁଲପାଂସନଃ 4.1.12.
'ଏହିଯେ ଗୋଟିଏ ନିଜ ପରିବାର ଧର୍ମ ଛାଡ଼ି, ବଂଶର ଅପମାନ କରୁଛି।'
ଵିଚାର୍ଯେତି ସ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଭୃତ୍ଯାନାଜ୍ଞାପଯତ୍କ୍ରୁଧା
ଏପରି ଭାବି, ସେ ଦୁଷ୍ଟମନା ବ୍ୟକ୍ତି କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ଚାକରମାନେ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ତତୋ ଽଯୁଧ୍ଯନ୍ଦୁରାଚାରାସ୍ତେନୈକେନ ଚ ତେଽଖିଲାଃ
ତାପରେ ସେଇ ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଏକାକି ସେଠି ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ଆଚ୍ଛିନ୍ନଂ ହି ଧନୁର୍ଵାଣଂ ଛିନ୍ନଂ ସନ୍ନହନଂ ଶରୈଃ
ତାଙ୍କ ଧନୁ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ତୀର ଛିଣ୍ଡିଗଲା, ଏବଂ କବଚ ଶରରେ ଭିଦ୍ରୁତ ହେଲା।
ଅଭିଲପ୍ଯନ୍ନିତି ପ୍ରାଣାନତ୍ଯାକ୍ଷୀତ୍ସ ପରାର୍ଥତଃ
ଏପରି କ୍ଷୁଦ୍ର କଥା କହି, ସେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବନ ଦେଇଦେଲେ।
ଯା ମତିସ୍ତ୍ଵଂତକାଲେ ସ୍ଯାଦ୍ଗତିସ୍ତଦନୁରୂପତଃ
ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଯେମିତି ଭାବ ହୁଏ, ତାହା ଅନୁଯାୟୀ ଗତି ମିଳେ।
ଇତ୍ଥମସ୍ଯ ସ୍ଵରୂପଂ ତେ ଆଵାଭ୍ଯାଂ ସମୁଦୀରିତମ୍
ଏହିପରି ତାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ଆମେ ଦୁଇଁଜଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲୁ।
କୂପଵାପୀତଡାଗାନାଂ କର୍ତାରୋ ନିର୍ମଲୈର୍ଧନୈଃ
ଯେମାନେ ନିର୍ମଳ ଧନରେ କୂଆ, ପୋଖରୀ ଓ ତାଳାବ ତିଆରି କରନ୍ତି—
ନିର୍ଜଲେ ଜଲଦାତାରଃ ପରସଂତାପହାରିଣଃ
ଯେଉଁମାନେ ଜଳ ନଥିବାଠାରେ ଜଳ ଦେଇ, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି—
ପାନୀଯଶାଲିକାଃ କୁର୍ଯୁର୍ନାନୋପସ୍କରସଂଯୁତାଃ
ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ପାନୀୟ ଶାଳିକା ତିଆରି କରନ୍ତୁ।
ଅଶ୍ଵତ୍ଥସେକଂ ଯେ କୁର୍ଯୁଃ ପଥି ପାଦପରୋପକାଃ 4.1.12.
ଯେମାନେ ଅଶ୍ୱଥ ଗଛକୁ ପାଣି ଛିଟାନ୍ତି ଏବଂ ରାସ୍ତାରେ ଯାତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ସହଯୋଗ କରନ୍ତି।
ଗ୍ରୀଷ୍ମୋଷ୍ପ୍ରହଂତି ମାଯୂରପିଚ୍ଛାଦି ରଚିତାନ୍ଯପି
ଯେମାନେ ଗ୍ରୀଷ୍ମର ତାପ ହଟାଇବା ପାଇଁ ମୟୂର ପାଖ ଦ୍ୱାରା ବା ଅନ୍ୟ ଉପକରଣ ତିଆରି କରନ୍ତି।
ରସଵଂତି ସୁଗଂଧୀନି ହିମଵଂତି ତପର୍ତୁଷୁ
ଯେମାନେ ତୀବ୍ର ତାପରେ ସୁଗନ୍ଧିତ, ରସାଳ ଏବଂ ଶୀତଳ ଜିନିଷ ଦେଇ ସହଯୋଗ କରନ୍ତି।
ଇକ୍ଷୁକ୍ଷେତ୍ରାଣି ସଂକଲ୍ପ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଦଦତ୍ଯପି
ଯେମାନେ ଇଖ ଜମି ଦାନ କରି, ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଗୋରସାନାଂ ପ୍ରଦାତାରସ୍ତଥା ଗୋମହିଷୀପ୍ରଦାଃ
ଯେମାନେ ଗାଈର ଦୁଧ ଓ ତାହାର ଉତ୍ପାଦନ, ଏବଂ ଗାଈ ଓ ମହିଷ ଦାନ କରନ୍ତି।
ଦେଵାଲଯେଷୁ ଯେ ଦଦ୍ଯୁର୍ବହୁଧାରାଗଲଂତିକାଃ
ଯେମାନେ ଦେଉଳରେ ପ୍ରଚୁର ପାଣିର ଧାରା ଦାନ କରନ୍ତି।
ଅଭଯଂ ଯେ ପ୍ରଯଚ୍ଛଂତି ଭଯାର୍ତୋଦ୍ଯତ ପାଣଯଃ
ଯେମାନେ ଭୟଭୀତ ଲୋକଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନେ ଭୟରେ ହାତ ଉଠାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିରାପତ୍ତା ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଵିପାଶଯଂତି ଯେ ପୁଣ୍ଯା ଦୁର୍ଵୃତୈଃ କଂଠପାଶିତାନ୍
ଯେମାନେ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ଲୋକମାନେ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଗଳାରେ ଦୌର୍ବଳ୍ୟର ଦାଗା ପିନ୍ଧିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ସେମାନେକୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି।
ନୌକାଦ୍ଯୁପାଯୈର୍ନ ଦ୍ଯାଦୌ ପାଂଥାନ୍ଯେ ତାରଯଂତ୍ଯପି
ଯେମାନେ ନୌକା ବା ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ଯାତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ନଦୀ ଅଟକାଇ ପାର କରାନ୍ତି।
ଘଟ୍ଟାନ୍ପୁଣ୍ଯତଟିନ୍ଯାଦେର୍ବଂଧଯଂତି ଶିଲାଦିଭିଃ
ଯେମାନେ ପବିତ୍ର ନଦୀ କିନାରାରେ ପଥର ଓ ଅନ୍ୟ ଜିନିଷ ଦ୍ୱାରା ଘାଟ ତିଆରି କରନ୍ତି।
ଵିତର୍ପଯଂତି ଯେ ପୁଣ୍ଯାସ୍ତୃଷିତାଞ୍ଶୀତଲୈର୍ଜଲୈଃ 4.1.12.
ଯେମାନେ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ଲୋକମାନେ, ତାପରେ ପିଡିତ ଲୋକଙ୍କୁ ଶୀତଳ ପାଣି ଦେଇ ତାଙ୍କର ପିଆସ ଶାନ୍ତ କରନ୍ତି।
ଜଲାଶଯାନାଂ ସର୍ଵେଷାମଯମେକତମଃ ପତିଃ
ସମସ୍ତ ଜଳାଶୟ ମଧ୍ୟରେ, ଏହି ଜଳାଶୟ ସବୁଠାରୁ ମହାନ।