ମୃଗତ୍ତ୍ଵଚୋତିମୃଦୁଲା ଵିଵସ୍ତ୍ରେଭ୍ଯାତିସର୍ଜତି
ଯେଉଁମାନେ ପୋଷାକ ନଥିଲେ, ସେମାନେ ପାଇଁ ସେ ସବୁଠୁ ମୃଦୁ ମୃଗଚର୍ମ ଦେଉଥିଲେ।
ନ ଜିଘୃକ୍ଷତି ତେଭ୍ଯୋର୍ଥମଭଯଂ ଚେତି ଯଚ୍ଛତି
ସେ ତାଙ୍କଠାରୁ କିଛି ଧନ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁନଥିଲେ, ବରଂ ସେମାନେକୁ ନିରାପତ୍ତା ଦେଉଥିଲେ।
ନିତ୍ଯଂ କାର୍ପଟିକାନ୍ସର୍ଵାନ୍ ସ ପୁତ୍ରେଣ ପ୍ରପଶ୍ଯତି
ସେ ସବୁବେଳେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ସହିତ ସମସ୍ତ କାପଡ଼ିଆଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
ଇତି ତିଷ୍ଠତି ପିଂଗାକ୍ଷେ ସାଟଵୀ ନଗରାଯିତା
ଏଭଳି ପିଙ୍ଗାକ୍ଷ ଅଛିଲେ, ଜଙ୍ଗଲକୁ ଏକ ସହର ଭଳି କରିଦେଇଥିଲେ।
କଦାଚିତ୍ତତ୍ପିତୃଵ୍ଯେଣ ସମୀପ ଗ୍ରାମଵାସିନା
ଏକଥର, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଭାଇ ଯିଏ ଗ୍ରାମରେ ରହୁଥିଲେ, ସେ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
ଲୁବ୍ଧକସ୍ତଦ୍ଧନେ ଲୁବ୍ଧଃ କ୍ଷୁଦ୍ରସ୍ତନ୍ନିଧନୋଦ୍ଯତଃ
ଏକ ଶିକାରୀ ଥିଲେ, ସେ ଧନ ପାଇଁ ଲୋଭୀ ଓ ନିମ୍ନ ଚରିତ୍ରର ଥିଲେ, ଏହି ଧନ ପାଇଁ ମାରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ।
ତଦା ଯୁପ୍ଯସ୍ଯଶେଷେଣ ପିଂଗାକ୍ଷୋ ମୃଗଯାଂ ଗତଃ
ସେତେବେଳେ, ପିଙ୍ଗାକ୍ଷ ବଳିଠାରୁ ଅବଶିଷ୍ଟ ଦଣ୍ଡ ନେଇ ଶିକାରକୁ ଗଲେ।
ପରପ୍ରାଣଦ୍ରୁହାଂ ପୁଂସାଂ ନ ସିଦ୍ଧ୍ଯେଯୁର୍ମନୋରଥାଃ
ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଜୀବନକୁ ହାନି କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଇଚ୍ଛା କେବେଁ ପୂରଣ ହୁଏନି।
ନ ଚିଂତଯେଦନିଷ୍ଟାନି ତସ୍ମାତ୍କୃଷ୍ଟିଃ କଦାଚନ 4.1.12.
ଏହିପରି, କେବେଁ ମଧ୍ୟ ଅପମଙ୍ଗଳ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହିପରି କୃଷି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତସ୍ମାଦାତ୍ମସୁଖଂପ୍ରେପ୍ସୁ ରିଷ୍ଟାନିଷ୍ଟଂ ନ ଚିଂତଯେତ୍
ଏହିପରି, ନିଜ ସୁଖ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ଶୁଭ ଅଶୁଭ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଵ୍ଯୁଷ୍ଟାଯାମଥଯାମିନ୍ଯାମଭୂତ୍କୋଲାହଲୋ ମହାନ୍
ରାତି ଶେଷ ହେବା ପରେ ବଡ଼ ହଲଚଲ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ମା ମାରଯଧ୍ଵଂ ତ୍ରାଯଧ୍ଵଂ ଭଟାଃ କାର୍ପଟିକା ଵଯମ୍
'ଆମକୁ ମାରିବେ ନାହିଁ, ଆମକୁ ବଞ୍ଚାନ୍ତୁ, ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ମୁଁମାନେ ଭିକ୍ଷୁକ।'
ଵଯଂ ପାଂଥା ଅନାଥାଃ ସ୍ମୋ ଵିଶ୍ଵନାଥପରାଯଣାଃ
'ଆମେ ଯାତ୍ରୀ, ଆମର କେହି ନାହିଁ, ଆମେ ବିଶ୍ୱନାଥଙ୍କ ଭକ୍ତ।'
ଵଯଂ ପିଂଗାକ୍ଷଵିଶ୍ଵାସାଦସ୍ମିନ୍ମାର୍ଗେଽକୁତୋଭଯାଃ
'ଆମେ ପିଙ୍ଗାକ୍ଷଙ୍କ ଉପରେ ଭରସା କରି, ଏହି ପଥରେ ଭୟ ନାହିଁ।'
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵାଽଥ ପିଂଗାକ୍ଷୋ ଭଟଃ କାର୍ପଟିକେରିତମ
ଏହି କଥା ଭିକ୍ଷୁମାନେ କହିବାକୁ ଶୁଣି, ପିଙ୍ଗାକ୍ଷ ରକ୍ଷକ—
ତତ୍କର୍ମସୂତ୍ରୈରାକୃଷ୍ଟୋ ଭିଲ୍ଲଃକାର୍ପଟିକପ୍ରିଯଃ
ଭିଲ୍ଲ, ଯିଏ ଭିକ୍ଷୁମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ, କର୍ତ୍ତବ୍ୟର ଦୌର୍ଯ୍ୟାନ୍ତରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲେ।
କୋଯଂକୋଯଂ ଦୁରାଚାରଃ ପିଂଗାକ୍ଷେ ମଯି ଜୀଵତି
'ମୁଁ ପିଙ୍ଗାକ୍ଷ ଜୀବନ୍ତ ଥିବାବେଳେ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ କିଏ?'
ଇତି ତଦ୍ଵାକ୍ଯମାକର୍ଣ୍ଯ ତାରାକ୍ଷସ୍ତତ୍ପିତୃଵ୍ଯକଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କ ପିତୃବ୍ୟ ତାରାକ୍ଷ—
କୁଲଧର୍ମଂ ଵ୍ଯପାସ୍ଯୈଷ ଵର୍ତତେ କୁଲପାଂସନଃ 4.1.12.
'ଏହିଯେ ଗୋଟିଏ ନିଜ ପରିବାର ଧର୍ମ ଛାଡ଼ି, ବଂଶର ଅପମାନ କରୁଛି।'
ଵିଚାର୍ଯେତି ସ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଭୃତ୍ଯାନାଜ୍ଞାପଯତ୍କ୍ରୁଧା
ଏପରି ଭାବି, ସେ ଦୁଷ୍ଟମନା ବ୍ୟକ୍ତି କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ଚାକରମାନେ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ତତୋ ଽଯୁଧ୍ଯନ୍ଦୁରାଚାରାସ୍ତେନୈକେନ ଚ ତେଽଖିଲାଃ
ତାପରେ ସେଇ ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଏକାକି ସେଠି ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ଆଚ୍ଛିନ୍ନଂ ହି ଧନୁର୍ଵାଣଂ ଛିନ୍ନଂ ସନ୍ନହନଂ ଶରୈଃ
ତାଙ୍କ ଧନୁ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ତୀର ଛିଣ୍ଡିଗଲା, ଏବଂ କବଚ ଶରରେ ଭିଦ୍ରୁତ ହେଲା।
ଅଭିଲପ୍ଯନ୍ନିତି ପ୍ରାଣାନତ୍ଯାକ୍ଷୀତ୍ସ ପରାର୍ଥତଃ
ଏପରି କ୍ଷୁଦ୍ର କଥା କହି, ସେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବନ ଦେଇଦେଲେ।
ଯା ମତିସ୍ତ୍ଵଂତକାଲେ ସ୍ଯାଦ୍ଗତିସ୍ତଦନୁରୂପତଃ
ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଯେମିତି ଭାବ ହୁଏ, ତାହା ଅନୁଯାୟୀ ଗତି ମିଳେ।
ଇତ୍ଥମସ୍ଯ ସ୍ଵରୂପଂ ତେ ଆଵାଭ୍ଯାଂ ସମୁଦୀରିତମ୍
ଏହିପରି ତାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ଆମେ ଦୁଇଁଜଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲୁ।
କୂପଵାପୀତଡାଗାନାଂ କର୍ତାରୋ ନିର୍ମଲୈର୍ଧନୈଃ
ଯେମାନେ ନିର୍ମଳ ଧନରେ କୂଆ, ପୋଖରୀ ଓ ତାଳାବ ତିଆରି କରନ୍ତି—
ନିର୍ଜଲେ ଜଲଦାତାରଃ ପରସଂତାପହାରିଣଃ
ଯେଉଁମାନେ ଜଳ ନଥିବାଠାରେ ଜଳ ଦେଇ, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି—
ପାନୀଯଶାଲିକାଃ କୁର୍ଯୁର୍ନାନୋପସ୍କରସଂଯୁତାଃ
ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ପାନୀୟ ଶାଳିକା ତିଆରି କରନ୍ତୁ।
ଅଶ୍ଵତ୍ଥସେକଂ ଯେ କୁର୍ଯୁଃ ପଥି ପାଦପରୋପକାଃ 4.1.12.
ଯେମାନେ ଅଶ୍ୱଥ ଗଛକୁ ପାଣି ଛିଟାନ୍ତି ଏବଂ ରାସ୍ତାରେ ଯାତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ସହଯୋଗ କରନ୍ତି।
ଗ୍ରୀଷ୍ମୋଷ୍ପ୍ରହଂତି ମାଯୂରପିଚ୍ଛାଦି ରଚିତାନ୍ଯପି
ଯେମାନେ ଗ୍ରୀଷ୍ମର ତାପ ହଟାଇବା ପାଇଁ ମୟୂର ପାଖ ଦ୍ୱାରା ବା ଅନ୍ୟ ଉପକରଣ ତିଆରି କରନ୍ତି।