ଶିଵଶର୍ମୋଵାଚ ପୁରୁଷୋତ୍ତମପାଦାବ୍ଜପରାଗୋଦ୍ଧୂସରାଲକୌ
ଶିବଶର୍ମା କହିଲେ: ସେମାନଙ୍କର କେଶ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କର ପଦପଦ୍ମର ରେଣୁରେ ଧୂସରିତ।
ଗଣାଵୂଚତୁଃ ଦିକ୍ପତେର୍ନିର୍ଋତସ୍ଯାସୌ ପୁଣ୍ଯାପୁଣ୍ଯଜନୋଷିତା
ଗଣାମାନେ କହିଲେ: ଏହା ଦିଗ୍ପାଳ ନିରୃତିଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳ, ଯେଉଁଠାରେ ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ଲୋକ ରହନ୍ତି।
ରାକ୍ଷସାନିଵସଂତ୍ଯସ୍ଯାମପରଦ୍ରୋହିଣଃ ସଦା
ଏଠାରେ ସଦା ରାକ୍ଷସ ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଧୋକା ଦେଇଥିବା ଲୋକ ରହନ୍ତି।
ସ୍ମୃତ୍ଯୁକ୍ତଶ୍ରୁତିଵର୍ତ୍ମାନୋ ଜାତଵର୍ଣାଵରେଷ୍ଵପି
ସ୍ମୃତି ଓ ଶ୍ରୁତିର ଆଦେଶ ଅନୁସରିଥିବା, ନିମ୍ନ ଜାତିରେ ଜନ୍ମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ପଥରେ ଚାଲନ୍ତି।
ପରଦାର ପରଦ୍ରଵ୍ଯ ପରଦ୍ରୋହପରାଙ୍ମୁଖାଃ
ଯେଉଁମାନେ ପରସ୍ତ୍ରୀ, ପରଧନ ଓ ପରକୁ କ୍ଷତି କରିବାରୁ ଦୂରେ ରହନ୍ତି,
ଦ୍ଵିଜାତିଭକ୍ତ୍ଯୁତ୍ପନ୍ନାର୍ଥୈରାତ୍ମାନଂ ପୋଷଯଂତି ଯେ
ଯେଉଁମାନେ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରି ଉପାର୍ଜିତ ଧନରେ ନିଜକୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି,
ଆହୂତା ଵସ୍ତ୍ରଵଦନା ଵଦଂତି ଦ୍ଵିଜସଂନିଧୌ
ଡାକିଲେ, ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ ନାରୀମାନେ ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ସମ୍ନିଧାନରେ କଥା କହନ୍ତି।
ତୀର୍ଥସ୍ନାନପରାନିତ୍ଯଂ ନିତ୍ଯଂ ଦେଵପରାଯଣାଃ
ଯେଉଁମାନେ ସଦା ତୀର୍ଥସ୍ନାନ ଓ ଦେବତାର ଉପାସନାରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି,
ଦମ ଦାନ ଦଯା କ୍ଷାଂତି ଶୌଚେଂଦ୍ରିଯ ଵିନିଗ୍ରହାଃ
ଦମ, ଦାନ, ଦୟା, ଖ୍ଷମା, ପବିତ୍ରତା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ —
ଆଵଶ୍ଯେଷୁ ସଦୋଦ୍ଯୁକ୍ତା ଯେ ଜାତା ଯତ୍ରକୁତ୍ରଚିତ୍ 4.1.12.
ଏହି ସବୁ କାମରେ ଯେଉଁମାନେ ସଦା ଲାଗିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେଉଁଠି ଜନ୍ମ ନେଉନ୍ତୁ।
ମ୍ଲେଚ୍ଛା ଅପି ସୁତୀର୍ଥେଷୁ ଯେ ମୃତାନାତ୍ମଘାତକାଃ
ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତୀର୍ଥରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ମ୍ଲେଛ ଓ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିଥିବା ଲୋକ,
ଅଂଧଂ ତମୋ ଵିଶେଯୁସ୍ତେ ଯେ ଚୈଵାତ୍ମହନୋ ଜନାଃ
ସେମାନେ ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ଯେପରି ନିଜକୁ ନଷ୍ଟ କରିଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ।
ଆତ୍ମଘାତୋ ନ କର୍ତଵ୍ଯସ୍ତସ୍ମାତ୍କ୍ଵାପି ଵିପଶ୍ଚିତା
ଏହିପରି, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ କେବେଁ ମଧ୍ୟ କୌଣସିଠି ନିଜ ଜୀବନ ଶେଷ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଯଥେଷ୍ଟମରଣଂ କେଚିଦାହୁସ୍ତତ୍ତ୍ଵାଵବୋଧକାଃ
ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟକୁ ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେମାନେ କେତେକ ଲୋକ କହନ୍ତି ଯେ, ମନେ ଚାହିଲେ ମୃତ୍ୟୁ ଆସିପାରେ।
ଅଂତ୍ଯଜା ଅପି ଯେ କେଚିଦ୍ଦଯାଧର୍ମାନୁସାରିଣଃ
ଯେଉଁମାନେ ଚୁତ୍ୟ, ଯଦି ସେମାନେ ଦୟା ଓ ନ୍ୟାୟର ରାସ୍ତା ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି—
ପଲ୍ଲୀପତିରଭୂଦୁଗ୍ରଃ ପିଂଗାକ୍ଷ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଃ
ଏକ ଗ୍ରାମର ମୁଖିଆ ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କୁ ପିଙ୍ଗାକ୍ଷ ନାମରେ ଚିହ୍ନାଯାଏ, ସେ ବହୁତ କଠୋର ଥିଲେ।
ଘାତଯେଦ୍ଦୂରସଂସ୍ଥୋପି ଯଃ ପାଂଥପରିପଂଥିନଃ
ସେ ଦୂରେ ଥିବା ଯାତ୍ରୀ ଓ ଅତିଥିମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ମାରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଉଥିଲେ।
ଜୀଵେନ୍ମୃଗଯୁ ଧର୍ମେଣ ତତ୍ରାପି କରୁଣାପରଃ
ସେ ଶିକାର କରି ଜୀବନ ଚାଲାଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଓ ବିଶେଷ ଦୟାଳୁ ଥିଲେ।
ନ ତୋଯଗୃଧ୍ନୂନ୍ନ ଶିଶୂନ୍ନାଂତର୍ଵର୍ତ୍ନିତ୍ଵଲକ୍ଷଣାନ୍ 4.1.12.
ସେ କେବେଁ ଜଳ, ଶିଶୁ ବା ଭିତରେ ଆଲୋକ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଲୋଭ କରୁନଥିଲେ।
ଶ୍ରମାତୁରେଭ୍ଯଃ ପାଂଥେଭ୍ଯଃ ସ ଵିଶ୍ରାମଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି
କ୍ଲାନ୍ତ ଯାତ୍ରୀମାନେ ପାଇଁ ସେ ବିଶ୍ରାମ ଦେଉଥିଲେ।
ମୃଗତ୍ତ୍ଵଚୋତିମୃଦୁଲା ଵିଵସ୍ତ୍ରେଭ୍ଯାତିସର୍ଜତି
ଯେଉଁମାନେ ପୋଷାକ ନଥିଲେ, ସେମାନେ ପାଇଁ ସେ ସବୁଠୁ ମୃଦୁ ମୃଗଚର୍ମ ଦେଉଥିଲେ।
ନ ଜିଘୃକ୍ଷତି ତେଭ୍ଯୋର୍ଥମଭଯଂ ଚେତି ଯଚ୍ଛତି
ସେ ତାଙ୍କଠାରୁ କିଛି ଧନ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁନଥିଲେ, ବରଂ ସେମାନେକୁ ନିରାପତ୍ତା ଦେଉଥିଲେ।
ନିତ୍ଯଂ କାର୍ପଟିକାନ୍ସର୍ଵାନ୍ ସ ପୁତ୍ରେଣ ପ୍ରପଶ୍ଯତି
ସେ ସବୁବେଳେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ସହିତ ସମସ୍ତ କାପଡ଼ିଆଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
ଇତି ତିଷ୍ଠତି ପିଂଗାକ୍ଷେ ସାଟଵୀ ନଗରାଯିତା
ଏଭଳି ପିଙ୍ଗାକ୍ଷ ଅଛିଲେ, ଜଙ୍ଗଲକୁ ଏକ ସହର ଭଳି କରିଦେଇଥିଲେ।
କଦାଚିତ୍ତତ୍ପିତୃଵ୍ଯେଣ ସମୀପ ଗ୍ରାମଵାସିନା
ଏକଥର, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଭାଇ ଯିଏ ଗ୍ରାମରେ ରହୁଥିଲେ, ସେ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
ଲୁବ୍ଧକସ୍ତଦ୍ଧନେ ଲୁବ୍ଧଃ କ୍ଷୁଦ୍ରସ୍ତନ୍ନିଧନୋଦ୍ଯତଃ
ଏକ ଶିକାରୀ ଥିଲେ, ସେ ଧନ ପାଇଁ ଲୋଭୀ ଓ ନିମ୍ନ ଚରିତ୍ରର ଥିଲେ, ଏହି ଧନ ପାଇଁ ମାରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ।
ତଦା ଯୁପ୍ଯସ୍ଯଶେଷେଣ ପିଂଗାକ୍ଷୋ ମୃଗଯାଂ ଗତଃ
ସେତେବେଳେ, ପିଙ୍ଗାକ୍ଷ ବଳିଠାରୁ ଅବଶିଷ୍ଟ ଦଣ୍ଡ ନେଇ ଶିକାରକୁ ଗଲେ।
ପରପ୍ରାଣଦ୍ରୁହାଂ ପୁଂସାଂ ନ ସିଦ୍ଧ୍ଯେଯୁର୍ମନୋରଥାଃ
ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଜୀବନକୁ ହାନି କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଇଚ୍ଛା କେବେଁ ପୂରଣ ହୁଏନି।
ନ ଚିଂତଯେଦନିଷ୍ଟାନି ତସ୍ମାତ୍କୃଷ୍ଟିଃ କଦାଚନ 4.1.12.
ଏହିପରି, କେବେଁ ମଧ୍ୟ ଅପମଙ୍ଗଳ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହିପରି କୃଷି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତସ୍ମାଦାତ୍ମସୁଖଂପ୍ରେପ୍ସୁ ରିଷ୍ଟାନିଷ୍ଟଂ ନ ଚିଂତଯେତ୍
ଏହିପରି, ନିଜ ସୁଖ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ଶୁଭ ଅଶୁଭ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।