ଵିଶ୍ଵାନରଃ ସପତ୍ନୀକସ୍ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ନାରଦେରିତମ୍
ବିଶ୍ୱାନର ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ନାରଦଙ୍କ କଥା ଶୁଣିଲେ।
ହାହତୋସ୍ମୀତି ଵଚସା ହୃଦଯଂ ସମତାଡଯତ୍ 4.1.11.
ସେ 'ହା, ମୁଁ ନଷ୍ଟ ହେଲି!' ବୋଲି କହି, ହୃଦୟକୁ ଝଟକା ଦେଲେ।
ଶୁଚିଷ୍ମତ୍ଯପି ଦୁଃଖାର୍ତା ରୁରୋଦାତୀଵ ଦୁଃସହମ୍
ଶୁଚିଚିତ୍ତା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଃଖରେ ଭାଗ୍ନ ହୋଇ, ସେ ଅସହ୍ୟ ଭାବରେ କନ୍ଦିଲେ।
ହାଶିଶୋ ହାଗୁଣନିଧେ ହା ପିତୁର୍ଵାକ୍ଯକାରକ
'ହା ଶିଶୁ! ହା ଗୁଣର ଧାନ! ହା ବାପାଙ୍କ କଥା ପୂରଣ କରୁଥିବା!'
ତ୍ଵଦେକପୁତ୍ରାଂ ହାପୁତ୍ରକୋଽତ୍ର ମାଂ ତ୍ରାଯତେ ପୁରା
'ହା, ମୋ ଏକମାତ୍ର ପୁଅ! ହା, ଏହି ଛୋଟିଏ ମୋତେ ଏଠାରେ ରକ୍ଷା କରୁ!'
ହା ବାଲ ହା ଵିମଲ ହା କମଲାଯତାକ୍ଷ ହା ଲୋକଲୋଚନଚକୋର କୁରଂଗଲକ୍ଷ୍ମନ୍
'ହା, ବାଳକ! ହା, ନିର୍ମଳ! ହା, କମଳ ନୟନ! ହା, ଲୋକର ଚନ୍ଦ୍ର, ହରିଣ ଚିହ୍ନିତ!'
ହା ପୂର୍ଣଚଂଦ୍ରମୁଖ ହା ସୁନଖାଂଗୁଲୀକ ହା ଚାଟୁକାରଵଚନାମୃତଵୀଚିପୂର
ହା, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମୁହଁ! ହା, ସୁନା ପରି ଆଙ୍ଗୁଳି! ହା, ମଧୁର କଥା ଯେଉଁଥିରେ ମାନେ ଆନନ୍ଦର ଲହରି ପରି ରସ ଭରିଛି!
ନୋପ୍ତୋ ବଲିର୍ନ ବତ କାସୁ ଚ ଦେଵତା ସୁତୀର୍ଥାନି କାନି ନ ମଯାଧ୍ଯୁଷିତାନି ଵତ୍ସ
ନା ବଳି, ନା ଦେବତାମାନେ, କେହି ମୋର ହାତକୁ ଆସିନାହାନ୍ତି; ମୁଁ ମୋ ପୁଅ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଯେଉଁଠି ନାହିଁ ରହିଛି, ସେମାନେ କେଉଁଠି?
ସଂସାରସାଗରତରେ ହର ଦୁଃଖଭାରଂ ସାରଂ ମୁଖେଂଦୁମଭିଦର୍ଶଯ ସୌଖ୍ଯସିଂଧୋ
ଏହି ସଂସାରର ଅପାର ସାଗରରେ, ମୋ ଦୁଃଖର ଭାର ଦୂର କର; ହେ ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ, ମୁହଁରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଶାନ୍ତି ଦେଖା, ହେ ଆନନ୍ଦର ସାଗର!
କିଂଦେଵତା ଅହହ ଜନ୍ମମହୋତ୍ସଵେଽସ୍ଯ ଜ୍ଞାତ୍ଵେତି ଭାଵିମିଲିତା ଯୁଗପତ୍ସମସ୍ତାଃ
ହେ ଦେବତାମାନେ, ଏହି ଜନ୍ମ ଉତ୍ସବରେ, ଏପରି ଜାଣି, ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି କି?
ଶଂଭୋ ମହେଶ କରୁଣାକର ଶୂଲପାଣେ ମୃତ୍ଯୁଂଜଯସ୍ତ୍ଵମିତି ଵେଦଵିଦୋ ଵଦଂତି
ହେ ଶମ୍ଭୁ, ହେ ମହେଶ୍ୱର, ହେ କରୁଣାମୟ, ହେ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ହେ ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ—ଏପରି ଭାବେ ବେଦ ଜଣା ଲୋକେ କହନ୍ତି।
ହା ହଂତହଂତଭଵତା ଭଵ ତାପହାରୀ କସ୍ମାଦ୍ଵିଧେଽତ୍ର ଵିଦଧେ ବହୁଭିଃ ପ୍ରଯତ୍ନୈଃ 4.1.11.
ହା, ହା! ତୁମେ ଯେ ଦୁଃଖ ଦୂର କର, ଏପରି ଅନେକ ଚେଷ୍ଟା କରି କାହିଁକି ଏହି ସୃଷ୍ଟି କଲ?
ହା କାଲବାଲକଵତୀ କିମୁତେନ ରାଜ୍ଞୀ ତ୍ଵତ୍କାଲତାଂ ନ ହୃତଵାନ୍ନସୁତାନନେଂଦୁଃ
ହା, କାଳ ପରି କଳା ପୁଅ ଥିବା ରାନୀ, ତୁମେ କାହିଁକି ତୁମ ପୁଅର କାଳକୁ ନେଇନାହିଁ, ହେ ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ?
ଇତ୍ଥଂ ଵିଲପ୍ଯ ବହୁଶୋ ନଯନାଂବୁଧାରାସଂପାତଜାତ ତଟିନୀ ଶତମୁତ୍ତରଂଗମ୍
ଏପରି ଅନେକ ଥର ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି, ଚକ୍ଷୁର ଜଳ ଧାରାରୁ ଏକ ନଦୀ ପ୍ରବାହିତ ହେଲା।
ଆକର୍ଣ୍ଯ ତତ୍କରୁଣଵତ୍ପରିଦେଵିତାନି ତାନି ଦ୍ରୁମା ଵ୍ରତତଯଃ କୁସୁମାଶ୍ରୁପାତୈଃ
ସେଇ କରୁଣାମୟ ଅନୁରାଗ ଶୁଣି, ବୃକ୍ଷମାନେ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ ରହି, ଫୁଲ ସହିତ ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇଲେ।
ରୁଣ୍ଣଂ ତଯା କିଲ ତଥା ବହୁମୁକ୍ତକଂଠମାର୍ତସ୍ଵରୈଃ ପ୍ରତିରଵଚ୍ଛଲତୋ ଯଥୋଚ୍ଚୈଃ
ସେ ନାରୀ ଦ୍ୱାରା, ଅନେକ ଥର ଗଳା ଆଟକି ଯାଇଥିବା ଦୁଃଖର ସ୍ୱରରେ, ଅଟବୀ ମଧ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନି ହେଲା।
ଶ୍ରୁତ୍ଵାର୍ତନାଦମିତି ଵିଶ୍ଵନରୋପି ମୋହଂ ହିତ୍ଵୋତ୍ଥିତଃ କିମିତି କିଂତ୍ଵିତି କିଂକିମେତତ୍
ସେ ଦୁଃଖର ନାଦ ଶୁଣି, ବିଶ୍ୱନର ମୋହ ଛାଡ଼ି, ଉଠି କହିଲେ, 'ଏହା କଣ? କଣ ଘଟିଛି? ସବୁ କଣ ଏହି?'
ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ପିତରୌ ବହୁଶୋକସମାଵୃତୌ
ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ତାପରେ, ସେ ତାଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ବହୁତ ଦୁଃଖରେ ବିହ୍ୱଳ ଦେଖିଲେ—
ନ ମାଂକୃତ ଵପୁସ୍ତ୍ରାଣଂ ଭଵଚ୍ଚରଣରେଣୁଭିଃ
ମୁଁ ତୁମ ଚରଣ ଧୂଳିରେ ଏହି ଦେହକୁ ରକ୍ଷା କବଚ କରିନଥିଲି।
ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ଶୃଣୁତଂ ତାତୌ ଯଦି ଵାଂ ତନଯୋ ହ୍ଯହମ୍
ମୋ ପିତାମାତା, ଯଦି ମୁଁ ତୁମର ପୁଅ, ତେବେ ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଶୁଣ।
ମୃତ୍ଯୁଂଜଯଂ ସମାରାଧ୍ଯ ସର୍ଵଜ୍ଞଂ ସର୍ଵଦଂ ସତାମ୍
ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ, ସବୁ ଜାଣିଥିବା, ସବୁ ଦେଇଥିବା, ଭଲ ଲୋକଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ—
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚସ୍ତସ୍ଯ ଜରିତୌ ଦ୍ଵିଜଦଂପତୀ 4.1.11.
ଏପରି ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦମ୍ପତି—
ଅଂଧକଂ ଯସ୍ତ୍ରିଶୂଲାଗ୍ରପ୍ରୋତଂ ଵର୍ଷାଯୁତଂ ପୁରା 4.1.11.
ଯିଏ ପୂର୍ବେ ଅନ୍ଧକକୁ ତ୍ରିଶୂଳର ଟିପରେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଛିଦ୍ର କରିଥିଲେ—
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଵିଧାନେନ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରଂ ଵିଭୁମ୍
ସେଠାରେ ବିଧିମୁତାବକ ସ୍ନାନ କରି, ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—
ଆଲୋକ୍ଯାଲୋକ୍ଯ ତଲ୍ଲିଂଗଂ ତୁତୋଷ ହୃଦଯେ ବହୁ 4.1.11.
ସେ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୁନିପୁନି ଦେଖି, ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଭରି ଖୁସି ହେଲା।
ଵିଶ୍ଵେଷାଂ ଵିଶ୍ଵବୀଜାନାଂ କର୍ମାଖ୍ଯାନାଂ ଲଯୋ ଯତଃ 4.1.11.
ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ, ବିଶ୍ୱର ମୂଳ ଓ ତାଙ୍କର ନାମ, ସେଠାରୁ ଶେଷରେ ଲୟ ହୁଏ।
ଉଵାଚ ମଧୁରଂ ଧୀରଃ କୀରଵନ୍ମଧୁରାକ୍ଷରମ୍ 4.1.11.
ଧୀର ଜଣେ ଗୀତର ମତି ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ କଥା କହିଲେ।
ପରିଜ୍ଞାଯ ମହାଦେଵଂ ଗୁରୁଵାକ୍ଯତ ଆଗମାତ୍ 4.1.11.
ଗୁରୁଙ୍କର କଥା ଓ ପାରମ୍ପରିକ ଶିକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ମହାଦେବଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଲେ।
ତତଃ କାଶୀଂ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ଯ କଲ୍ପାଂତେ ମୋକ୍ଷମାପ୍ନୁଯାତ୍ 4.1.11.
ତାପରେ ପୁଣି କାଶୀକୁ ପହଞ୍ଚି, ଯୁଗ ଶେଷରେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିଥାଏ।
ଗଣାଵୂଚତୁଃ ଇତ୍ଥମଗ୍ନିସ୍ଵରୂପଂ ତେ ଶିଵଶର୍ମନ୍ପ୍ରଵର୍ଣିତମ୍
ଗଣାମାନେ କହିଲେ: ଏଭଳି ଅଗ୍ନିର ରୂପ ତୁମକୁ ଶିବଶର୍ମାଣ୍ୟ କହିଛନ୍ତି।