ତରୁରତ୍ନଂପାରିଜାତଃ ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନଂ ସୋର୍ଵଶୀ ତ୍ଵିହ
ଏଠାରେ ଇଚ୍ଛାପୂରଣ ବୃକ୍ଷ ପାରିଜାତ ଓ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀ ଉର୍ବଶୀ।
ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ସୁରାଣାଂ ଯା କୋଟିଃ ଶ୍ରୁତି ସମୀରିତା
ତେଇତିନି ଦେବତାଙ୍କର ସଂଖ୍ୟା ବେଦ ଅନୁସାରେ ଏକ କୋଟି ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
ସ୍ଵର୍ଗେଷ୍ଵିଂଦ୍ରପଦାଦନ୍ଯନ୍ନ ଵିଶିଷ୍ଯେତ କିଂଚନ
ସ୍ୱର୍ଗରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସିଂହାସନ ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟ କିଛି ଏଠାରେ ତାହାଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନୁହେଁ।
ଅଶ୍ଵମେଧସହସ୍ରସ୍ଯ ଲଭ୍ଯଂ ଵିନିମଯେନ ଯତ୍
ଏଠାରେ ହଜାରଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଯାହା ଲଭ୍ୟ, ତାହିଁ ମିଳେ।
ଅର୍ଚିଷ୍ମତୀ ସଂଯମିନୀ ପୁଣ୍ଯଵତ୍ଯମଲାଵତୀ
ଏଠାରେ ଅର୍ଚ୍ଚିଷ୍ମତୀ, ସଂୟମିନୀ, ପୁଣ୍ୟବତୀ ଓ ଅମଳାବତୀ ଅଛନ୍ତି।
ଅଯମେଵ ସହସ୍ରାକ୍ଷସ୍ତ୍ଵଯମେଵ ଦିଵସ୍ପତିଃ
ଏହିଁ ହେଉଛନ୍ତି ସହସ୍ରାକ୍ଷୀ, ଏହିଁ ହେଉଛନ୍ତି ସ୍ୱର୍ଗର ନାଥ।
ସପ୍ତାପି ଲୋକପାଲା ଯେ ତ ଏନଂ ସମୁପାସତେ
ସପ୍ତ ଲୋକପାଳମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି।
ଏତତ୍ସ୍ଥୈର୍ଯେଣ ସର୍ଵେଷାଂ ଲୋକାନାଂ ସ୍ଥୈର୍ଯମିଷ୍ଯତେ 4.1.10.
ତାଙ୍କର ଦୃଢତା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଲୋକର ସ୍ଥିରତା ଅଭିଲଷିତ।
ଦନୁଜା ମନୁଜା ଦୈତ୍ଯାସ୍ତପସ୍ଯଂତ୍ଯୁଗ୍ରସଂଯମାଃ
ଦାନବ, ମଣିଷ ଓ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଓ ନିୟମରେ ଲିନ।
ସଗରାଦ୍ଯା ମହୀପାଲା ଵାଜିମେଧଵିଧାଯକାଃ
ସଗର ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଅଶ୍ୱମେଧ କରିଥିଲେ।
ନିଷ୍ପ୍ରତ୍ଯୂହଂ କ୍ରତୁଶତଂ ଯଃ କଶ୍ଚିତ୍କୁରୁତେଽଵନୌ
ଏଠାରେ ଯେଉଁଠାରେ କେହି ଭଳି ଶତ ଯଜ୍ଞ କ୍ଷେମରେ କରିଥାଏ।
ଅସମାପ୍ତକ୍ରତୁଶତା ଵସଂତ୍ଯତ୍ର ମହୀଭୁଜଃ
ଯେଉଁ ରାଜାଙ୍କର ଶତ ଯଜ୍ଞ ଅସମାପ୍ତ ରହିଛି, ସେମାନେ ଏଠାରେ ବସନ୍ତି।
ତୁଲାପୁରୁଷଦାନାଦି ମହାଦାନାନି ଷୋଡଶ
ତୁଳାପୁରୁଷ ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଛଉଦଶଟି ମହାଦାନ ଏଠାରେ ହୁଏ।
ଅକ୍ଲୀବଵାଦିନୋ ଧୀରାଃ ସଂଗ୍ରାମେଷ୍ଵପରାଙ୍ମୁଖାଃ
ଯେମାନେ ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପଛ ଫେରନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନେ ଏଠାରେ ସ୍ଥାନ ପାଆନ୍ତି।
ଇତ୍ଯୁଦ୍ଦେଶାତ୍ସମାଖ୍ଯାତା ମହେଂଦ୍ରନଗରୀ ସ୍ଥିତିଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ, ମହେନ୍ଦ୍ରନଗରୀର ଅବସ୍ଥାକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
ଇମାମର୍ଚିଷ୍ମତୀଂ ପଶ୍ଯ ଵୀତିହୋତ୍ରପୁରୀଂ ଶୁଭାମ୍
ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ଶୁଭ୍ର ଭିତିହୋତ୍ରପୁରୀକୁ ଦେଖ।
ଅଗ୍ନିପ୍ରଵେଶଂ ଯେ କୁର୍ଯୁର୍ଦୃଢସତ୍ତ୍ଵା ଜିତେଂଦ୍ରିଯାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଦୃଢ଼ ମନୋବଳ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଥାଏ, ସେମାନେ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି—
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରରତା ଵିପ୍ରାସ୍ତଥାଗ୍ନିବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ 4.1.10.
ଯେମାନେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରରେ ଲଗ୍ନ ଥାନ୍ତି ଓ ଅଗ୍ନିବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟା ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ—
ଶୀତେ ଶୀତାପନୁତ୍ଯୈ ଯସ୍ତ୍ଵିଧ୍ମଭାରାନ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛତି
ଯେଉଁମାନେ ଶୀତକାଳରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଠଣ୍ଡା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଜଳାଣା ପାଇଁ କାଠ ଦେଇଥାନ୍ତି—
ଅନାଥସ୍ଯାଗ୍ନିସଂସ୍କାରଂ ଯଃ କୁର୍ଯାଚ୍ଛ୍ରଦ୍ଧଯାନ୍ଵିତଃ
ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଏକାକୀ ଓ ଅନାଥ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅଗ୍ନିସଂସ୍କାର କରନ୍ତି—
ଜଠରାଗ୍ନିଵିଵୃଦ୍ଧ୍ଯୈ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦାଗ୍ନେଯମୌଷଧମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଜଠରାଗ୍ନି ବଢ଼ିବା ପାଇଁ ଅଗ୍ନିସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଔଷଧ ଦେଇଥାନ୍ତି—
ଯଜ୍ଞୋପସ୍କର ଵସ୍ତୂନି ଯଜ୍ଞାର୍ଥଂ ଦ୍ରଵିଣଂ ତୁ ଵା
ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞସାମଗ୍ରୀ କିମ୍ବା ଧନ ଦାନ କରନ୍ତି—
ଅଗ୍ନିରେକୋ ଦ୍ଵିଜାତୀନାଂ ନିଃଶ୍ରେଯସକରଃ ପରଃ
ଅଗ୍ନି ହେଉଛି ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ମଙ୍ଗଳ ଦାତା।
ଅପାଵନାନି ସର୍ଵାଣି ଵହ୍ନିସଂସର୍ଗତଃ କ୍ଷଣାତ୍
ଅଗ୍ନି ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ସମସ୍ତ ଅଶୁଦ୍ଧି ମାତ୍ର କ୍ଷଣେ ଦୂର ହୋଇଯାଏ।
ଅପି ଵେଦଂ ଵିଦିତ୍ଵା ଯସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଵୈ ଜାତଵେଦସମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ବେଦ ଜାଣି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯିଏ ଜାତବେଦସଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରେ—
ଅଂତରାତ୍ମା ହ୍ଯଯଂ ସାକ୍ଷାନ୍ନିଶ୍ଚିତୋ ହ୍ଯାଶୁଶୁକ୍ଷଣିଃ
ଏହି ଅନ୍ତଃକରଣ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସାକ୍ଷୀ ଓ ଶୀଘ୍ର ପବିତ୍ର କରିଥାଏ।
ତୈଜସୀ ଶାଂଭଵୀ ମୂର୍ତିଃ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷା ଦହନାତ୍ମିକା
ଏହି ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ଶିବମୟ ଆକୃତି ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ଏହା ଦାହନ ଗୁଣରେ ଭରପୂର।
ଚିତ୍ରଭାନୁରଯଂ ସାକ୍ଷାନ୍ନେତ୍ରଂ ତ୍ରିଭୁଵନେଶିତୁଃ 4.1.10.
ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଅଗ୍ନି ତିନିଭୁବନର ନାଥଙ୍କର ସାକ୍ଷାତ୍ ଚକ୍ଷୁ।
ଧୂପପ୍ରଦୀପନୈଵେଦ୍ଯ ପଯୋ ଦଧି ଘୃତୈକ୍ଷଵମ୍
ଧୂପ, ଦୀପ, ନୈବେଦ୍ୟ, ଖୀର, ଦହି, ଘଉଁ ଓ ଇଖୁରସ—
ଶିଵଶର୍ମୋଵାଚ କୋଯଂ କୃଶାନୁଃ କସ୍ଯାଯଂ ସୂନୁଃ କଥମିଦଂ ପଦମ୍
ଶିବଶର୍ମାଣି କହିଲେ: କେଉଁ ଏହି କୃଶାନୁ? ସେ କାହାର ପୁଅ? କିପରି ଏହି ପଦବୀକୁ ପାଇଲେ?