ଅଷ୍ଟାଦଶ ସୁଵିଦ୍ଯାସୁ ମୀମାଂସାତିଗରୀଯସୀ
ଅଷ୍ଟାଦଶ ବିଦ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ମୀମାଂସା ସବୁଠାରୁ ଭାରୀ।
ତତୋପି ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରାଣି ତେଭ୍ଯୋ ଗୁର୍ଵୀ ଶ୍ରୁତିର୍ଦ୍ଵିଜ 4.1.9.
ତାପରେ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ଆସେ; ସେଗୁଡିକରୁ ଉପରେ, ହେ ଦ୍ବିଜ, ଶ୍ରୁତି ଅଛି।
ଦୁର୍ଲଭା ସର୍ଵମଂତ୍ରେଷୁ ଗାଯତ୍ରୀ ପ୍ରଣଵାନ୍ଵିତା
ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଗାୟତ୍ରୀ ଓ ପ୍ରଣବ ଯୁକ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ମିଳେ।
ନ ଗାଯତ୍ରୀ ସମୋ ମଂତ୍ରୋ ନ କାଶୀ ସଦୃଶୀ ପୁରୀ
ଗାୟତ୍ରୀ ସମାନ କୌଣସି ମନ୍ତ୍ର ନାହିଁ, କାଶୀ ସମାନ କୌଣସି ସହର ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ଗାଯତ୍ରୀ ଵେଦଜନନୀ ଗାଯତ୍ରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣପ୍ରସୂଃ
ଗାୟତ୍ରୀ ହେଉଛି ବେଦର ଜନନୀ, ଗାୟତ୍ରୀ ହେଉଛି ବ୍ରାହ୍ମଣର ଉତ୍ସ।
ଵାଚ୍ଯଵାଚକସଂବଂଧୋ ଗାଯତ୍ର୍ଯାଃ ସଵିତୁର୍ଦ୍ଵଯୋଃ
ଗାୟତ୍ରୀ ଓ ସବିତୃଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବକ୍ତା ଓ ବକ୍ତବ୍ୟର ସମ୍ବନ୍ଧ ରହିଛି।
ପ୍ରଭାଵେଣୈଵ ଗାଯତ୍ର୍ଯାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯଃ କୌଶିକୋ ଵଶୀ
ଗାୟତ୍ରୀର ଶକ୍ତିରେ କୌଶିକ ନାମକ କ୍ଷତ୍ରିୟ ନିଜେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଲେ।
ସାମର୍ଥ୍ଯଂ ପ୍ରାପ ଚାତ୍ଯୁଚ୍ଚୈରନ୍ଯଦ୍ଭୁଵନସର୍ଜନେ
ସେ ଅନ୍ୟ ଜଗତ ସୃଷ୍ଟିରେ ଅତ୍ୟୁଚ୍ଚ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଲାଭ କରିଥିଲେ।
ନ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵେଦପାଠାନ୍ନ ଶାସ୍ତ୍ରପଠନାଦପି
ବେଦ ପାଠ କିମ୍ବା ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କରିବାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେବା ଯାଞ୍ଚିତ ନୁହେଁ।
ଗାଯତ୍ର୍ଯେଵ ପରଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଗାଯତ୍ର୍ଯେଵ ପରଃଶିଵଃ
ଗାୟତ୍ରୀ ଏକା ହେଉଛି ପରମ ବିଷ୍ଣୁ, ଗାୟତ୍ରୀ ଏକା ହେଉଛି ପରମ ଶିବ।
ଦେଵତ୍ରଯଂ ସ ଭଗଵାନଂଶୁମାଲୀ ଦିଵାକରଃ
ଅଂଶୁମାଳୀ ଭାଗ୍ୟବାନ୍ ଦିବାକର ହେଉଛି ଦେବତ୍ରୟ।
ଅର୍କମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ସତତମସ୍ମଲ୍ଲୋକନିଵାସିନଃ 4.1.9.
ସଦା ଆମ ଲୋକରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଅର୍କଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଏଷୋ ହ ଦେଵଃ ପ୍ରଦିଶୋନୁ ସର୍ଵାଃ ପୂର୍ଵୋ ହ ଜାତଃ ସ ଉ ଗର୍ଭେ ଅଂତଃ
ଏହି ଦେବତା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଅଛନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ଗର୍ଭର ଭିତରେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ସଦୈଵମୁପତିଷ୍ଠେରନ୍ସୌରସୂକ୍ତୈରତଂଦ୍ରିତାଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ ସୌର ସୂକ୍ତ ପାଠ କରି ସଦା ଅକ୍ଷୀଣ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ପୁଷ୍ଯାର୍କେପ୍ଯଥ ହସ୍ତାର୍କେ ମୂଲାର୍କେପ୍ଯଥଵା ଦ୍ଵିଜ
ହେ ଦ୍ୱିଜ, ପୁଷ୍ୟାର୍କ, ହସ୍ତାର୍କ, ମୂଳାର୍କ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସମୟରେ,
ପୌଷେ ମାସ୍ଯର୍କଦିଵସେ ଯଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଭାସ୍କରୋଦଯେ
ପୌଷ ମାସର ଅର୍କ ଦିନରେ ଯେଉଁଠି ଭାସ୍କର ଉଦୟ ସମୟରେ ସ୍ନାନ କରେ,
ଶ୍ରଦ୍ଧାଵାନେକଭକ୍ତଶ୍ଚ କାମକ୍ରୋଧଵିଵର୍ଜିତଃ
ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଏକାଗ୍ର ଭକ୍ତି ସହିତ, ଇଚ୍ଛା ଓ କ୍ରୋଧ ଛାଡି,
ଅଯନେ ଵିଷୁଵେ ଚାପି ଷଡଶୀତିମୁଖେଷୁ ଵା
ଅୟନ, ବିଷୁବ କିମ୍ବା ଛଅଠିଏ ମୁଖ ଯୁଗ୍ମ ସମୟରେ,
ତିଲାଞ୍ଜୁହ୍ଵତି ସାଜ୍ଯାଂଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଭୋଜଯଂତି ଚ
ତିଳ ଓ ଘୃତ ଦେଇ ହୋମ କରେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭୋଜନ ଦେଇ,
ମହାପୂଜାଂ ଚ ଯେ କୁର୍ଯୁର୍ମହାମଂତ୍ରାଞ୍ଜପଂତି ଚ
ଯେଉଁମାନେ ମହାପୂଜା କରନ୍ତି ଓ ମହାମନ୍ତ୍ର ଜପ କରନ୍ତି,
ନ ଦରିଦ୍ରା ନ ଚ ଦୁଃଖାର୍ତା ନ ଵ୍ଯାଧି ପରିପୀଡିତାଃ
ଏଠାରେ କେହି ଦରିଦ୍ର ନାହିଁ, କେହି ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ନାହିଁ, ଏବଂ କେହି ରୋଗରେ ଯନ୍ତ୍ରଣାଭୋଗ କରୁନାହିଁ।
ସଂକ୍ରମେଷୁ ନ ଯୈର୍ଦତ୍ତଂ ନ ସ୍ନାତଂ ତୀର୍ଥଵାରିଷୁ 4.1.9.
ଯେମାନେ ସଂକ୍ରାନ୍ତି ସମୟରେ ଦାନ ଦେଇନାହାନ୍ତି, କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିନାହାନ୍ତି—
ତେ ଦୃଶ୍ଯଂତେ ପ୍ରତିଦ୍ଵାରଂ ଵିହୀନ ନଯନାନନାଃ
ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାରରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ଚକ୍ଷୁ ଓ ମୁହଁ ବିହୀନ।
ସମଂ କୃଷ୍ଣଲକେନାପି ଯୋ ଦଦ୍ଯାତ୍କାଂଚନଂ କୃତୀ
ଯେ କୌଣସି ଏକ କଳା ଧାନ ଗୁଡିକିମ୍ବା ସୁନା ଭକ୍ତିରେ ଦାନ କରେ—
ସର୍ଵଂ ଗଂଗାସମଂ ତୋଯଂ ସର୍ଵେ ବ୍ରହ୍ମସମା ଦ୍ଵିଜାଃ
ସମସ୍ତ ଜଳ ଗଙ୍ଗା ଜଳ ସମାନ, ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବ୍ରହ୍ମା ସମାନ।
ଦତ୍ତଂ ଜପ୍ତଂ ହୁତଂ ସ୍ନାତଂ ଯତ୍କିଂଚିତ୍ସଦନୁଷ୍ଠିତମ୍
ଯେ କିଛି ଦାନ, ଜପ, ହୋମ କିମ୍ବା ସ୍ନାନ ଯଥାଯଥିକ ଭାବରେ କରାଯାଇଥାଏ—
ରଵିଵାରେ ସଂକ୍ରମଶ୍ଚେଦୁପରାଗୋଽଥଵାଭଵେତ୍
ଯଦି ସଂକ୍ରାନ୍ତି ରବିବାରରେ ହୁଏ, କିମ୍ବା ଗ୍ରହଣ ହୁଏ—
ଭାନୁଵାରୋ ଯଦା ଷଷ୍ଠ୍ଯାଂ ସପ୍ତମ୍ଯାମଥ ଜାଯତେ
ଯେବେ ରବିବାର ଷଷ୍ଠୀ କିମ୍ବା ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ ପଡ଼େ—
ହଂସୋ ଭାନୁଃ ସହସ୍ରାଂଶୁସ୍ତପନସ୍ତାପନୋ ରଵି
ସେ ହଁସ, ଭାନୁ, ସହସ୍ରାଂଶୁ, ତାପନ, ତାପନ, ରବି ନାମରେ ପରିଚିତ।
ଵିଶ୍ଵରୂପୋ ଵିଶ୍ଵକର୍ତା ମାର୍ତଂଡୋ ମିହିରୋଂଽଶୁମାନ୍
ବିଶ୍ୱରୂପ, ବିଶ୍ୱକର୍ତ୍ତା, ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡ, ମିହିର, ଅଂଶୁମାନ—