ଯଥା କଦଂବକୁସୁମଂ କିଂଜଲ୍କୈଃ ସର୍ଵତୋଵୃତମ୍
ଯେପରି କଦମ୍ବ ଫୁଲ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ କେଶର ଦ୍ୱାରା ଢାକାଯାଇଥାଏ,
ଦୂରାଦ୍ରଵିଂ ସ ଵିଜ୍ଞାଯ ଧୃତତାମରସଦ୍ଵଯମ୍ 4.1.9.
ସେ ଦୂରରୁ ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ଚିହ୍ନି, ଦୁଇଟି ପଦ୍ମ ଧରିଥାଏ।
ଵିଚିତ୍ରେଣୈକଚକ୍ରେଣ ସପ୍ତସପ୍ତିଯୁତେନ ଚ
ଅଦ୍ଭୁତ ଏକ ଚକ୍ର ଓ ସାତଟି ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଟଣାଯାଏ।
ଅପ୍ସରୋମୁନିଗଂଧର୍ଵ ସର୍ପଗ୍ରାମଣି ନୈର୍ଋତୈଃ
ଅପ୍ସରା, ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସର୍ପମୁଖ୍ୟ ଓ ନିଶାଚରମାନେ ସହିତ।
ତସ୍ଯ ପ୍ରଣାମଂଦେଵୋପି ଭ୍ରୂଭଂଗେନାନୁମନ୍ଯ ଚ
ସେ ଦେବତା ଭୂର୍ଣ୍ଣି ଭଙ୍ଗିରେ ଶିବଶର୍ମାଙ୍କର ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ନମସ୍କାରକୁ ଗୃହଣ କରିଲେ।
ପ୍ରକ୍ରାଂତେ ଦ୍ଯୁମଣୌ ଦୂରଂ ଶିଵଶର୍ମାତିଶର୍ମଵାନ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦୂରକୁ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଶିବଶର୍ମା ଅତିଶୟ ପୁଣ୍ୟବାନ ହୋଇ, ବିଦାୟ ନେଲେ।
ଏତଦିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଶ୍ରୋତୁମାଚକ୍ଷାଥାଂ ମମାଗ୍ରତଃ
ମୁଁ ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି; ଦୟାକରି ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ କହନ୍ତୁ।
ଶୃଣୁ ଦ୍ଵିଜ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ତ୍ଵଯ୍ଯକଥ୍ଯଂ ନ କିଂଚନ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବଡ଼ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଆପଣ ଶୁଣନ୍ତୁ; ଆପଣଙ୍କୁ କିଛି ଲୁଚାଇବା ଦରକାର ନୁହେଁ।
ନିଯଂତା ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଯ ଏକଃକାରଣଂ ପରମ୍
ସେ ଏକା ଅଟୁଟ କାରଣ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ନିୟନ୍ତା।
ଆଵିର୍ଭାଵ ତିରୋଭାଵୌ ଯଦ୍ଭୂନର୍ତନଵର୍ତିନୌ
ଏହି ଜଗତର ନୃତ୍ୟରେ ଯେ ଉଦ୍ଭବ ଓ ଲୟ ହୁଏ, ସେଗୁଡିକ ତାଙ୍କର।
ଯୋସାଵାଦିତ୍ଯପୁରୁଷଃ ସୋସାଵହମିତି ସ୍ଫୁଟମ୍
ଯେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ପୁରୁଷ, ସେ ମୁଁ ନିଜେ ଏହିପରି ସ୍ପଷ୍ଟ।
ନିଶ୍ଚିତାର୍ଥାଂ ଶ୍ରୁତିମିମାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାସୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ 4.1.9.
ହେ ଦ୍ବିଜୋତ୍ତମ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶ୍ରୁତିର ଅର୍ଥ ନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରନ୍ତି।
ଉପଲଭ୍ଯ ଚ ସାଵିତ୍ରୀଂ ନୋପତିଷ୍ଠେତ ଯଃ ପରାମ୍
ଯିଏ ସାବିତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ଜାଣିଛି, ତଥାପି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରେନାହିଁ—
ତାଵତ୍ପ୍ରାତର୍ଜପଂସ୍ତିଷ୍ଠେଦ୍ଯାଵଦର୍ଧୋଦଯୋ ରଵେଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅର୍ଧ ଉଦୟ ହେଉଅଯ୍ଯନ୍ତ, ସେ ପ୍ରାତଃକାଳୀନ ଜପ କରିବା ଉଚିତ।
ସାଦିତ୍ଯାଂ ମଧ୍ଯମାଂ ସଂଧ୍ଯାଂ ଜପେଦାଦିତ୍ଯସଂମୁଖଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିଗରେ ମୁହଁ କରି, ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସନ୍ଧ୍ୟା ଜପ କରିବା ଉଚିତ।
କାଲେ ଫଲଂତ୍ଯୋଷଧଯଃ କାଲେ ପୁଷ୍ପଂତି ପାଦପାଃ
ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ଔଷଧି ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ଗଛ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ଫୁଲେଇଥାଏ।
ମଂଦେହଦେହନାଶାର୍ଥମୁଦଯାସ୍ତମଯେ ରଵିଃ
ମଣ୍ଡେହମାନଙ୍କର ନାଶ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତ ହୁଏ।
ଗାଯତ୍ରୀମଂତ୍ରତୋଯାଢ୍ଯଂ ଦତ୍ତଂ ଯେନାଂଜଲିତ୍ରଯମ୍
ଯିଏ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତିନି ମୁଠି ଜଳ ଦେଇଥାଏ—
କିଂ କିଂ ନ ସଵିତା ସୂତେ କାଲେ ସମ୍ଯଗୁପାସିତଃ
ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ଠିକ୍ ଭାବେ ପୂଜିତ ହେଲେ, ସବିତା କଣ ଉତ୍ପାଦନ କରିନଥାଏ?
ମିତ୍ରପୁତ୍ର କଲତ୍ରାଣି କ୍ଷେତ୍ରାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ
ମିତ୍ର, ପୁତ୍ର, ଜନାନୀ, ଜମି, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ସମ୍ପତ୍ତି—
ଅଷ୍ଟାଦଶ ସୁଵିଦ୍ଯାସୁ ମୀମାଂସାତିଗରୀଯସୀ
ଅଷ୍ଟାଦଶ ବିଦ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ମୀମାଂସା ସବୁଠାରୁ ଭାରୀ।
ତତୋପି ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରାଣି ତେଭ୍ଯୋ ଗୁର୍ଵୀ ଶ୍ରୁତିର୍ଦ୍ଵିଜ 4.1.9.
ତାପରେ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ଆସେ; ସେଗୁଡିକରୁ ଉପରେ, ହେ ଦ୍ବିଜ, ଶ୍ରୁତି ଅଛି।
ଦୁର୍ଲଭା ସର୍ଵମଂତ୍ରେଷୁ ଗାଯତ୍ରୀ ପ୍ରଣଵାନ୍ଵିତା
ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଗାୟତ୍ରୀ ଓ ପ୍ରଣବ ଯୁକ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ମିଳେ।
ନ ଗାଯତ୍ରୀ ସମୋ ମଂତ୍ରୋ ନ କାଶୀ ସଦୃଶୀ ପୁରୀ
ଗାୟତ୍ରୀ ସମାନ କୌଣସି ମନ୍ତ୍ର ନାହିଁ, କାଶୀ ସମାନ କୌଣସି ସହର ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ଗାଯତ୍ରୀ ଵେଦଜନନୀ ଗାଯତ୍ରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣପ୍ରସୂଃ
ଗାୟତ୍ରୀ ହେଉଛି ବେଦର ଜନନୀ, ଗାୟତ୍ରୀ ହେଉଛି ବ୍ରାହ୍ମଣର ଉତ୍ସ।
ଵାଚ୍ଯଵାଚକସଂବଂଧୋ ଗାଯତ୍ର୍ଯାଃ ସଵିତୁର୍ଦ୍ଵଯୋଃ
ଗାୟତ୍ରୀ ଓ ସବିତୃଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବକ୍ତା ଓ ବକ୍ତବ୍ୟର ସମ୍ବନ୍ଧ ରହିଛି।
ପ୍ରଭାଵେଣୈଵ ଗାଯତ୍ର୍ଯାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯଃ କୌଶିକୋ ଵଶୀ
ଗାୟତ୍ରୀର ଶକ୍ତିରେ କୌଶିକ ନାମକ କ୍ଷତ୍ରିୟ ନିଜେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଲେ।
ସାମର୍ଥ୍ଯଂ ପ୍ରାପ ଚାତ୍ଯୁଚ୍ଚୈରନ୍ଯଦ୍ଭୁଵନସର୍ଜନେ
ସେ ଅନ୍ୟ ଜଗତ ସୃଷ୍ଟିରେ ଅତ୍ୟୁଚ୍ଚ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଲାଭ କରିଥିଲେ।
ନ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵେଦପାଠାନ୍ନ ଶାସ୍ତ୍ରପଠନାଦପି
ବେଦ ପାଠ କିମ୍ବା ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କରିବାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେବା ଯାଞ୍ଚିତ ନୁହେଁ।
ଗାଯତ୍ର୍ଯେଵ ପରଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଗାଯତ୍ର୍ଯେଵ ପରଃଶିଵଃ
ଗାୟତ୍ରୀ ଏକା ହେଉଛି ପରମ ବିଷ୍ଣୁ, ଗାୟତ୍ରୀ ଏକା ହେଉଛି ପରମ ଶିବ।