ସରସ୍ଵତୀ ରଜୋ ରୂପା ତମୋରୂପା କଲିଂଦଜା
ସରସ୍ୱତୀ ଧୂଳିର ରୂପ ଓ କଳିନ୍ଦଜା ଅନ୍ଧକାରର ରୂପ।
ଇଯଂ ଵେଣୀହି ନିଃଶ୍ରେଣୀ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵର୍ତ୍ମଯାସ୍ଯତଃ
ଏହି ବେଣୀ ନିର୍ବାରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଗତିର ଏକ ପଥ।
କାଶୀତି କାଚିଦବଲା ଭୁଵନେଷୁ ରୂଢା ଲୋଲାର୍କ କେଶଵଵିଲୋଲଵିଲୋଚନା
କାଶୀ ନାମକ ଏକ କନ୍ୟା, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଯାହାର ଚକ୍ଷୁ ଖେଳୁଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ କେଶବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ଥିର।
ଅଗସ୍ତିରୁଵାଚ ତୀର୍ଥରାଜପ୍ରଯାଗସ୍ଯ ତୀର୍ଥୈଃ ସଂସେଵିତସ୍ଯ ଚ
ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ତୀର୍ଥରାଜ ପ୍ରୟାଗ—
ପାପିନାଂ ଯାନି ପାପାନି ପ୍ରସହ୍ଯ କ୍ଷାଲିତାନ୍ଯହୋ
ପାପୀମାନଙ୍କର ପାପ ଜବରଦସ୍ତି ଧୋଇଯାଏ—ଏ କି ଅଦ୍ଭୁତ!
ପ୍ରଯାଗସ୍ଯ ଗୁଣାନ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଶିଵଶର୍ମା ଦ୍ଵିଜଃ ସୁଧୀଃ
ପ୍ରୟାଗର ଗୁଣ ଜାଣି, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶିବଶର୍ମା—
ପ୍ରଵେଶ ଏଵ ସଂଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସ ଦେହଲିଵିନାଯକମ୍ 4.1.7.
ସେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଦ୍ୱାରର ନାୟକଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ନିଵେଦ୍ଯମୋଦକାନ୍ପଂଚ ଵଂଚଯଂତଂ ନିଜଂ ଜନମ୍
ସେ ପାଞ୍ଚଟି ମିଠା ପିଠା ନିବେଦନ କଲେ, ନିଜ ଲୋକମାନେକୁ ଠକାଇ।
ଆଗତ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମଣିକର୍ଣିକାଯାମୁଦଗ୍ଵହାଂ ସ୍ଵର୍ଗତରଂଗିଣୀଂ ସଃ
ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକାରେ ପହଞ୍ଚି, ଉପରକୁ ବହୁଥିବା ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ନଦୀକୁ ଦେଖିଲେ।
ସଚୈଲମାପ୍ଲୁତ୍ଯ ଜଲେଽମଲେଽମଲେଽଵିଲଂବମାଲଂବିତ ଶୁଦ୍ଧବୁଦ୍ଧିଃ
ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ପବିତ୍ର ଜଳରେ ଡୁବି, ଅନେକ୍ଷଣ ରହି, ମନ ଶୁଦ୍ଧ ହେଲା।
ଵିଧାଯ ଚ ଦ୍ରାକ୍ସ ହି ପଂଚତୀର୍ଥିକାଂ ଵିଶ୍ଵେଶମାରାଧ୍ଯ ତତୋ ଯଥାସ୍ଵମ୍
ପଞ୍ଚତୀର୍ଥ ଉପାସନା କରି, ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜି, ପରେ ନିଜ ରୀତିରେ—
ନ ସ୍ଵଃ ପୁରୀ ସା ତ୍ଵନଯା ପୁରାସମଂ ସମଂଜସାପି ପ୍ରତିସାମ୍ଯମାଵହେତ
ସେହି ସହର ସ୍ୱର୍ଗ ନୁହେଁ; ଏହା ସହିତ ମଧ୍ୟ ପୁରାତନ ସହର ସମତାକୁ ପାଇପାରେନି।
ପଯୋପି ଯତ୍ରତ୍ଯମଚିଂତ୍ଯଵୈଭଵଂ ଦିଵିସ୍ଥିତା ସାଧୁସୁଧାପ୍ଯତୋମୁଧା
ଏଠାରେ ଥିବା ଦୁଧର ଅପୂର୍ବ ଉଜ୍ୱଳତା ଅଛି, ସ୍ୱର୍ଗର ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁ ଅମୃତ ପାଆନ୍ତି, ସେଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଏହା ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟବାନ ଓ ପ୍ରଚୁର ଭାବେ ମିଳେ ।
ଅନାମଯାଶ୍ଚିଂତନଯା ନ ଯେଶିତୁର୍ଜନାମନାଗ୍ଯତ୍ର ଵିନା ପିନାକିନା
ଏଠାରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ରୋଗ ଓ ଚିନ୍ତାରୁ ମୁକ୍ତ, କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ଧନୁଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଏହାରୁ ବଞ୍ଚିତ ।
ନ ଵର୍ଣ୍ଯତେ କୈଃ କିଲ କାଶିକେଯଂ ଜଂତୋଃ ସ୍ଥିତସ୍ଯାତ୍ର ଯତୋଂତକାଲେ
ଏହି କାଶୀକୁ କିଏ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବ? ଯିଏ ଏଠାରେ ଅନ୍ତିମ ଶ୍ୱାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ—
ସଂସାରିଚିଂତାମଣିରତ୍ର ଯସ୍ମାତ୍ତଂ ତାରକଂ ସଜ୍ଜନକର୍ଣିକାଯାମ୍
ଏଠାରେ ସଂସାରରେ ବନ୍ଧିଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣ କରୁଥିବା ମଣି ଅଛି, ଏହା ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟର ପଦ୍ମରେ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିବା ତାରା ।
ମୁକ୍ତିଲକ୍ଷ୍ମୀ ମହାପୀଠ ମଣିସ୍ତଚ୍ଚରଣାବ୍ଜଯୋଃ 4.1.7.
ମୁକ୍ତିର ଦେବୀ, ମହାପୀଠ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ପଦ୍ମପଦରେ ଅମୂଲ୍ୟ ମଣି—
ଜରାଯୁଜାଂଡଜୋଦ୍ଭିଜ୍ଜାଃ ସ୍ଵେଦଜାହ୍ଯତ୍ର ଵାସିନଃ
ଏଠାରେ ଗର୍ଭରୁ, ଡିମ୍ବରୁ, ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉତ୍ସରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ରହନ୍ତି ।
ମମ ଜନ୍ମ ଵୃଥାଜାତଂ ଦୁର୍ଵୃତ୍ତସ୍ଯ ଜଡାତ୍ମନଃ
ମୋର ଜନ୍ମ ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଗଲା, କାରଣ ମୁଁ ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ ଓ ମୂଢ଼ ମନର ଅଧିକାରୀ ।
ପୁନଃପୁନଶ୍ଚ ତତ୍କ୍ଷେତ୍ରମତିଥୀକୃତ୍ଯନେତ୍ରଯୋଃ
ପୁନିପୁନି, ମୁଁ ସେ ତୀର୍ଥକ୍ଷେତ୍ରକୁ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିର ଅତିଥି କରିଛି ।
ସପ୍ତାନାଂ ଚ ପୁରୀଣାଂ ହି ଧୁରୀ ଣାମଵଯାମ୍ଯହମ୍
ମୁଁ ସତ୍ୟକୁହୁଛି, ସାତଟି ପୁରୀର ଭାର ଉଠାଇଛି ।
ତଥାପି ନ ଚତସ୍ରୋନ୍ଯା ମଯା ଦୃଗ୍ଗୋଚରୀକୃତାଃ
ତଥାପି, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଚାରିଟିକୁ ମଧ୍ୟ ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ଆଣିପାରିନାହିଁ ।
ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଂ ପ୍ରତିଦିନଂ କୁର୍ଵନ୍ନୂନଂ ସଵତ୍ସରମ୍
ପ୍ରତିଦିନ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରିଲେ ମଧ୍ୟ—
ନାନା ପ୍ରମାଣୈଃ ପ୍ରଵଣୋ ନିରଗାତ୍ସ ତଥାପ୍ଯହୋ
ନାନା ପ୍ରୟାସ ଓ ଉତ୍ସାହ ସହିତ ଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ହାୟ—
କିଂ କୁର୍ଵଂତି ହି ଶାସ୍ତ୍ରାଣି ସପ୍ରମାଣାନି ସୁଂଦରି
ସୁନ୍ଦରୀ, ସମସ୍ତ ପ୍ରମାଣ ସହିତ ଥିବା ଶାସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକର କଣ ଉପକାର?
କଃ ସମୁଚ୍ଚଲିତଂ ଚେତସ୍ତୋଯଂଵା ସଂପ୍ରତୀପଯେତ୍
ମନ ଯେତେବେଳେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଏ, ତାହାକୁ କିଏ ପୁଣି ଶାନ୍ତ କରିପାରିବ?
ଶିଵଶର୍ମା ଵ୍ରଜନ୍ସୋଥ ଦେଶାଦ୍ଦେଶାଂତରଂ କ୍ରମାତ୍ 4.1.7.
ଶିବଶର୍ମା ଏଭଳି ଦେଶରୁ ଦେଶକୁ କ୍ରମେ ଯାଉଥିଲେ—
କଲ୍ପେକଲ୍ପେଖିଲଂଵିଶ୍ଵଂ କାଲଯେଦ୍ଯଃ ସ୍ଵଲୀଲଯା
ଯିଏ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ନିଜ ଖେଳରେ ଲୟ କରିଦିଅନ୍ତି—
ପାପାଦଵଂତୀ ସା ଵିଶ୍ଵମଵଂତୀତି ନିଗଦ୍ଯତେ
ଯିଏ ପାପକୁ ଦୂର କରନ୍ତି, ସେଉଁଥିରେ ତାଙ୍କୁ ଅବନ୍ତୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କାରଣ ସେ ବିଶ୍ୱକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ।
ଵିପନ୍ନୋ ଯତ୍ର ଵୈ ଜଂତୁଃ ପ୍ରାପ୍ଯାପି ଶଵତାଂ ସ୍ଫୁଟମ୍
ଯେଉଁଠି ପ୍ରାଣୀ, ଏଠାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ମୃତଦେହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ନଶ୍ୱର ହୋଇଯାଏ—