ତୀର୍ଥୋପଵାସଃ କର୍ତଵ୍ଯଃ ଶିରସୋ ମୁଂଡନଂ ତଥା। ଶିରୋଗତାନି ପାପାନି ଯାଂତି ମୁଂଡନତୋ ଯତଃ
ତୀର୍ଥରେ ଉପବାସ କରିବା ଓ ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇବା ଉଚିତ। କାରଣ, ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇଲେ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଥିବା ପାପ ଦୂରିଯାଏ।
ଯଦହ୍ନି ତୀର୍ଥପ୍ରାପ୍ତିଃ ସ୍ଯାତ୍ତତୋହ୍ନଃ ପୂର୍ଵଵାସରେ
ଯେ ଦିନ ତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ହେବ, ସେହି ଦିନର ପୂର୍ବ ଦିନରୁ ସେଠି ରହିବା ଉଚିତ।
ତୀର୍ଥପ୍ରସଂଗାତ୍ତୀର୍ଥାଂଗମପ୍ଯୁକ୍ତଂ ତ୍ଵତ୍ପୁରୋମଯା
ତୀର୍ଥ ଦର୍ଶନର ସୁଯୋଗ ଦେଖି, ତୀର୍ଥକୁ କିପରି ପହଞ୍ଚିବା ଯାଏ, ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ ପୂର୍ବରୁ କହିଛି।
କାଶୀକାଂତୀ ଚ ମାଯାଖ୍ଯା ତ୍ଵଯୋଧ୍ଯାଦ୍ଵାରଵତ୍ଯପି
କାଶୀ, କାନ୍ତୀ, ମାୟା ନାମକ ତୀର୍ଥ, ଏବଂ ଅୟୋଧ୍ୟା, ଦ୍ୱାରାବତୀ ମଧ୍ୟ।
ଶ୍ରୀଶୈଲୋ ମୋକ୍ଷଦଃ ସର୍ଵଃ କେଦାରୋପି ତତୋଽଧିକଃ
ଶ୍ରୀଶୈଳ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ କେଦାର ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ପ୍ରଯାଗାଦପି ତୀର୍ଥାଗ୍ର୍ଯାଦଵିମୁକ୍ତଂ ଵିଶିଷ୍ଯତେ 4.1.6.
ପ୍ରୟାଗ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କିନ୍ତୁ ଅବିମୁକ୍ତ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଅନ୍ଯାନି ମୁକ୍ତିକ୍ଷେତ୍ରାଣି କାଶୀପ୍ରାପ୍ତିକରାଣି ଚ ଶ୍ରାଵଯିତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜାଂଶ୍ଚାପି ଶ୍ରଦ୍ଧାଭକ୍ତିସମନ୍ଵିତାନ୍
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୋକ୍ଷ କ୍ଷେତ୍ର ଓ କାଶୀ ପ୍ରାପ୍ତି ଦେଇଥିବା ତୀର୍ଥ, ଏହା ସ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଥିବା ଦ୍ୱିଜମାନେ ଶୁଣିଥିଲେ—
କ୍ଷତ୍ରିଯାନ୍ଧର୍ମନିରତାନ୍ଵୈଶ୍ଯାନ୍ସନ୍ମାର୍ଗଵର୍ତିନଃ
—ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଓ ସତ୍ମାର୍ଗରେ ଚାଲୁଥିବା ବୈଶ୍ୟମାନେ—
ଅଗସ୍ତିରୁଵାଚ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ମହାତେଜାଃ ଶିଵଶର୍ମେତି ଵିଶ୍ରୁତଃ
ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ତାଙ୍କର ପୁଅ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତେଜସ୍ୱୀ ଥିଲେ, ଯିଏ ଶିବଶର୍ମାନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଅଧୀତ୍ଯଵେଦାନ୍ଵିଧିଵଦର୍ଥଂ ଵିଜ୍ଞାଯ ତତ୍ତ୍ଵତଃ।. ପଠିତ୍ଵା ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରାଣି ପୁରାଣାନ୍ଯଧିଗମ୍ଯ ଚ
ସେ ବେଦକୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପଢ଼ି, ତାହାର ଅର୍ଥକୁ ଭଲ ଭାବେ ବୁଝିଥିଲେ। ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ଓ ପୁରାଣ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ି ଅଧିଗମନ କରିଥିଲେ।
ଅଂଗାନ୍ଯଭ୍ଯସ୍ଯ ତର୍କାଂଶ୍ଚ ପରିଲୋଡ୍ଯ ସମଂତତଃ
ମୁଁ ଶରୀରର ଅଭ୍ୟାସ କଲି ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ବିଚାର ଭଲଭାବେ ଖୋଜିଲି।
ଆଯୁର୍ଵେଦଂ ଵିଚାର୍ଯାପି ନାଟ୍ଯଵେଦେ କୃତଶ୍ରମଃ
ମୁଁ ଆୟୁର୍ବେଦ ଭଲରେ ଅନୁସନ୍ଧାନ କଲି, ଏବଂ ନାଟ୍ୟବେଦରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରି ଅନେକ ଶ୍ରମ କଲି।
କଲାସୁ ଚ କୃତାଭ୍ଯାସୋ ମନ୍ତ୍ରଶାସ୍ତ୍ରଵିଚକ୍ଷଣଃ
ମୁଁ ବିଭିନ୍ନ କଳାରେ ଅଭ୍ୟାସ କଲି ଏବଂ ମନ୍ତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରବୀଣ ହେଲି।
ଅର୍ଥାନୁପାର୍ଜ୍ଯ ଧର୍ମେଣ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଭୋଗାନ୍ଯଦୃଚ୍ଛଯା
ଧନ ଅର୍ଜନ କରିନଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମୁଁ ଧର୍ମରେ ରହି ଯେଉଁ ଭୋଗ ମିଳିଥିଲା, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଉପଭୋଗ କଲି।
ଯୌଵନଂ ଗତ୍ଵରଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଜରାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଶ୍ରିତାଂ ଶ୍ରୁତିମ୍
ମୁଁ ଯୁବାବସ୍ଥା କେତେ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଯାଏ ଜାଣିଲି ଏବଂ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ଶାସ୍ତ୍ର ସହିତ ଦେଖିଲି।
ପଠତୋ ମେ ଗତଃ କାଲସ୍ତଥୋପାର୍ଜଯତୋ ଧନମ୍
ମୁଁ ପଢ଼ୁଥିବା ବେଳେ ଏବଂ ଧନ ଅର୍ଜନ କରୁଥିବା ବେଳେ ସମୟ କେତେ ଚାଲିଗଲା ଟିକେ ମଧ୍ୟ ଟିକିଲିନି।
ନ ମଯା ତୋଷିତୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସର୍ଵପାପହରୋ ହରିଃ
ମୁଁ କେବେ ବି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରୁଥିବା ହରିଙ୍କୁ, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିପାରିଲିନି।
ତମସ୍ତୋମହରଃ ସୂର୍ଯୋ ନାର୍ଚି ତୋ ଵୈ ମଯା କ୍ଵଚିତ୍ 4.1.7.
ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରୁଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ମୁଁ କେବେ ବି ପୂଜା କରିନଥିଲି।
ନ ପ୍ରୀଣିତା ମଯା ଦେଵା ଯଜ୍ଞୈଃ ସର୍ଵୈଃ ସମୃଦ୍ଧିଦାଃ
ସମ୍ପଦ ଦେଇଥିବା ଦେବତାମାନେକୁ ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିନଥିଲି।
ନ ମଯା ତର୍ପିତା ଵିପ୍ରା ମୃଷ୍ଟାନ୍ନୈର୍ମଧୁରୈ ରସୈଃ
ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ସୁସ୍ୱାଦୁ ଖାଦ୍ୟ ଓ ମିଠା ରସ ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିନଥିଲି।
ବହୁପୁଷ୍ପଫଲୋପେତାଃ ସୁଚ୍ଛାଯାଃ ସ୍ନିଗ୍ଧପଲ୍ଲଵାଃ
ଅନେକ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଥିବା, ଛାୟା ଭଲ ଓ କୋମଳ ପତ୍ର ଥିବା ଗଛମାନେକୁ ମୁଁ ଦାନ କରିନଥିଲି।
ଦୁକୂଲୈଃ ସ୍ଵାନୁକୂଲୈଶ୍ଚ ଚୋଲୈଃ ପ୍ରତ୍ଯଂଗଭୂଷଣୈଃ
ମୁଁ କେବେ ବି ଉପଯୁକ୍ତ ବସ୍ତ୍ର, ଚୋଲା କିମ୍ବା ଶରୀରର ଅଂଗ ଅଂଗ ପାଇଁ ଭୂଷଣ ଦାନ କରିନଥିଲି।
ଦ୍ଵିଜାଯ ନୋର୍ଵରା ଦତ୍ତା ଯମଲୋକନିଵାରିଣୀ
ମୁଁ କେବେ ବି ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଯମଲୋକ ରୋକିବା ଶକ୍ତି ଥିବା ଗାଈ ଦାନ କରିନଥିଲି।
ନାଲଂକୃତା ସଵତ୍ସା ଗୌଃ ପାତ୍ରାଯ ପ୍ରତିପାଦିତା
ମୁଁ ଶୋଭା ଥିବା ବଛା ସହିତ ଗାଈ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦାନ କରିନଥିଲି।
ଋଣାପନୁତ୍ତଯେ ମାତୁଃ କାରିତୋ ନ ଜଲାଶଯଃ
ମାଆଙ୍କର ଋଣ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ମୁଁ କେବେ ବି ଜଳାଶୟ ତିଆରି କରିନଥିଲି।
ଛତ୍ରୋପାନତ୍କୁଂଡିକାଶ୍ଚ ନାଧ୍ଵଗାଯ ସମର୍ପିତାଃ
ମୁଁ ଯାତ୍ରୀଙ୍କୁ କେବେ ବି ଛତା, ଜୁତା କିମ୍ବା କୁଁଡିକା ଦାନ କରିନଥିଲି।
ନ ଚ କନ୍ଯାଵିଵାହାର୍ଥଂ ଵସୁ କ୍ଵାପି ମଯାର୍ପିତମ୍
ମୁଁ କେବେ ବି କୌଣସି କନ୍ୟାର ବିବାହ ପାଇଁ ଧନ ଦାନ କରିନଥିଲି।
ନ ଵାଜପେଯାଵଭୃଥେ ସ୍ନାତୋ ଲୋଭଵଶାଦହମ୍ 4.1.7.
ଲୋଭରେ ପଡ଼ି ମୁଁ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞର ସମାପନ ସ୍ନାନ କରିନଥିଲି।
ନ ମଯା ସ୍ଥାପିତଂ ଲିଂଗଂ କୃତ୍ଵା ଦେଵାଲଯଂ ଶୁଭମ
ମୁଁ କେବେ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ଶୁଭ ଦେଉଳ ତିଆରି କରିନାହିଁ।
ଵିଷ୍ଣୋରାଯତନଂ ନୈଵ କୃତଂ ସର୍ଵସମୃଦ୍ଧିଦମ୍
ମୁଁ କେବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଉଥିବା ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରିନାହିଁ।