କ୍ଵ କାଶିକା ଵିଶ୍ଵପଦପ୍ରକାଶିକା କ୍ଵ କାର୍ଯମନ୍ଯତ୍ପରିତୋତିଦୁଃଖମ୍
କାଶୀ ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପଥକୁ ଆଲୋକିତ କରେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଯେଉଁଠାରେ କେବଳ ଦୁଃଖ ଓ ଅସନ୍ତୋଷ ରହିଛି—ଏହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ କେତେ ତଫାତ!
କାଶୀଂ ପ୍ରକାଶୀଂ କୃତପୁଣ୍ଯରାଶିଂ ହା ଶୀଘ୍ରନାଶୀ ଵିସୃଜେନ୍ନରଃ କିମ୍
ଏତେ ଦ୍ରୁତ ନାଶ ହେଉଥିବା, ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟର ଭଣ୍ଡାର ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ କାଶୀକୁ ଏକ ମଣିଷ କାହିଁକି ଛାଡିଦେବେ?
ନରୋ ନ ରୋଗୀ ଯଦିହାଵିହାଯ ସହାଯଭୂତାଂ ସକଲସ୍ଯ ଜଂତୋଃ
ଯେଉଁ ଲୋକ ଏଠାରେ ରୋଗୀ ନୁହଁନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସହଯାତ୍ରୀ କାଶୀକୁ ଛାଡିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଵିତ୍ରସ୍ତପାପାଂ ତ୍ରିଦଶୈର୍ଦୁରାପାଂ ଗଂଗାଂ ସଦାପାଂ ଭଵପାଶଶାପାମ୍
ଗଙ୍ଗା ସଦା ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତ, ଭବବନ୍ଧନ ଦୂର କରେ, ପାପୀମାନେ ଭୟ ପାଆନ୍ତି, ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।
ହଂହୋ କିମଂହୋ ନିଚିତାଃ ପ୍ରଲବ୍ଧା ବଂହୀଯସାଯାସ ଭରେଣ କାଶୀମ୍
ହାୟ! ଏହା କ’ଣ? ବଡ଼ ପ୍ରୟାସ ଓ କଷ୍ଟରେ କାଶୀକୁ ଲାଭ କରି, ଏହାକୁ କାହିଁକି ଛାଡିଦିଅନ୍ତି?
ଅହୋ ଜନାନାଂ ଜଡତା ଵିହାଯ କାଶୀଂ ଯଦନ୍ଯତ୍ର ନ ଯଂତି ଚେତଃ 4.1.5.
ହାୟ! ଲୋକମାନଙ୍କର ମୂର୍ଖତା—କାଶୀକୁ ଛାଡିଦେଇ, ସେମାନଙ୍କ ମନ ଅନ୍ୟ କେଉଁଠିଓ ଯାଏ ନାହିଁ।
ରେରେ ଭଵେ ଶୋକଜଲୈକପୂର୍ଣେ ପାପେସ୍ମଲୋକାଃ ପତିତାବ୍ଧିମଧ୍ଯେ
ହେ! ଏହି ସଂସାର ଦୁଃଖର ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପାପୀମାନେ ନଶ୍ୱରତାର ସାଗର ମଧ୍ୟରେ ଏପରି ତଳିଯାଇଛନ୍ତି।
ନ ସତ୍ପଥେନାପି ନ ଯୋଗଯୁକ୍ତ୍ଯା ଦାନୈର୍ନଵା ନୈଵ ତପୋଭିରୁଗ୍ରୈଃ
ସତ୍ୟ ପଥ, ଯୋଗ, ଦାନ କିମ୍ବା କଠିନ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିହେବ ନାହିଁ।
ଧର୍ମସ୍ତୁ ସଂପତ୍ତିଭରୈଃ କିଲୋହ୍ଯତେପ୍ଯର୍ଥୋ ହି କାମୈର୍ବହୁଦାନଭୋଗକୈଃ
ଧର୍ମ ଧନର ଭାରରେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ଧନ ଅନେକ ଦାନ ଓ ଭୋଗରେ ଅଭିଲାଷା ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ୱର ହୁଏ।
କ୍ଷେତ୍ରଂ ପଵିତ୍ରଂ ହି ଯଥାଽଵିମୁକ୍ତଂ ନାନ୍ଯତ୍ତଥାଯଚ୍ଛ୍ରୁତିଭିଃ ପ୍ରଯୁକ୍ତମ୍
ଯେପରି ଅବିମୁକ୍ତ କ୍ଷେତ୍ର ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର, ଏପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି କ୍ଷେତ୍ର ନାହିଁ ବୋଲି ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଛି।
ସହୋଵାଚେତି ଜାବାଲିରାରୁଣେସିରିଡାମତା
ଏପରି ଭାବରେ ଜାବାଲି ଇରିଡାଙ୍କ ପୁଅ ଅରୁଣେୟଙ୍କୁ କହିଥିଲେ।
ସା ସୁଷୁମ୍ଣା ପରାନାଡୀ ତ୍ରଯଂ ଵାରାଣସୀତ୍ଵସୌ
ସେ ସୁଷୁମ୍ଣା ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ନାଡୀ, ଏହି ତିନିଟି ନାଡୀ ହେଉଛି ଏହି ବାରାଣସୀ।
ତାରକଂ ବ୍ରହ୍ମଵ୍ଯାଚଷ୍ଟେ ତେନ ବ୍ରହ୍ମ ଭଵଂତି ହି
ତାରକାକୁ ବ୍ରହ୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚୟ ମଣିଷ ବ୍ରହ୍ମ ହୁଏ।
ଭଗଵାନଂତକାଲେଽତ୍ର ତାରକସ୍ଯୋପଦେଶତଃ
ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ, ଏଠାରେ ଭଗବାନ ତାରକା ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ନାଵିମୁକ୍ତସମଂକ୍ଷେତ୍ରଂ ନାଵିମୁକ୍ତସମା ଗତିଃ
ଅବିମୁକ୍ତ ସମାନ କୌଣସି କ୍ଷେତ୍ର ନାହିଁ, ଅବିମୁକ୍ତ ସମାନ କୌଣସି ଗତି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ଅଵିମୁକ୍ତଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଯୋନ୍ଯତ୍ର କୁରୁତେ ରତିମ୍ 4.1.5.
ଅବିମୁକ୍ତକୁ ଛାଡି ଯଦି କେହି ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ଆସକ୍ତି ରଖେ, ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ।
ଇତ୍ଥଂ ସୁନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ମୁନିର୍ମହାତ୍ମା କ୍ଷେତ୍ରପ୍ରଭାଵଂ ଶ୍ରୁତିତଃ ପୁରାଣାତ୍
ଏପରି ଭାବରେ ପୁରାଣରୁ ଶୁଣି ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ମହିମାକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରି, ସେ ମହାନ ମନ୍ଦିର ମନେ ଥିବା ମୁନି—
ଶ୍ରୀକାଲରାଜଂ ଚ ତତଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଵିଜ୍ଞାପଯାମାସ ମୁନୀଶଵର୍ଯଃ
ତାପରେ, ଶ୍ରୀ କାଳରାଜଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିଜ ଅନୁରୋଧ ରଖିଲେ।
ହା କାଲରାଜପ୍ରତି ଭୂତମତ୍ର ପ୍ରତ୍ଯଷ୍ଟମିପ୍ରତ୍ଯଵନୀସୁତାର୍କମ୍
ହେ କାଳରାଜ, ଆପଣ ଏଠି ଉପସ୍ଥିତ, ଏଠି ଭୂତମାନେ ଓ ଭୂମିର ପୁଅ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ହା କାଲଭୈରଵ ଭଵାନଭିତୋ ଭଯାର୍ତାନ୍ମାଭୈଷ୍ଟ ଚେ ତିଭଣନୈଃ ସ୍ଵକରଂ ପ୍ରସାର୍ଯ
ହେ କାଳଭୈରବ, ଆପଣ ଏଠି ନିକଟରେ ଅଛନ୍ତି—ଭୟରେ ପୀଡିତମାନେ ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ! ଏହିପରି କହି, ସେ ନିଜ ହାତ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇଲେ।
ହେ ଯକ୍ଷରାଜ ରଜନୀକର ଚାରୁମୂର୍ତେ ଶ୍ରୀପୂର୍ଣଭଦ୍ରସୁତନାଯକ ଦଂଡପାଣେ
ହେ ଯକ୍ଷରାଜ, ଚାନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଶୋଭାମୟ ଆକୃତି, ଶ୍ରୀପୂର୍ଣ୍ଣଭଦ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ନାୟକ, ଦଣ୍ଡଧାରୀ—
ତ୍ଵମନ୍ନଦସ୍ତ୍ଵଂ କିଲ ଜୀଵଦାତା ତ୍ଵଂ ଜ୍ଞାନଦସ୍ତ୍ଵଂ କିଲ ମୋକ୍ଷଦୋପି
ଆପଣ ଅନ୍ନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି; ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଗଣୌ ତ୍ଵଦୀଯୌ କିଲ ସଂଭ୍ରମୋଦ୍ଭ୍ରମାଵତ୍ରସ୍ଥଵୃତ୍ତାଂତ ଵିଚାରକୋଵିଦୌ
ଆପଣଙ୍କ ଦୁଇ ଗଣ, କହାଯାଏ ଏଠି ଘଟୁଥିବା କଥା ବିଷୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚତୁର, ଏଠି ଚାଲିଯାଉଛନ୍ତି ଏବଂ ସବୁ ଘଟଣା ଜାଣିପାରନ୍ତି।
ଶୃଣୁ ପ୍ରଭୋ ଢୁଂଢିଵିନାଯକ ତ୍ଵଂ ଵାଚଂ ମଦୀଯାଂ ତୁରଟାମ୍ଯନାଥଵତ୍ ।। ତ୍ଵତ୍ସ୍ଥାଃ ସମସ୍ତାଃ କିଲ ଵିଘ୍ନପୂଗାଃ କିମତ୍ର ଦୁର୍ଵୃତ୍ତଵଦାସ୍ଥିତୋହମ୍
ଶୁଣନ୍ତୁ ପ୍ରଭୁ ଢୁଣ୍ଢି ବିନାୟକ, ମୋ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ, ମୁଁ ଅନାଥ ଓ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ; କହାଯାଏ ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନ ଆପଣଙ୍କ ସହିତ ଅଛନ୍ତି—ତେବେ ମୁଁ କାହିଁକି ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ପରି ବିପଦରେ ପଡ଼ିଛି?
ଶୃଣ୍ଵଂତ୍ଵମୀ ପଂଚ ଵିନାଯକାଶ୍ଚ ଚିଂତାମଣିଶ୍ଚାପି କପର୍ଦିନାମା
ଏହି ପାଞ୍ଚ ବିନାୟକ ଓ କପର୍ଦ୍ଦିନାମା ଚିନ୍ତାମଣି ମଧ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ପରାପଵାଦୋ ନ ମଯା କିଲୋକ୍ତଃ ପରାପକାରୋପି ମଯା କୃତୋ ନ 4.1.5.
ମୁଁ କେବେ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିନାହିଁ, କିମ୍ବା କାହାକୁ କ୍ଷତି ମଧ୍ୟ କରିନାହିଁ।
ଗଂଗା ତ୍ରିକାଲଂ ପରିସେଵିତା ମଯା ଶ୍ରୀଵିଶ୍ଵନାଥୋପି ସଦା ଵିଲୋକିତଃ
ମୁଁ ତିନିବେଳେ ଗଙ୍ଗାକୁ ସେବା କରିଛି, ଏବଂ ଶ୍ରୀବିଶ୍ୱନାଥଙ୍କୁ ସଦା ଦେଖିଛି।
ମାତର୍ଵିଶାଲାକ୍ଷି ଭଵାନିମଂଗଲେ ଜ୍ଯେଷ୍ଠେଶିସୌଭାଗ୍ଯଵିଧାନସୁଂଦରି
ହେ ମାଆ ଭବାନୀ, ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ, ଶୁଭ ଓ ଶ୍ରୀମତୀ, ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟ ଦେଇଥିବା, ବଡ଼ ମଧ୍ୟର ମୁଖ୍ୟଙ୍କ ସହଧର୍ମିଣୀ—
ସାକ୍ଷିଣ୍ଯ ଏତା କିଲକାଶିଦେଵତାଃ ଶୃଣ୍ଵଂତୁ ନ ସ୍ଵାର୍ଥମହଂ ଵ୍ରଜାମ୍ଯତଃ
ଏହି କାଶୀର ଦେବତାମାନେ ସାକ୍ଷୀ ହେଉନ୍ତୁ, ଏହି କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ—ମୁଁ ଏଠିରେ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ କିଛି କରୁନାହିଁ।
ଦଧୀଚିରସ୍ଥୀନି ନ କିଂ ପୁରା ଦଦୌ ଜଗତ୍ତ୍ରଯଂ କିଂ ନ ଦଦେଽର୍ଥିନେ ବଲିଃ
ଦଧୀଚି ପୂର୍ବେ ନିଜ ଅସ୍ଥି ଦେଇନଥିଲେ କି? ବଳି ଚାହିଲେ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକ ଦେଇନଥିଲେ କି?