ନିରୁଦ୍ଧ୍ଯମାନ ଚକ୍ରେଣ ଚକ୍ରୀକ୍ରେଂକିତଭାଷଣୈଃ
ଚକ୍ରଧାରୀ ଚକ୍ରକୁ ଅଟକାଇ ରଖିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର କଥା ଚକ୍ରର ଶବ୍ଦରେ ଚିହ୍ନଟ।
କଲକଂଠଃ କିଲୋତ୍କଂଠଂ ମଂଜୁଗୁଂଜତି କୁଂଜଗଃ 4.1.3.
କଳା କଣ୍ଠ ଥିବା କୋଇଲି ନିଜ ସାଥିକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଛି ଏବଂ କୁଞ୍ଜରେ ମଧୁର ଧ୍ୱନି କରୁଛି।
କେକୀକେକାଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ମୌନଂ ତିଷ୍ଠତି ତଦ୍ଭଯାତ୍
ମୟୂର ତାହାର ଡାକ ଛାଡ଼ି, ଭୟରେ ନିରବ ହୋଇ ଦଢ଼ି ରହିଛି।
ପଠଂତୀ ସାରିକାସାରଂ ଶୁକଂସଂବୋଧଯତ୍ଯହୋ
ସାରିକା ପଢ଼ୁଥିବା ସାରିକାଙ୍କ ଗୀତ ଶୁଣି, ଶୁକକୁ ଶିଖାଉଛି।
କୋକିଲଃ କୋମଲାଲାପୈଃ କଲଯନ୍କିଲକାକଲୀମ୍
କୋଇଲି ତାର ମୃଦୁ ଡାକରେ ମଧୁର ସୁର ଗାଉଛି ।
ମୃଗାଣାଂ ପକ୍ଷିଣାମିତ୍ଥଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚେଷ୍ଟାଂ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପମ୍
ହରିଣ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଏପରି କ୍ରିୟା ଦେଖି, ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନେ—
ଵରମେତେପକ୍ଷିମୃଗାଃ ପଶଵଃ କାଶିଵାସିନଃ
କାଶୀରେ ରହୁଥିବା ଏହି ପକ୍ଷୀ, ହରିଣ କିମ୍ବା ପଶୁ ହେବା ଉତ୍ତମ ।
କାଶୀସ୍ଥୈଃ ପତିତୈସ୍ତୁଲ୍ଯା ନ ଵଯଂ ସ୍ଵର୍ଗିଣଃ କ୍ଵଚିତ୍
କାଶୀରେ ପତିତ ହୋଇଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସମାନ ଆମେ କେବେ ବି ହେଇପାରିବୁ ନାହିଁ, ଯଦିଓ ଆମେ ଦେବତା ।
ଵରଂ କାଶୀପୁରୀ ଵାସୋ ମାସୋପଵସନାଦିଭିଃ
ମାସ ଦୀଘା ଉପବାସ ଓ ଅନ୍ୟ ତପସ୍ୟାଠାରୁ କାଶୀ ପୁରୀରେ ବାସ କରିବା ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ।
ଶଶକୈର୍ମଶକୈଃ କାଶ୍ଯାଂ ଯତ୍ପଦଂ ହେଲଯାପ୍ଯତେ
କାଶୀରେ ଖରଗୋଷ ଓ ମଛରି ଯେଉଁ ଥାଉଁକୁ ଅବହେଳାରେ ଚାଲିଯାନ୍ତି, ସେଠି—
ଵରଂ ଵାରାଣସୀରଂକୋ ନିଃଶଂକୋଯୋ ଯମାଦପି
ଯମଙ୍କ ଅଧୀନ ରହିବାଠାରୁ ବାରାଣସୀରେ ଭୟହୀନ ଏକ ବାଙ୍ଗ ହେବା ଭଲ ।
ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଦିଵସାଷ୍ଟାଂଶେଷପଦମୈଂଦ୍ରଂ ଵିନଶ୍ଯତି 4.1.3.
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏକ ଦିନର ଅଷ୍ଟମାଂଶ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପଦ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ ।
ପରାର୍ଧଦ୍ଵଯନାଶେପି କାଶୀସ୍ଥୋ ଯୋ ନ ନଶ୍ଯତି
ଦୁଇ ପରାର୍ଧ ବିନାଶ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, କାଶୀରେ ଥିବା ଲୋକ କେବେ ବି ନଶ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ ।
ଯତ୍ସୁଖଂ କାଶିଵାସେତ୍ର ନ ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମାଂଡମଂଡପେ
କାଶୀରେ ବସିଥିବା ଯେଉଁ ସୁଖ ମିଳେ, ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ମହଲରେ ମଧ୍ୟ ମିଳେ ନାହିଁ ।
ଜନ୍ମାଂତରସହସ୍ରେଷୁ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ସମୁପାର୍ଜିତମ୍
ହଜାର ହଜାର ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ସଞ୍ଚିତ ହୋଇଛି—
ଲବ୍ଧୋପି ସିଦ୍ଧିଂ ନୋ ଯାଯାଦ୍ଯଦି କୁଦ୍ଧ୍ଯେତ୍ତ୍ରିଲୋଚନଃ
ତାହା ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ତିନିନୟନ ରୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ ନାହିଁ ।
ଧର୍ମାର୍ଥକାମମୋକ୍ଷାଖ୍ଯଂ ପୁରୁଷାର୍ଥଚତୁଷ୍ଟଯମ୍
ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ—ମନୁଷ୍ୟ ଜୀବନର ଚାରିଟି ଲକ୍ଷ୍ୟ—
ଆଲସ୍ଯେନାପି ଯୋ ଯାଯାଦ୍ଗୃହାଦ୍ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରାଲଯମ୍
ଯିଏ ଆଳସ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଘରୁ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଏ—
ଯଃ ସ୍ନାତ୍ଵୋତ୍ତରଵାହିନ୍ଯାଂ ଯାତି ଵିଶ୍ଵେ ଶଦର୍ଶନେ
ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ବହୁଥିବା ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନକୁ ଯିଏ ଯାଏ—
ସ୍ଵର୍ଧୁନୀ ଦର୍ଶନାତ୍ସ୍ପର୍ଶାତ୍ସ୍ନାନାଦାଚମନାଦପି
ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ନଦୀକୁ ଦେଖିବା, ଛୁଇଁବା, ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ତାହାର ଜଳ ଅଞ୍ଜଳି ନେଇଲେ—
ପଂଚତୀର୍ଥାଵଲୋକାଚ୍ଚ ତତୋ ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରେକ୍ଷଣାତ୍
ପଞ୍ଚତୀର୍ଥ ଦେଖିବା ଓ ତା'ପରେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିଲେ—
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୈଃ ସ୍ତୋତ୍ରଜପୈର୍ନମସ୍କାରୈସ୍ତୁ ନର୍ତ୍ତନୈଃ 4.1.3.
ପରିକ୍ରମା, ସ୍ତୁତି, ଜପ, ପ୍ରଣାମ ଓ ନୃତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା—
ଧୂର୍ଜଟେ ନୀଲକଂଠେଶ ପିନାକିଞ୍ଶଶିଶେଖର
ହେ ଧୂର୍ଜଟି, ହେ ନୀଳକଣ୍ଠ, ହେ ପିନାକଧାରୀ, ହେ ଶଶିଶେଖର, ତୁମେ ମୋର ପ୍ରଣାମ ଗ୍ରହଣ କର।
ମୁକ୍ତିମଂଡପିକାଯାଂ ଚ ନିମେଷାର୍ଧୋ ପଵେଶନାତ୍
ମୁକ୍ତିର ମଣ୍ଡପରେ କେବଳ ଆଧା ଚକୁ ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ ହୋଇଯାଏ।
ନିତ୍ଯାଦିକର୍ମକରଣାତ୍ତଥାତିଥିସମର୍ଚନୈଃ
ନିତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କର୍ମ କରିବାରେ, ଏବଂ ଅତିଥିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବାରେ, ମୁକ୍ତି ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।
ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ଯଥା ଚଂଦ୍ରଃ କଲଯା କଲଯୈଧତେ
ଯେପରି ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ତାହାର କଳା କଳାରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ,
ଶ୍ରଦ୍ଧାବୀଜୋ ଵିପ୍ରପାଦାଂବୁସିକ୍ତଃ ଶାଖାଵିଦ୍ଯାସ୍ତାଶ୍ଚତସ୍ରୋ ଦଶାପି
ଶ୍ରଦ୍ଧାର ବୀଜ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଦଜଳରେ ସିଞ୍ଚିତ ହେଲେ, ଚାରିଟି ବିଦ୍ୟା ଶାଖା ଓ ଦଶଟି ଅବସ୍ଥା ଦେଇଥାଏ।
ସର୍ଵାର୍ଥାନାମତ୍ରଦାତ୍ରୀ ଭଵାନୀ ସର୍ଵାନ୍କାମାନ୍ପୂରଯେଦତ୍ର ଢୁଂଢିଃ
ଏଠାରେ ଭବାନୀ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରନ୍ତି, ଏଠାରେ ଢୁଁଢି ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି।
କାଶ୍ଯାଂ ଧର୍ମସ୍ତଚ୍ଚତୁଷ୍ପାଦରୂପଃ କାଶ୍ଯାମର୍ଥଃ ସୋପ୍ଯନେ କପ୍ରକାରଃ
କାଶୀରେ ଧର୍ମ ଚାରି ପ୍ରକାରରେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ, କାଶୀରେ ଅର୍ଥ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଦେଖାଯାଏ।
ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରୋ ଯତ୍ର ନ ତତ୍ର ଚିତ୍ରଂ ଧର୍ମାର୍ଥକାମାମୃତରୂପରୂପଃ
ଯେଉଁଠାରେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ଅଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ରୂପ ନେଇଥାଏ, ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ।