ପୁନଃ ପୁନର୍ଵିଶ୍ଵନାଥଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ତୁତ୍ଵା ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ
ପୁନିପୁନି ବିଶ୍ୱନାଥଙ୍କୁ ଦେଖି, ସ୍ତୁତି କରି ଓ ପ୍ରଣାମ କରିଥିଲେ।
ସ୍ଵନାମ୍ନା ଲିଂଗମାସ୍ଥାପ୍ଯ କୁଂଡଂ କୃତ୍ଵା ତଦଗ୍ରତଃ
ସେ ନିଜ ନାମରେ ଏକ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରି, ସେଥିରେ ଆଗରେ ଏକ କୁଣ୍ଡ ତିଆରି କରିଥିଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୂରତୋ ଦେଵା ଦ୍ଵିତୀଯମିଵ ଭାସ୍କରମ୍
ଦେବତାମାନେ ଦୂରରୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି ଭାବିଥିଲେ।
ସାକ୍ଷାତ୍କିଂଵାଡଵାଗ୍ନିର୍ଵା ମୂର୍ତ୍ଯା ଵୈ ତପ୍ଯତେ ତପଃ 4.1.3.
ସେ କି ସ୍ୱରୂପରେ ଅଗ୍ନିର ଦେବତା, କିମ୍ବା ତିବ୍ର ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି କି?
ଅଥଵା ସର୍ଵ ତେଜାଂସି ଶ୍ରିତ୍ଵେମାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଂ ତନୁମ୍
ନାହିଁଲେ, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦେହ ଧାରଣ କରି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଏଠାରେ ଏକତ୍ର କରିଛନ୍ତି।
ତପନସ୍ତପ୍ଯତେଽତ୍ଯର୍ଥଂ ଦହନୋପି ହି ଦହ୍ଯତେ
ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅତି ତାପିତ ହେଉଛି, ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ଜଳିଯାଉଛି।
ଯସ୍ଯାଶ୍ରମେ ଽତ୍ର ଦୃଶ୍ଯଂତେ ହିଂସ୍ରା ଅପି ସମଂତତଃ
ଯାହାଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଚାରିପାଖରେ ହିଂସ୍ର ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି,
ଶୁଂଡାଦଂଡେନ କରଟିଃ ସିଂହଂ କଂଡୂଯତେଽଭଯଃ
ଏଠାରେ ହାତୀ ତାଙ୍କର ସୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ସିଂହକୁ ଖୁଜୁଲାଇ ଦେଉଛି, କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ।
ସୂକରଃ ସ୍ତବ୍ଧରୋମାପି ଵିହାଯ ନିଜଯୂଥକମ୍
ଏକ ଅଜଗର ମଧ୍ୟ, ତାର ଲୋମ ଉଠିଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ଦଳକୁ ଛାଡ଼ିଦିଏ।
ଭୂଦାରୋପି ନ ଭୂଦାରଂ ତଥାକୁର୍ଯାଦ୍ଯଥାଽନ୍ଯତଃ
ମାଟି ଖୋଦିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ୟ ପାଇଁ ଯେପରି ମାଟି ଖୋଦେ, ସେପରି ନିଜ ପାଇଁ ମାଟି ଖୋଦେନି।
କ୍ରୋଡୀକୃତ୍ଯ କ୍ରୋଡପୋତଂ ତରକ୍ଷୁଃ କ୍ରୀଡଯତ୍ଯହୋ
ଏକ ବାଘ, ଏକ ଅଜଗର ଛୁଆକୁ ଧରି, ଖେଳରେ ତାହା ସହ ଖେଳେ।
ଚଲତ୍ପୁଚ୍ଛୋଥ ପିବତି ଫେନିଲେନାନନେନ ଵୈ
ପୁଛ ହଲାଇ, ଝାଗ ଭରା ମୁହଁରେ ପିଏ।
ଯୂକା ସଂଵୀକ୍ଷ୍ଯଵୀକ୍ଷ୍ଯୈଵ ଭକ୍ଷଯେଦ୍ଦଂତକୋଟିଭିଃ
ଏକ ଉକୁ, ଭଲଭାବେ ଦେଖିବା ପରେ, ଦାନ୍ତର ଟିପରେ ଧରି ଖାଯାଏ।
ଜାତିସ୍ଵଭାଵମାତ୍ସର୍ଯଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵୈକତ୍ର ରମଂତି ଚ 4.1.3.
ଜନ୍ମ, ସ୍ୱଭାବ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟାକୁ ଛାଡ଼ି, ସେମାନେ ଏକଠି ଆନନ୍ଦରେ ରହନ୍ତି।
ଆଖୁଶ୍ଚାଖୁଭୁଜଃ କର୍ଣଂ କଂଡୂଯେତ ଚଲାନନଃ
ଏକ ଉଣ୍ଡୁଳି, ଚଳିତ ମୁହଁରେ, ଅନ୍ୟ ଉଣ୍ଡୁଳିର କାନ ଚୁଲାଏ।
ସ୍ଵକଂଠଂ ଘର୍ଷଯତ୍ଯେଵ କେକିକଂଠେ ଭୁଜଂଗମଃ
ଏକ ସାପ ନିଜ ଗଳାକୁ ମୟୂରର ଗଳା ସହ ଘସେ।
ଵୈରଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଲୁଠେଦୁତ୍ପ୍ଲୁତ୍ଯୋତ୍ପ୍ଲୁତ୍ଯ ଲୀଲଯା
ଶତ୍ରୁତା ଛାଡ଼ି, ସେମାନେ ଖେଳରେ ଉଛଳି ଉଛଳି ଗଡ଼ିଯାନ୍ତି।
କ୍ଷୁଧାଂଧୋପି ନ ଗୃହ୍ଣାତି ସୋପି ତସ୍ମାଦ୍ବିଭେତି ନୋ
ଭୋକରେ ଅନ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଧରେନି; ସେ ତାଙ୍କୁ ଭୟ କରେନି।
ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟିପାତଂ ମୁଂଚନ୍ଵୈ ଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଦୂରଂ ଵ୍ରଜତ୍ଯହୋ ଉଭେ କଥଯତୋ ଽନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ସଖ୍ଯାଵିଵମୁଦାନ୍ଵିତେ
ବାଘ ଦୃଷ୍ଟି ଫେରାଇ ଦୂରକୁ ଚାଲିଯାଏ; ଦୁଇଜଣ ମିଶି ଆନନ୍ଦରେ ମିତ୍ରଭାବରେ କଥାହୁଏ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାପ୍ଯୁଦ୍ଦଂଡକୋଦଂଡଂ ଶବରଂ ଶଂବରୋମୃଗଃ
ଉଠା ଧନୁଷ ଧରିଥିବା ଶିକାରୀକୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ, ହରିଣ ଭାଗେନି।
ରୋହିତୋଽରଣ୍ଯମହିଷମୁଦ୍ଧର୍ଷତି ନିରାକୁଲଃ
ଲାଲ ହରିଣ ଅଟୁଟ ଭୟହୀନ ଭାବେ ଜଙ୍ଗଲରେ ବନ୍ୟ ମହିଷ ନିକଟକୁ ଯାଏ।
ହୁଂଡୌ ଚ ମୁଂଡ ଯୁଦ୍ଧାଯ ନ ସଜ୍ଜେତେ ଜଯୈଷିଣୌ
ଯୁଦ୍ଧ ମଞ୍ଚରେ, ମୁଣ୍ଡ ଓ ମୁଣ୍ଡମୁଣ୍ଡା, ଜିତିବା ଇଚ୍ଛା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତିନାହିଁ।
ତୃଣ୍ଵଂତି ତୃଣଗୁଲ୍ମାଦୀନ୍ଶ୍ଵାପଦାସ୍ତ୍ଵାପଦାସ୍ପଦମ୍ 4.1.3.
ଶ୍ୱାପଦମାନେ ଘାସ ଓ ଝାଡ଼ି ମାଝିରେ ଚରନ୍ତି, ସେଠା ହେଉଛି ବିପଦର ସ୍ଥାନ।
ଯଃ ସ୍ଵାର୍ଥଂ ମାଂସପଚନଂ କୁରୁତେ ପାପମୋହିତଃ
ଯିଏ ପାପରେ ମତିହରା ହୋଇ, ନିଜ ପାଇଁ ମାଂସ ରନ୍ଧେ—
ପରପ୍ରାଣୈସ୍ତୁ ଯେ ପ୍ରାଣାନ୍ସ୍ଵାନ୍ପୁଷ୍ଣଂ ତି ହି ଦୁର୍ଧିଯଃ
ଯେମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ, ଅନ୍ୟର ପ୍ରାଣ ନେଇ ନିଜ ପ୍ରାଣ ପୋଷଣ କରନ୍ତି—
ଜାତୁମାଂସଂ ନ ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ପ୍ରାଣୈଃ କଂଠଗତୈରପି
ଯେଉଁ ମାଂସ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ସେଠାକୁ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ପ୍ରାଣ ଗଳାକୁ ଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ।
ଵରମେତେଶ୍ଵାପଦା ଵୈ ମୈତ୍ରାଵରୁଣି ସେଵଯା
ମୈତ୍ରାବରୁଣି, ଏହି ଦୁଃଖଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ସେବା କରିଲେ ଭଲ, ଏହି ଦୁଃଖଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।
ବକୋପି ପଲ୍ଵଲେ ମତ୍ସ୍ଯାନ୍ନାଶ୍ନାତ୍ଯଗ୍ରେଚରାନପି
ଏକଟି ବକ ମଧ୍ୟ ପୋଖରୀରେ ଥିବା ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ଚଳିଥିବା ମାଛକୁ ଖାଏ ନାହିଁ।
ଏକତଃ ସର୍ଵମାଂସାନି ମତ୍ସ୍ଯମାଂସଂ ତଥକୈତଃ
ଏକ ପାଖରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ମାଂସ ଅଛି, ଅନ୍ୟ ପାଖରେ ମାଛର ମାଂସ; ଏହିଭଳି ତାର ତଫାତ।
ଶ୍ଯେନୋପି ଵର୍ତିକାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭଵତ୍ଯେଷ ପରାଙ୍ମୁଖଃ
ଏକଟି ଶ୍ୟେନ ମଧ୍ୟ ବର୍ତ୍ତିକାକୁ ଦେଖିଲେ ତାହାଠାରୁ ମୁହଁ ଫେରାଇ ନେଇଥାଏ।