ଜାତୁ ଵିଦ୍ଯାଗମାଲାପୈଃ କଦାଚିଚ୍ଚିତ୍ରଵସ୍ତୁଭିଃ
କେବେ ଶିକ୍ଷା ଓ ପାରମ୍ପରିକ କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ, କେବେ ଅଦ୍ଭୁତ ଜିନିଷ ଦେଖିବାରେ ସମୟ ବିତୁଥିଲା।
ପୁଷ୍ପାଵଚଯନୈର୍ଜାତୁ କଦାଚିଦ୍ଵାରିଖେଲନୈଃ
କେବେ ଫୁଲ ତୁଳିବାରେ, କେବେ ପାଣିରେ ଖେଳିବାରେ ସମୟ କଟୁଥିଲା।
ମୈନାକେନାର୍ଚିତୌ ଜାତୁ ମେନଯା ଜାତୁ ପୂଜିତୌ
କେବେ ମୈନାକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, କେବେ ମେନାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେଉଥିଲେ।
ଜାତୁ ଦ୍ଯୂତଵିନୋଦେନ ଗତିଗୋଷ୍ଠ୍ଯା କଦାଚନ 1.3.2.17.
କେବେ ଦ୍ୟୂତ ଖେଳର ଆନନ୍ଦରେ, କେବେ ହସିମଜାକ ଓ ଆଲୋଚନାରେ ସମୟ ବିତୁଥିଲା।
ଦ୍ଯୂତନିର୍ଜିତମାଚ୍ଛିଦ୍ଯ ପତ୍ଯୁରୁତ୍ସଂଗତାଂ ଗତମ୍
ଦ୍ୟୂତ ଖେଳରେ ହାରିଥିବା ଜିନିଷ ଫେରାଇ ନେଇ, ସେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ଇତି ତୌ ପିତରୌ ଚରାଚରାଣାଂ ନିଵସଂତୌ କନକାଚଲାଦିକେଷୁ
ଏଭଳି ଭାବରେ ସମସ୍ତ ଚରାଚରର ପିତାମାତା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାହାଡ଼ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ବାସ କରୁଥିଲେ।
ପକ୍ଵାନ୍ନପାନୈସ୍ସା ତତ୍ର ପର୍ଯ୍ଯତର୍ପଯତ ପ୍ରଜାଃ
ସେଠାରେ ସେ ପକା ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଦେଇ ଲୋକମାନୋକୁ ତୃପ୍ତ କରୁଥିଲେ।
ଜାତୁ ସଂଧ୍ଯାନୁସଂଧାନମୁକୁଲୀକୃତଲୋଚନମ୍
କେବେ ସାନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗି ଆଖି ବନ୍ଦ କରିଥିଲେ।
ଧ୍ଯାଯତେ ନୂନମଧୁନା କାପି ସୌଭାଗ୍ଯଶାଲିନୀ
ନିଶ୍ଚୟ ଏବେ କୌଣସି ଭାଗ୍ୟବତୀ ଜଣେ ମହିଳା ଧ୍ୟାନ କରୁଛନ୍ତି।
କଥଂ ଵିଜ୍ଞାଯତେ ପୁଂସାଂ କୁଟିଲା ମାନସୀ ସ୍ଥିତିଃ
ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମନର ଟେଢ଼ା ଅବସ୍ଥା କିପରି ବୁଝିବାଯିବ?
ମଯି ଦାକ୍ଷିଣ୍ଯମେଵାସ୍ଯ ମନ୍ଯେ ମନସି ଚେଦ୍ରହଃ
ଯଦି ଆଜି ସେ ମୋ ପ୍ରତି ଦୟା ରଖିଛନ୍ତି ବୋଲି ମୁଁ ଭାବୁଛି।
ଅଦ୍ଯପ୍ରଭୃତି ତେ ଦାସସ୍ତପୋଭିଃ କ୍ରୀତ ଇତ୍ଯପି
ଆଜିଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ମୁଁ ତୁମର ଦାସୀ, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା କିଣାଯାଇଛି—ସେଠିପାଇଁ ସେ କହୁଛନ୍ତି।
ଅସମାନାନୁରାଗେଷୁ ନାରୀଣାଂ ମୂଢଚେତସାମ୍
ମନ ଭ୍ରମିତ ଥିବା ଜଣେ ଜଣେ ନାରୀଙ୍କର ପ୍ରେମ ସମାନ ଓ ଏକରୂପ ରହେ ନାହିଁ।
ଇତି ପ୍ରଣଯରୋଷେଣ ଦେଵ୍ଯାଃ କଲୁଷଚେତସଃ
ଏଭଳି ପ୍ରେମ ଓ କ୍ରୋଧ ମିଶି ଦେବୀଙ୍କର ମନ ଅଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲା।
ଵାଷ୍ପଵାରିପ୍ଲଵେ ତସ୍ଯା ଆତାମ୍ରେ ଚ ଵିଲୋଚନେ
ତାଙ୍କର ଆଖି ଲାଲ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଅଶ୍ରୁ ଝରି ଝରି ଭିଜିଯାଇଥିଲା।
ଯତ୍ତସ୍ଯାଧୀନତିଲକଂ ଭ୍ରୁଵୋର୍ଯୁଗମଭଜ୍ଯତ 1.3.2.18.
ଭୂଵଙ୍କ ଉପରେ ଥିବା ତିଲକ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା।
ଅଂତର୍ମନ୍ଯୁଭରେଣାସ୍ଯାଃ କଂପତେ ସ୍ମାଧରଚ୍ଛଦଃ
ମନ ମଧ୍ୟରେ ରହିଥିବା କ୍ରୋଧର ଭାରରେ ତାଙ୍କର ତଳ ଓଠ କମ୍ପିଉଠିଲା।
ଅତୀଵ ରଜ୍ଯମାନେ ତତ୍ପାର୍ଵତ୍ଯା ଗଂଡମଂଡଲମ୍
ପାର୍ବତୀଙ୍କର ଗଣ୍ଡ ଅତ୍ୟଧିକ ଲଜ୍ଜା ଓ ଭାବନାରେ ରଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା।
ଅଂତର୍ଵେପଧୁତୌ ତସ୍ଯାଶ୍ଚକଂପାତେ ପଯୋଧରୌ
ତାଙ୍କର ଅନ୍ତର ଭୀତରେ କମ୍ପନ ହେବାରୁ ଅଂଶ ଦୁଇଟି କମ୍ପିଉଠିଲା।
ଅଚିଂତଯଚ୍ଚ ସଂଭୂଯ ସୌଭାଗ୍ଯାଭାଵତୋ ନନୁ
ସେ ଭାବିଲେ, ନିଶ୍ଚୟ ଏହା ମୋର ଭାଗ୍ୟ ନଥିବାରୁ ହେଉଛି।
ତଦୈଷା କ୍ଵାପି ଯାସ୍ଯାମି କିମତ୍ରାସ୍ତ୍ଯେକଯା ମମ
ଏବେ ମୁଁ କେଉଁଠି ଯିବି, ଏଠାରେ ମୋ ପାଇଁ କଣ ଅଛି?
ନିମୀଲିତାକ୍ଷିଣ୍ଯେଵାସ୍ଯ ଗଂତଵ୍ଯଂ ନିଭୃତଂ ମଯା
ଆଖି ବନ୍ଦ କରି ସେ ଚୁପଚାପ ଚାଲିଯିବାକୁ ଠାନିଲେ।
ଵତ୍ସୌ ତୁ ଵର୍ଧଯତ୍ଯେଵ ଗଂଗେଯମତିଵତ୍ସଲା
ତଥାପି ଗଙ୍ଗା ମାତା ନିତ୍ୟ ମମତାରେ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେକୁ ପାଳିଉଠାଉଛନ୍ତି।
ଇତି ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ପାର୍ଶ୍ଵାଦାଶୁ ନିଵୃତ୍ତ୍ଯ ସା
ଏଭଳି ଭାବି ସେ ଦେବଙ୍କ ପାଖରୁ ଶୀଘ୍ରେ ଅଲଗା ହୋଇଗଲେ।
ଚଲାଵତୀ ମାଲ୍ଯଵତୀ ମାଲିନୀ ଵିଜଯା ଜଯା
ଚଳାବତୀ, ମାଲ୍ୟବତୀ, ମାଲିନୀ, ବିଜୟା ଓ ଜୟା—
ତତ୍ର ସାପି ଗିରୀନ୍ପୁଣ୍ଯାନ୍ଵନାନି ନଗରାଣି ଚ 1.3.2.18.
ସେଠାରେ ସେ ପବିତ୍ର ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ସହର ମଧ୍ୟରେ ଘୁରିଲେ।
ଭ୍ରମଂତୀ ସହ୍ଯପାଦେଷୁ ଦ୍ରାଵିଡାଖ୍ଯେ ସୁନୀଵୃତି
ସହ୍ୟ ପାହାଡ଼ର ପାଦଦେଶରେ, ଡ୍ରାଭିଡ଼ ନାମକ ଅଞ୍ଚଳରେ, ସେ ଶାନ୍ତିରେ ଘୁରୁଥିଲେ।
ଦୃଶ୍ଯୋଽଯଂ ନାତିଦୂରେଣ ପୁରସ୍ତାତ୍ସକଲାରୁଣଃ
ଦେଖ, ଏଠାରୁ ଅଧିକ ଦୂର ନୁହେଁ, ସମସ୍ତ କିଛି ରକ୍ତିମ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ଉପତ୍ଯକାସୁ ଚୈତସ୍ଯ ଦୃଶ୍ଯଂତେ ତାପସାଶ୍ରମାଃ
ସେଠାର ଉପତ୍ୟକାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତାପସଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଦେଖାଯାଉଛି।
ଗତ୍ଵା ନିରୂପଯାମସ୍ତାନିମାନ୍ପୁଣ୍ଯାଶ୍ରମାନ୍ଵଯମ୍
ଚଳ, ଏହି ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମଗୁଡ଼ିକୁ ଯାଇ ଦେଖିବା।