ଯ ଇଦଂ ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ଵିଦ୍ଵାନ୍ମହାମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ଯେ କୌଣସି ଜ୍ଞାନୀ ଏହି ଉତ୍ତମ ମହାତ୍ମ୍ୟକୁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶୁଣାଇବେ—
ଗୁପ୍ତକ୍ଷେତ୍ରସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ସକଲଂ ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ଯଦି
ଯଦି କେହି ଗୁପ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରର ସମସ୍ତ ମହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣାଇବେ—
କୋଟିତୀର୍ଥସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ମହୀନଗରକସ୍ଯ ଚ
କୋଟିତୀର୍ଥ ଓ ଭୂନଗରର ମହାତ୍ମ୍ୟ ଯେଉଁଠି ଅଛି—
କୋଟିତୀର୍ଥେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଯତ୍ନତଃ 1.2.66.
କୋଟିତୀର୍ଥରେ ଯେଉଁ ମଣିଷ ନହାଏ ଓ ଯଥାଯଥ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ—
ସ୍ଵର୍ଗପାତାଲମର୍ତ୍ଯେଷୁ ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ସନ୍ତି ଵୈ
ସ୍ୱର୍ଗ, ପାତାଳ କିମ୍ବା ଭୂମିରେ ଯେଉଁମାନେ ତୀର୍ଥ ଅଛି—
ଅଶ୍ଵମେଧାଦିଭିର୍ଯଜ୍ଞୈରିଷ୍ଟୈଶ୍ଚୈଵାପ୍ତଦକ୍ଷିଣୈଃ
ଏବଂ ଯେଉଁ ଯଜ୍ଞ, ଯଥା ଅଶ୍ୱମେଧ, ଯଥାଯଥ ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ କରାଯାଏ—
ତତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଵିପ୍ରାଃ କୋଟିତୀର୍ଥେ ନ ସଂଶଯଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେଇ ପୁଣ୍ୟ କୋଟିତୀର୍ଥରେ ନିଶ୍ଚିତ ମିଳେ, କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଇଦଂ ପଵିତ୍ରଂ ଖଲୁ ପୁଣ୍ଯଦଂ ସଦା ଯଶସ୍କରଂ ପାପହରଂ ପରାତ୍ପରମ୍
ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ପବିତ୍ର, ସଦା ପୁଣ୍ୟଦାୟକ, ଯଶ ଦେଇଥିବା, ପାପ ହରାଇଥିବା ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ।
ଧନ୍ଯଂ ଯଶସ୍ଯଂ ନିଯତଂ ସୁପୁଣ୍ଯଂ ସ୍ଵର୍ମୋକ୍ଷଦଂ ପାପହରଂ ନରାଣାମ୍
ଏହା ଧନ୍ୟ, ଯଶସ୍ୱୀ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମହାପୁଣ୍ୟଦାୟକ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା, ମଣିଷମାନଙ୍କର ପାପ ନଶ୍ଟ କରେ।
ଶ୍ରୀଗଣେଶାଯ ନମଃ ତଂ ମନ୍ମହେ ମହେଶାନଂ ମହେଶାନପ୍ରିଯାର୍ଭକମ୍
ଶ୍ରୀଗଣେଶଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ମୁଁ ସେଇ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ମନେ କରେଁ, ଯିଏ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସନ୍ତାନ।
ଭୂମିଷ୍ଠାପି ନ ଯାତ୍ରଭୂସ୍ତ୍ରିଦିଵତୋପ୍ଯୁଚ୍ଚୈରଧଃସ୍ଥାପି ଯା ଯା ବଦ୍ଧା ଭୁଵି ମୁକ୍ତିଦାସ୍ଯୁରମୃତଂ ଯସ୍ଯାଂ ମୃତା ଜଂତଵଃ
ଭୂମିରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯାତ୍ରା କ୍ଷେତ୍ର ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗରେ ଉଚ୍ଚ କିମ୍ବା ତଳେ ବନ୍ଧା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଭୂମିରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅମୃତତ୍ୱ ପାଆନ୍ତି।
ନମସ୍ତସ୍ମୈ ମହେଶାଯ ଯସ୍ଯ ସଂଧ୍ଯାତ୍ତ୍ରଯଚ୍ଛଲାତ୍
ଯାହାଙ୍କ ମାୟାରେ ତିନୋଟି ସନ୍ଧ୍ୟା ଅଛି, ସେଇ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ଅଷ୍ଟାଦଶପୁରାଣାନାଂ କର୍ତ୍ତା ସତ୍ଯଵତୀସୁତଃ
ଅଠରୋଟି ପୁରାଣର ରଚନାକାରୀ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁଅ।
ଶ୍ରୀଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ କଦାଚିନ୍ନାରଦଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ସ୍ନାତ୍ଵା ଶ୍ରୀନର୍ମଦାଂଭସି
ଶ୍ରୀବ୍ୟାସ କହିଲେ — ଏକଥରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ନାରଦ, ପବିତ୍ର ନର୍ମଦା ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି,
ଵ୍ରଜନ୍ଵିଲୋକଯାଂଚକ୍ରେ ପୁରୋଵିଂଧ୍ଯଂ ଧରାଧରମ୍
ଚାଲିଯିବା ସମୟରେ ପୁରୋବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼କୁ ଦେଖିଲେ।
ଦ୍ଵୈରୂପ୍ଯେଣାପି କୁର୍ଵଂତଂ ସ୍ଥାଵରେଣ ଚରେଣ ଚ
ସେଠାରେ ତିନି ଦେଖିଲେ — ଏହି ପାହାଡ଼ ଦୁଇଟି ରୂପରେ ଥିଲା, କେବେ ଅଚଳ, କେବେ ଚଳନଶୀଳ।
ରସାଲଯଂ ରସାଲୈସ୍ତୈରଶୋକୈଃ ଶୋକହାରିଣାମ୍
ସେଠାରେ ରହିଥିଲା ଆମ୍ବ ଗଛର ଝାଡ଼, ଯେଉଁଠାରେ ଆମ୍ବ ଓ ଅଶୋକ ଗଛ ଦୁଃଖ ହରିଥାଏ।
ଖପୁରୈଃ ଖପୁରାକାରଂ ଶ୍ରୀଫଲଂ ଶ୍ରୀଫଲୈଃ କିଲ
ଏଠାରେ ନଡ଼ିଆ ଗଛ ଥିଲା, ଯାହାର ଆକୃତି ନଡ଼ିଆ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ଏବଂ ନଡ଼ିଆ ଫଳ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।
ଵନଶ୍ରିଯଃ କୁଚାକାରୈର୍ଲକୁଚୈଶ୍ଚ ମନୋହରମ୍ 4.1.1.
ବନର ଶୋଭା ଲକୁଚ ଗଛର ଛାତି ପରି ଆକୃତି ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଥିଲା।
ସୁରଂଗୈଶ୍ଚାପି ନାରଂଗୈରଂଗମଂଡପଵଚ୍ଛିଯଃ
ମିଠା କମଳା ଓ ନେମୁ ଗଛ ଦ୍ୱାରା, ସେଠି ମନୋହର ରଙ୍ଗମଞ୍ଚ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଅନିଲାଲୋଲ କଂକୋଲ ଵଲ୍ଲୀହଲ୍ଲୀ ସକାଯିତମ୍
ପବନରେ ଦୋଳାୟମାନ କଙ୍କୋଳ ଲତା ଏଠି ଲଗା ହୋଇ ଥିଲା।
ମଂଦାଂଦୋଲିତକର୍ପୂର କଦଲୀଦଲ ସଂଜ୍ଞଯା
ହଳୁହଳୁ ହଲୁଚିଥିବା କର୍ପୂର ଗଛ, ଯାହାର ପତ୍ର କଦଳୀ ପତ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଏ।
ପୁନ୍ନାଗମିଵ ପୁନ୍ନାଗପଲ୍ଲଵୈଃକରପଲ୍ଲଵୈଃ
ପୁନ୍ନାଗ ଗଛ ତାହାର କିଶଳୟ ଓ ଶାଖାର କିଶଳୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ଵିଦୀର୍ଣଦାଡିମୈଃ ସ୍ଵାଂତଂ ଦର୍ଶଯଂତଂ ତୁ ରାଗଵତ୍
ଫାଟିଯାଇଥିବା ଦାନା ଅନାର ଫଳ, ତାହାର ଭିତର ଲାଲିମା ଦେଖାଉଥିଲା।
ଉଦୁଂବରୈରଂବରଗୈରନଂତଫଲମାଲିତୈଃ
ଉଡୁମ୍ବର ଓ ଜାମୁନ ଗଛ, ଅନେକ ଫଳରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ପନସୈର୍ଵନାସାଭୈଃ ଶୁକନାସୈଃ ପଲାଶକୈଃ
ପଣସ, ବନାସା, ଶୁକନାସ ଓ ପଳାଶ ଗଛ ଏଠି ଥିଲା।
କଦଂବଵାଦିନୋ ନୀପାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କଂଟକିତୈରିଵ
କଦମ୍ବ ଓ ନୀପ ଗଛ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି କଣ୍ଟା ଲାଗିଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ନମେରୁଭିଶ୍ଚ ମେରୂଚ୍ଚଶିଖରୈରିଵ ରାଜିତମ୍
ନାମେରୁ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଥିଲା, ଯାହା ମେରୁ ପର୍ବତର ଉଚ୍ଚ ଶିଖର ପରି ଚମକୁଥିଲା।
ତଟେତଟେପଟୁଵଟୈରୁଚ୍ଚୈଃପଟକୁଟୀ ଵୃତମ୍ 4.1.1.
ପ୍ରତ୍ୟେକ ତଟରେ, ଉଚ୍ଚ ବଟ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଉଁଚା ପତ୍ରର ଛାଉଣି ତିଆରି ହୋଇଥିଲା।
କରମର୍ଦୈଃ କରୀରୈଶ୍ଚ କରଜୈଶ୍ଚକରଂବକୈଃ
କରମର, କରୀର ଓ କରମ୍ବକ ଗଛ, ତାଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ଫଳ ଧରିଥିଲା।