ଯଦ୍ଯେଵଂ ଭଵିତା ନାଶସ୍ତଦେକଂ ଦେଵ ପ୍ରାର୍ଥଯେ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯଦି ଏହିପରି ନାଶ ନିଶ୍ଚିତ, ତେବେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି ।
ତତସ୍ତଥେତି ତଂ ପ୍ରାହ କେଶଵୋ ଦେଵସଂସଦି
ତାପରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ସଭାରେ କେଶବ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହିପରି ହେଉ ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଚାଵତୀର୍ଣୋଽସୌ ସହ ଦେଵୈର୍ହରିସ୍ତଦା
ଏପରି କହି ହରି ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ସେଇ ସମୟରେ ଭୂମିକୁ ଅବତରିଲେ ।
ସୂର୍ଯଵର୍ଚାଃ ସ ଚାଯଂ ହି ନିହତୋ ଭୈମିପୁତ୍ରକଃ ତସ୍ମାଦ୍ଦୋଷୋ ନ କୃଷ୍ଣେଽସ୍ମିନ୍ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯଃ ସର୍ଵଭୂ ମିପୈଃ
ଏହି ଭୀମପୁତ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଥିଲେ, ସେ ହତ ହୋଇଛନ୍ତି; ଏହିକାରଣରୁ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦୋଷ ଦେଉନାହାନ୍ତୁ ।
ଯଦ୍ଯେନମଧୁନା ନୈଵ ହନ୍ଯାଂ ବ୍ରହ୍ମଵଚୋଽନ୍ଯଥା
ଯଦି ମୁଁ ଏବେ ତାଙ୍କୁ ମାରିନଥାଏ, ତେବେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କଥା ମିଥ୍ୟା ହେଇଯିବ ।
ଗୁପ୍ତକ୍ଷେତ୍ରେ ମଯୈଵାଽସୌ ନିଯୁକ୍ତୋ ଦେଵ୍ଯନୁସ୍ମୃତୌ
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଦେବୀଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲି ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ଚଂଡିକା ଦେଵୀ ତଦା ଭକ୍ତଶିରସ୍ତ୍ଵିଦମ୍
ଏପରି କହିବା ପରେ ଚଣ୍ଡିକା ଦେବୀ ତାହାର ଭକ୍ତ ମୁଣ୍ଡକୁ ଏହିପରି କହିଲେ ।
ଯଥା ରାହୁଶିରସ୍ତଦ୍ଵତ୍ତଚ୍ଛିରଃ ପ୍ରଣନାମ ତାନ୍
ଯେପରି ରାହୁଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ, ସେପରି ସେଇ ମୁଣ୍ଡ ସେମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲା ।
ତତଃ କୃଷ୍ଣୋ ଵଚଃ ପ୍ରାହ ମେଘଗଂଭୀରଵାକ୍ପ୍ରଭୁଃ
ତାପରେ ମେଘର ଗମ୍ଭୀର ସ୍ୱର ଥିବା ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ଏହି କଥା କହିଲେ ।
ତାଵତ୍ତ୍ଵଂ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ଵତ୍ସ ପୂଜ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯସି
ଏଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ହେ ଶିଶୁ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେବ ।
ସ୍ଵଭକ୍ତାନାଂ ଚ ଲୋକେଷୁ ଦେଵୀନାଂ ଦାସ୍ଯସେ ସ୍ଥିତିମ୍ ପିଟକାସ୍ତାଃ ସୁଖେନୈଵ ଶାମଯିଷ୍ଯସି ପୂଜନାତ୍
ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବୀଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ତୁମେ ସ୍ଥିରତା ଦେବ; ସେଠି ଥିବା ପୀଠଗୁଡ଼ିକୁ ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ସହଜରେ ଶାନ୍ତ କରିପାରିବ ।
ଇଦଂ ଚ ଶୃଂଗମାରୁହ୍ଯ ପଶ୍ଯ ଯୁଦ୍ଧଂ ଯଥା ଭଵେତ୍
ଏବେ ଏହି ପର୍ବତ ଶିଖରକୁ ଚଢ଼ି, ଯୁଦ୍ଧ କିପରି ଚାଲିଛି ଦେଖ ।
ଧାଵଂତଃ କୌରଵାସ୍ତ୍ଵସ୍ମାନ୍ଵଯଂ ଯାମସ୍ତ୍ଵମୂନିତି
କୌରବମାନେ ଆମଠାରୁ ପଳାଇଯାଉଛନ୍ତି; ଆମେ ସେମାନଙ୍କୁ ଧାଡ଼ି ଚାଲୁଛୁ, ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖୁଛ ।
ବର୍ବରୀକଶିରଶ୍ଚୈଵ ଗିରିଶୃଂଗମଵାପ୍ଯ ତତ୍ ତତୋ ଯୁଦ୍ଧଂ ମହଦଭୂତ୍କୁରୁପାଂଡଵସେନଯୋଃ ।।1.2.66.
ବର୍ବରୀକଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ପର୍ବତ ଶିଖରକୁ ପହଞ୍ଚି, ତାପରେ କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବ ସେନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିଲା ।
ଅଷ୍ଟାଦଶାହେନ ହତା ଯେ ଚ ଦ୍ରୋଣଵୃଷାଦଯଃ
ଅଠାର ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ରୋଣ ଓ ବୃଷ ଆଦି ଯେଉଁମାନେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ହତ ହେଲେ ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ଜ୍ଞାତିମଧ୍ଯେ ଗୋଵିଂଦଂ ସମଭାଷତ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କ ଜନ୍ମାତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ ।
ତ୍ଵଯୈଵ ନାଥେନ ହରେ ନମସ୍ତେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ
ହେ ହରି, ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଆମର ନାଥ, ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ ।
ଯେନ ଧ୍ଵସ୍ତା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାସ୍ତଂ ନିରାକୃତ୍ଯ ମାଂ ନୃପ
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଧାର୍ତ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରମାନେ ନଶ୍ଟ ହେଲେ, ସେ ମୋତେ ଅଲଗା କରି ଏହା କରିଥିଲେ, ହେ ରାଜା ।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଂ ଫାଲ୍ଗୁନଂ ଚ ସାତ୍ଯକିଂ ମାଂ ଚ ପାଂଡଵ
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଫାଲ୍ଗୁନ, ସାତ୍ୟକି ଓ ମୁଁ, ହେ ପାଣ୍ଡବ,
ନ ମଯା ନ ତ୍ଵଯା ପାର୍ଥ ନାନ୍ଯେନାପ୍ଯରଯୋ ହତାଃ
ନ ମୋ ଦ୍ୱାରା, ନ ତୁମେ, ଓ ପାର୍ଥ, ନ ଅନ୍ୟ କେହି ଶତ୍ରୁମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ।
ଅହଂ ହି ସର୍ଵଦାଗ୍ରସ୍ଥଂ ନରଂ ପଶ୍ଯାମି ସଂଯୁଗେ
ମୁଁ ସଦା ସଂଘର୍ଷରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ନରକୁ ଦେଖେ।
ଅଥ ଚେଦସ୍ତି ତ୍ଵତ୍ପୌତ୍ରମୁଚ୍ଚସ୍ଥଂ ଵଚ୍ମି ହଂତ କଃ
ଯଦି ତୁମର ନାତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅଛନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ କହିବି—କିଏ ସେ, କହ।
ଉପସୃତ୍ଯ ତତୋ ଭୀମୋ ବର୍ବରୀକମପୃଚ୍ଛତ
ତାପରେ ଭୀମ ବର୍ବରୀକଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଓ ପଚାରିଲେ।
ସଵ୍ଯତଃ ପଂଚଵକ୍ତ୍ରଃ ସ ଦକ୍ଷିଣେ ଚୈକଵକ୍ତ୍ରତଃ ।। 1.2.66.
ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପାଞ୍ଚଟି ମୁହଁ ଥିଲା, ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ମୁହଁ ଥିଲା।
ସଵ୍ଯତୋ ଦଶହସ୍ତଶ୍ଚ ଧୃତଶୂଲାଦ୍ଯୁଦାଯୁଧଃ
ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦଶଟି ହାତ ଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଶୂଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଥିଲେ।
ସଵ୍ଯତଶ୍ଚ ଜଟାଧାରୀ ଦକ୍ଷିଣେ ମୁକୁଟୋଚ୍ଚଯଃ
ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଜଟା ଧରିଥିଲେ, ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଉଚ୍ଚ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ସଵ୍ଯତଶ୍ଚଂଦ୍ରଧାରୀ ଚ ଦକ୍ଷିଣେ କୌସ୍ତୁଭଦ୍ଯୁତିଃ
ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଧରିଥିଲେ, ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ କୌସ୍ତୁଭ ମଣିର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଥିଲା।
ଈଦୃଶୋ ମେ ନରୋ ଦୃଷ୍ଟୋ ନ ଚାନ୍ଯୋ ଯୋ ଜଘାନ ତାନ୍
ଏପରି ଏକ ପୁରୁଷକୁ ମୁଁ ଦେଖିଛି; ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ସେମାନେଠାରେ ହତ୍ୟା କରିନଥିଲେ।
ସସ୍ଵନୁର୍ଦେଵଵାଦ୍ଯାନି ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ଵୈ ଜଗୁଃ
ଦେବତାଙ୍କ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଝଙ୍କାର କଲା, ଏବଂ 'ଶାଭାଶ, ଶାଭାଶ!' ବୋଲି ସ୍ୱର ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଲା।
ଵିଲକ୍ଷଶ୍ଚାଭଵଦ୍ଭୀମୋ ନିଶ୍ଵାସାଂଶ୍ଚାପ୍ଯମୁଂଚତ
ଭୀମ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ ଓ ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିଲେ।