ଅଥଵା ଚିତ୍ତନିର୍ଵୃତ୍ଯୈ ଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛସି ଭାରତ
କିମ୍ବା, ଭାରତ, ତୁମ ମନର ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହାଁଛ,
ଏକୋଽହମେଵ ସଂଗ୍ରାମେ ସର୍ଵେ ତିଷ୍ଠଂତୁ ତେ ରଥାଃ
ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ଏକା ରହିବି; ତୁମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ରଥଗୁଡିକୁ ଅଲଗା କର।
ଇତ୍ଯର୍ଜୁନଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ୍ମଯନ୍ଦାମୋଦରୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦାମୋଦର ହସି କହିଲେ।
ତତଶ୍ଚ ଶଂଖାନ୍ଭେରୀଶ୍ଚ ଶତଶଶ୍ଚୈଵ ପୁଷ୍କରାନ୍
ତାପରେ ଶଂଖ, ଢୋଳ ଓ ଶତଶଃ ନଗଡ଼ା ବାଜିଲା।
ଯେନ ତପ୍ତଂ ଗୁପ୍ତକ୍ଷେତ୍ରେ ଯେନ ଦେଵ୍ଯଃ ସୁତୋଷିତାଃ 1.2.66.
ଯିଏ ଗୁପ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ତାପିତ କରିଥିଲେ, ଯିଏ ଦେବୀମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ—
ଯଦ୍ବ୍ରଵୀମି ଵଚଃ ସତ୍ଯଂ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ତନ୍ନରାଧିପାଃ
ମୁଁ ଯାହା କହୁଛି, ସେଠାରେ ସତ୍ୟ ଅଛି—ସେଥିରେ ଶୁଣ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ରାଜାମାନେ।
ଯଦାର୍ଯେଣ ପ୍ରତିଜ୍ଞାତମର୍ଜୁନେନ ମହାତ୍ମନା
ଯାହା ମହାତ୍ମା ଅର୍ଜୁନ ନିଜେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲେ—
ସର୍ଵେ ଭଵଂତସ୍ତିଷ୍ଠଂତୁ ସାର୍ଜୁନାଃ ସହକେଶଵାଃ
ସମସ୍ତେ ଅର୍ଜୁନ ଓ କେଶବ ସହିତ ରୁହନ୍ତୁ।
ମଯି ତିଷ୍ଠତି କେନାପି ଶସ୍ତ୍ରଗ୍ରାହ୍ଯଂ ନ କ୍ଷତ୍ରିଯୈଃ
ମୁଁ ଏଠାରେ ଦଢ଼ିଆ ଅଛିବା ସମୟରେ, କୌଣସି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶସ୍ତ୍ର ଧରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପଶ୍ଯଧ୍ଵଂ ମେ ବଲଂ ବାହ୍ଵୋର୍ଦେଵ୍ଯାରାଧନସଂଭଵମ୍
ମୋ ଦୁଇ ବାହୁର ଶକ୍ତି, ଯାହା ଦେବୀଙ୍କ ପୂଜାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଦେଖ।
ପଶ୍ଯଧ୍ଵଂ ମେ ଧନୁର୍ଘୋରଂ ତୂଣୀରାଵକ୍ଷଯୌ ତଥା
ମୋ ଭୟଙ୍କର ଧନୁଷ ଓ ଅକ୍ଷୟ ତୁଣୀ ମଧ୍ୟ ଦେଖ।
ଇତି ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କ୍ଷତ୍ରିଯା ଵିସ୍ମଯଂ ଯଯୁଃ
ତାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତମାହ ଲଲିତଂ କୃଷ୍ଣଃ ଫାଲ୍ଗୁନଂ ପରମଂ ଵଚଃ
ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ମୃଦୁ ଭାବରେ ଫାଲ୍ଗୁନଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା କହିଲେ।
ନଵକୋଟିଯୁତୋଽନେନ ପଲାଶୀ ନିହତଃ ପୁରା
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ପୂର୍ବେ ନବ କୋଟି ସେନା ସହିତ ପଳାଶୀ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ।
ପୁନଃ ପ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମଦେ ତ୍ଵେନଂ କ୍ଵେନୋପାଯେନ କୌରଵାନ୍ 1.2.66.
ମୁଁ ପୁନିଥରେ ପଚାରିବି, କେଉଁ ଉପାୟରେ କୌରବମାନେ ହାରିପାରିବେ?
ତତଃ ସ୍ମରନ୍ଯାଦଵେଂଦ୍ରୋ ଭୈମିପୁତ୍ରମଭାଷତ
ତାପରେ ଯାଦବମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ଭୀମପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି କହିଲେ।
ଭୀପ୍ମଦ୍ରୋଣକୃପଦ୍ରୌଣିକର୍ଣଦୁର୍ଯୋଧନାଦିଭିଃ
ଭୀମ, ମଦ୍ର, ଦ୍ରୋଣ, କୃପ, ଦ୍ରୌଣି, କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—
ଅଯଂ ମହାନ୍ଵିସ୍ମଯସ୍ତେ ଵଚସୋ ଭୈମିନଂଦନ
ଭୀମଙ୍କର ଆନନ୍ଦ, ଏହି କଥା ତୁମ ପାଇଁ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ।
ତଦ୍ବ୍ରୂହି କେନୋପାଯେନ ମୁହୂର୍ତାଦ୍ଧଂସି କୌରଵାନ୍
ତେଣୁ କହ, କେଉଁ ଉପାୟରେ କୌରବମାନେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନଶ୍ଟ ହେଇପାରିବେ?
ସିଂହଵକ୍ଷାଃ ପର୍ଵତାଭୋ ନାନାଭୂଷଣଭୂଷିତଃ
ସିଂହର ଛାତି, ପାହାଡ଼ ଭଳି ଆକୃତି, ବିଭିନ୍ନ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ,
ଘଟାସ୍ଯୋ ଘଟହାସଶ୍ଚ ଊର୍ଧ୍ଵକେଶୋଽତିଦୀପ୍ତି ମାନ୍
ଘଟା ଭଳି ମୁହଁ, ଘଟା ଭଳି ହସ, ଉପରକୁ ଉଠିଥିବା କେଶ, ଅସାଧାରଣ ତେଜ,
ଦେଵୀଦତ୍ତାତୁଲବଲୋ ବର୍ବରୀକୋଽଭ୍ଯଭାଷତ
ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ ବର୍ବରୀକ କହିଲେ।
ତଦହଂ ଦର୍ଶଯାମ୍ଯେଷ ପଶ୍ଯଧ୍ଵଂ ସହକେଶଵାଃ ନିଃଶଲ୍ଯଂ ଚାପି ସଂପୂର୍ଣଂ ସିଂଦୂରାଭେଣ ଭସ୍ମନା
ତେବେ ମୁଁ ଏହା ଦେଖେଇବି; ହେ କେଶବଙ୍କ ସହଚରମାନେ, ଦେଖ, ସେନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶର ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛି, ସିନ୍ଦୂର ରଙ୍ଗର ଖାକିରେ ଭରିଯାଇଛି।
ଆକର୍ଣମାକୃପ୍ଯ ଚ ତଂ ମୁମୋଚ ମୁଖାଦଥୋଦ୍ଭୂତମଭୂଚ୍ଚ ଭସ୍ମ
କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଣି, ସେ ଛାଡ଼ିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ମୁହଁରୁ ଖାକି ବାହାରିଲା।
ସେନାଦ୍ଵଯେ ତଚ୍ଚ ପପାତ ଶୀଘ୍ରଂ ଯସ୍ଯୈଵ ଯତ୍ରାସ୍ତି ଚ ମୃତ୍ଯୁମର୍ମ 1.2.66.
ସେ ଖାକି ଦୁଇ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ତୁରନ୍ତ ପଡ଼ିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ମୃତ୍ୟୁର ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନ ଥିଲା।
ଊରୌ ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯାପି ଶଲ୍ଯସ୍ଯାପି ଚ ଵକ୍ଷସି
ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ଉରୁ ଉପରେ ଏବଂ ଶଲ୍ୟଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ,
କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପାଦତଲ ଲକେ କଂଠେ ଦ୍ରୁପଦମତ୍ସ୍ଯଯୋଃ
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦତଳରେ, ଦ୍ରୁପଦ ଓ ମତ୍ସ୍ୟଙ୍କ କଣ୍ଠରେ,
ପପାତ ରକ୍ତଂ ତଦ୍ଭସ୍ମ ଯତ୍ର ଯେଷାଂ ଚ ମର୍ମ ଚ
ସେ ଲାଲ ଖାକି ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନଙ୍କର ମର୍ମସ୍ଥାନ ଥିଲା, ସେଠି ପଡ଼ିଲା।
ଇତି କୃତ୍ଵା ତତୋ ଭୂଯୋ ବର୍ବରୀକୋଽଭ୍ଯଭାଷତ
ଏଭଳି କରି ବର୍ବରୀକ ପୁଣି କହିଲେ।
ଅଧୁନା ପାତଯିଷ୍ଯାମି ମର୍ମସ୍ଵେଷାଂ ଶିତାଞ୍ଛରାନ୍
ଏବେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କର ମର୍ମସ୍ଥାନରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଛାଡ଼ିବି।