ପକ୍ଷଂ ଦ୍ରୋଣେନ ଚାହ୍ନାଂ ଚ ଦଶଭିର୍ଦ୍ରୌଣିନା ରଣେ
ଦ୍ରୋଣ ଦଶ ଦିନରେ ଏକ ପକ୍ଷକୁ ନଷ୍ଟ କରିବେ, ଦ୍ରୌଣି ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହିପରି କରିବେ।
ତଦହଂ ସ୍ଵାଂଶ୍ଚ ପୃଚ୍ଛାମି କେନ କାଲେନ ହଂତି କଃ
ସେହିପାଇଁ ମୁଁ ମୋ ପକ୍ଷ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ମଧ୍ୟ ପଚାରୁଛି: କେଉଁଠି, କିଏ, କେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ମାରିବେ?
ଅଯୁକ୍ତମେତଦ୍ଭୀଷ୍ମାଦ୍ଯୈଃ ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ଏହା, ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯାହା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲେ, ଏହା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ତଵାପି ଯେ ସଂତି ନୃପାଃ ସନ୍ନଦ୍ଧା ରଣସଂସ୍ଥିତାଃ
ତୁମ ସହିତ ଯେଉଁ ରାଜାମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସଜ୍ଜ ହୋଇ ଦଢ଼ି ରହିଛନ୍ତି—
ଦ୍ରୁପଦଂ ଚ ଵିରାଟଂ ଚ ଧୃଷ୍ଟକେତୁଂ ଚ କୈକଯମ୍ 1.2.66.
—ଡ୍ରୁପଦ, ବିରାଟ, ଧୃଷ୍ଟକେତୁ ଓ କୈକୟ ରାଜା—
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଂ ସପୁତ୍ରଂ ଚ ମହାଵୀର୍ଯଂ ଘଟୋତ୍କଚମ୍
—ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘଟୋତ୍କଚ।
ମନ୍ଯେହମେକସ୍ତ୍ଵେତେଷାଂ ହନ୍ଯାତ୍କୌରଵଵାହିନୀମ୍
ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଏହିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେବଳ ଜଣେ ମଧ୍ୟ କୌରବ ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିବେ।
ତେଭ୍ଯୋ ଭଯଂ ନ କାର୍ଯଂ ତେ ଫଲ୍ଗଵୋଽମୀ ମୃଗା ଇଵ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଆମେ ଭୟ କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ; ଏହି ଫାଲ୍ଗୁନମାନେ ହରିଣା ପରି ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ।
ଅସ୍ମାକଂ ଧନୁଷାଂ ଘୋଷୈରିଦାନୀମେଵ ଭାରତ
ଏବେ, ଭାରତ, ଆମର ଧନୁଷର ଧ୍ୱନିରେ—
ଵୃଦ୍ଧାଦ୍ଭୀଷ୍ମାଦ୍ଦ୍ଵିଜାଦ୍ଵୃଦ୍ଧାଦ୍ଦ୍ରୋଣାଦପି କୃପାଦପି
ବୃଦ୍ଧ ଭୀଷ୍ମ, ବୃଦ୍ଧ ଦ୍ରୋଣ ଓ କୃପା ମଧ୍ୟ—
ଅଥଵା ଚିତ୍ତନିର୍ଵୃତ୍ଯୈ ଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛସି ଭାରତ
କିମ୍ବା, ଭାରତ, ତୁମ ମନର ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହାଁଛ,
ଏକୋଽହମେଵ ସଂଗ୍ରାମେ ସର୍ଵେ ତିଷ୍ଠଂତୁ ତେ ରଥାଃ
ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ଏକା ରହିବି; ତୁମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ରଥଗୁଡିକୁ ଅଲଗା କର।
ଇତ୍ଯର୍ଜୁନଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ୍ମଯନ୍ଦାମୋଦରୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦାମୋଦର ହସି କହିଲେ।
ତତଶ୍ଚ ଶଂଖାନ୍ଭେରୀଶ୍ଚ ଶତଶଶ୍ଚୈଵ ପୁଷ୍କରାନ୍
ତାପରେ ଶଂଖ, ଢୋଳ ଓ ଶତଶଃ ନଗଡ଼ା ବାଜିଲା।
ଯେନ ତପ୍ତଂ ଗୁପ୍ତକ୍ଷେତ୍ରେ ଯେନ ଦେଵ୍ଯଃ ସୁତୋଷିତାଃ 1.2.66.
ଯିଏ ଗୁପ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ତାପିତ କରିଥିଲେ, ଯିଏ ଦେବୀମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ—
ଯଦ୍ବ୍ରଵୀମି ଵଚଃ ସତ୍ଯଂ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ତନ୍ନରାଧିପାଃ
ମୁଁ ଯାହା କହୁଛି, ସେଠାରେ ସତ୍ୟ ଅଛି—ସେଥିରେ ଶୁଣ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ରାଜାମାନେ।
ଯଦାର୍ଯେଣ ପ୍ରତିଜ୍ଞାତମର୍ଜୁନେନ ମହାତ୍ମନା
ଯାହା ମହାତ୍ମା ଅର୍ଜୁନ ନିଜେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲେ—
ସର୍ଵେ ଭଵଂତସ୍ତିଷ୍ଠଂତୁ ସାର୍ଜୁନାଃ ସହକେଶଵାଃ
ସମସ୍ତେ ଅର୍ଜୁନ ଓ କେଶବ ସହିତ ରୁହନ୍ତୁ।
ମଯି ତିଷ୍ଠତି କେନାପି ଶସ୍ତ୍ରଗ୍ରାହ୍ଯଂ ନ କ୍ଷତ୍ରିଯୈଃ
ମୁଁ ଏଠାରେ ଦଢ଼ିଆ ଅଛିବା ସମୟରେ, କୌଣସି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶସ୍ତ୍ର ଧରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପଶ୍ଯଧ୍ଵଂ ମେ ବଲଂ ବାହ୍ଵୋର୍ଦେଵ୍ଯାରାଧନସଂଭଵମ୍
ମୋ ଦୁଇ ବାହୁର ଶକ୍ତି, ଯାହା ଦେବୀଙ୍କ ପୂଜାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଦେଖ।
ପଶ୍ଯଧ୍ଵଂ ମେ ଧନୁର୍ଘୋରଂ ତୂଣୀରାଵକ୍ଷଯୌ ତଥା
ମୋ ଭୟଙ୍କର ଧନୁଷ ଓ ଅକ୍ଷୟ ତୁଣୀ ମଧ୍ୟ ଦେଖ।
ଇତି ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କ୍ଷତ୍ରିଯା ଵିସ୍ମଯଂ ଯଯୁଃ
ତାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତମାହ ଲଲିତଂ କୃଷ୍ଣଃ ଫାଲ୍ଗୁନଂ ପରମଂ ଵଚଃ
ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ମୃଦୁ ଭାବରେ ଫାଲ୍ଗୁନଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା କହିଲେ।
ନଵକୋଟିଯୁତୋଽନେନ ପଲାଶୀ ନିହତଃ ପୁରା
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ପୂର୍ବେ ନବ କୋଟି ସେନା ସହିତ ପଳାଶୀ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ।
ପୁନଃ ପ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମଦେ ତ୍ଵେନଂ କ୍ଵେନୋପାଯେନ କୌରଵାନ୍ 1.2.66.
ମୁଁ ପୁନିଥରେ ପଚାରିବି, କେଉଁ ଉପାୟରେ କୌରବମାନେ ହାରିପାରିବେ?
ତତଃ ସ୍ମରନ୍ଯାଦଵେଂଦ୍ରୋ ଭୈମିପୁତ୍ରମଭାଷତ
ତାପରେ ଯାଦବମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ଭୀମପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି କହିଲେ।
ଭୀପ୍ମଦ୍ରୋଣକୃପଦ୍ରୌଣିକର୍ଣଦୁର୍ଯୋଧନାଦିଭିଃ
ଭୀମ, ମଦ୍ର, ଦ୍ରୋଣ, କୃପ, ଦ୍ରୌଣି, କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—
ଅଯଂ ମହାନ୍ଵିସ୍ମଯସ୍ତେ ଵଚସୋ ଭୈମିନଂଦନ
ଭୀମଙ୍କର ଆନନ୍ଦ, ଏହି କଥା ତୁମ ପାଇଁ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ।
ତଦ୍ବ୍ରୂହି କେନୋପାଯେନ ମୁହୂର୍ତାଦ୍ଧଂସି କୌରଵାନ୍
ତେଣୁ କହ, କେଉଁ ଉପାୟରେ କୌରବମାନେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନଶ୍ଟ ହେଇପାରିବେ?
ସିଂହଵକ୍ଷାଃ ପର୍ଵତାଭୋ ନାନାଭୂଷଣଭୂଷିତଃ
ସିଂହର ଛାତି, ପାହାଡ଼ ଭଳି ଆକୃତି, ବିଭିନ୍ନ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ,