ସାଗରସ୍ଯ ତତସ୍ତୀରେ ବର୍ବରୀକଂ ଗତଂ ତଦା
ତାପରେ ବର୍ବରୀକ ସମୁଦ୍ର କୂଳକୁ ଯାଇପହଞ୍ଚିଲେ ।
ଭୋଭୋ ରାକ୍ଷସଶାର୍ଦୂଲ ବର୍ବରୀକ ମହାବଲ
‘ହେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବାଘ, ବର୍ବରୀକ, ତୁମେ ଭାରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ!’
ଅଯଂ ହି ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଯାଂ ଵିଚରନ୍ଭ୍ରାତୃଭିର୍ଯୁତଃ
‘ଏହି ଭୀମ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ସହ ଭାଇମାନେ ଅଛନ୍ତି ।’
ସମ୍ମାନଂ ସର୍ଵଥା ତସ୍ମାଦର୍ହଃ କୌରଵନଂଦନଃ
‘ଏହି କୁରୁମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ, ସେ ସଦା ସମ୍ମାନ ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ।’
ନ୍ଯପତତ୍ପାଦଯୋର୍ହା ଧିକ୍କଷ୍ଟଂ କଷ୍ଟଂ ଚ ପ୍ରାହ ସଃ
ସେ ତାଙ୍କ ପାଦରେ ପଡ଼ି, ‘ହା ଦୁଃଖ! ଦୁଃଖ!’ ବୋଲି କହିଲେ ।
କ୍ଷମ୍ଯତାଂ କ୍ଷମ୍ଯତାଂ ଚେତି ପୁନଃ ପୁନରଵୋଚତ
ସେ ପୁନିପୁନି ‘ମୁଁକୁ କ୍ଷମା କର, କ୍ଷମା କର’ ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କରିଲେ ।
ତଂ ତଥା ପରିଶୋଚଂତଂ ମୁହ୍ଯମାନଂ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ତାଙ୍କୁ ଏପରି ଶୋକ କରୁଥିବା, ପୁନିପୁନି ଅଚେତନ ହେଉଥିବା ଦେଖି ।
ଵଯଂ ତ୍ଵାଂ ନୈଵ ଜାନୀମସ୍ତ୍ଵଂ ଚାସ୍ମାଞ୍ଜନ୍ମକାଲତଃ
‘ମୁଁ ତୁମକୁ ଜାଣେ ନାହିଁ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ଜନ୍ମରୁ ଜାଣିନାହାଁ ।’
ପରଂ ନୋ ଵିସ୍ମୃତଂ ସର୍ଵଂ ନାନାଦୁଃଖୈଃ ପ୍ରମୁହ୍ଯତାମ୍ 1.2.64.
‘ଅନ୍ୟ ସବୁ କଥା ଆମେ ଭୁଲିଯାଇଛୁ, ବିଭିନ୍ନ ଦୁଃଖରେ ଆମେ ଅସ୍ତିର ହୋଇପଡ଼ିଛୁ ।’
ତଦସ୍ମାକମିଦଂ ଦୁଃଖଂ ସର୍ଵକାଲଵିଧାନତଃ
‘ଏହି ଦୁଃଖ ଆମର ସମୟର ଭାଗ୍ୟର ଫଳ ।’
ଯତଃ ସର୍ଵଃ କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯ ଦଂଡ୍ଯୋ ଵିପଥିସଂସ୍ଥି ତଃ
‘ଏହି କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଭୁଲ ରାସ୍ତାରେ ଚାଲନ୍ତି, ସେମାନେ ଦଣ୍ଡିତ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ।’
ପିତୃମାତୃସୁହୃଦ୍ଭ୍ରାତୃପୁତ୍ରାଦୀନାଂ କିମୁଚ୍ଯତେ
‘ପିତା, ମା, ବନ୍ଧୁ, ଭାଇ, ପୁଅ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କଣ କହିବି?’
ଯସ୍ଯ ତ୍ଵୀଦୃଶକଃ ପୌତ୍ରୋ ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଧର୍ମପାଲକଃ
‘ଯାହାଙ୍କ ପୁତି ଏପରି ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ ଅଛନ୍ତି ।’
ତସ୍ମାଚ୍ଛୋକଂ ଵିହାଯେମଂ ସ୍ଵସ୍ଥୋ ଭଵି ତୁମର୍ହସି
‘ତେଣୁ ଏହି ଶୋକକୁ ଛାଡ଼ି, ନିଜକୁ ସ୍ଥିର କରିବା ଉଚିତ ।’
ବର୍ବରୀକ ଉଵାଚ ପାପଂ ମାଂ ତାତତାତ ତ୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନାଦପି କୁତ୍ସିତମ୍
ବର୍ବରୀକ କହିଲେ: ବାପା, ଆପଣ ମୋତେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ନିଚ୍ଚ ପାପରେ ଦାୟୀ କରିଛନ୍ତି।
ସର୍ଵେଷାମେଵ ପାପାନାଂ ନିଷ୍କୃତିଃ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ବୁଧୈଃ
ସମସ୍ତ ପାପ ପାଇଁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ପରିହାର ଅଛି ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।
ତଦ୍ଯେନ ଦେହେନ ମଯା ତାତତାତୋଽଭିପୀଡିତଃ
ଏହି ଦେହ ଦ୍ୱାରା, ବାପା, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ବହୁତ କଷ୍ଟ ଦେଇଛି।
ମୈଵଂ ଭଵେଯମନ୍ଯେଷୁ ଅପି ଜନ୍ମସୁ ପାତକୀ
ମୋର ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ମୁଁ ପାପୀ ହେବି ନାହିଁ।
ଯତୋଂଽଶେନ ଵିଲୁପ୍ଯେତ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତାନ୍ନିଵାରକଃ 1.2.64.
ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତର ବାଧା ଦୂର ହେଇପାରେ।
ସମୁଦ୍ରୋଽପି ଚକଂପେ ଚ କଥମେନଂ ନିହନ୍ମ୍ଯହମ୍
ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ କମ୍ପିଗଲା; ତେବେ କିପରି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମାରିପାରିବି?
ସମାଲିଂଗ୍ଯ ଚ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ରୁଦ୍ରେଣ ସହିତା ଜଗୁଃ
ତାଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କରି, ସ୍ଥାପନ କରି, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସହ ଏକସাথে ଗୀତ ଗାଇଲେ।
ଶାସ୍ତ୍ରେଷୂକ୍ତମିଦଂ ଵାକ୍ଯଂ ନାନ୍ଯଥା କର୍ତୁମର୍ହସି
ଏହି କଥା ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଲେଖାଯାଇଛି; ଏହାକୁ ଅନ୍ୟଥା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପୁତ୍ରପୁତ୍ରେତି ଭାଷଂତମନୁ ତ୍ଵା ମରଣୋନ୍ମୁଖମ୍
ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବାବେଳେ, ଆପଣ 'ପୁତ୍ର, ପୁତ୍ର' ବୋଲି କହିଥିଲେ।
ତତସ୍ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯତି ଭୀମୋଽପି ପାତକଂ ତନ୍ମହତ୍ତଵ
ତାପରେ ଭୀମ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କର ବଡ଼ ପାପକୁ ଛାଡ଼ିଦେବେ।
ଅଥ ଚେତ୍ତ୍ଯକ୍ତୁକାମସ୍ତ୍ଵଂ ତତ୍ରାପି ଵଚନଂ ଶୃଣୁ
ଯଦି ଆପଣ ଏହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ଉପଦେଶ ମଧ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଦେହପାତସ୍ତଵ ପ୍ରୋକ୍ତସ୍ତଂ ପ୍ରତୀକ୍ଷ ଯଦୀଚ୍ଛ ସି
ଆପଣଙ୍କର ଦେହପାତ ଘଟିବାକୁ କହାଯାଇଛି; ଚାହାଁଲେ ଏହାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରତୀକ୍ଷ ତଂ କାଲମସ୍ମାକଂ ପ୍ରାର୍ଥିତେନ ଚ
ସେଥିପାଇଁ, ଆମେ ଯେଉଁ ସମୟ ଅନୁରୋଧ କରିଛୁ, ଏହାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
ରୁଦ୍ରଂ ଦେଵୀଶ୍ଚ ଚାମୁଂଡାଂ ସୋପାଲଂଭଂ ଵଚୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ରୁଦ୍ର ଓ ଦେବୀ ଚାମୁଣ୍ଡା, ଅପମାନ ସହିତ ଏହି କଥା କହିଲେ:
ପାଂଡଵା ଭୂମିଲାଭାର୍ଥେ ତତ୍ତେ କସ୍ମାଦୁପେକ୍ଷିତମ୍ 1.2.64.
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଭୂମି ଲାଭ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ତେବେ ଆପଣ କାହିଁକି ଏହାକୁ ଅବହେଳା କଲେ?
ଯସ୍ମାଚ୍ଚ ଚଂଡିକାକୃତ୍ଯେ କୃତୋଽନେନ ମହାରଣଃ
ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟର ପରିଣାମରେ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ହେଇଥିଲା।