ତତଃ କାଲେନ କେନାପି ପାଂଡଵା ଦ୍ଯୂତନିର୍ଜିତାଃ
ତାପରେ କିଛି ସମୟ ପରେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଚୋଉପଟ ଖେଳରେ ହାରିଗଲେ।
ପ୍ରାଗେଵ ଚଂଡିକାଂ ଦେଵୀଂ କ୍ଷେତ୍ରାଦୀଶାନତଃ ସ୍ଥିତାମ୍
ଏହାର ପୂର୍ବରୁ, କ୍ଷେତ୍ରର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ଚଣ୍ଡିକା ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ତତ୍ରୈଵ ଚୋପଵିଷ୍ଟୋଽଭୂତ୍ତଦାନୀଂ ଚଂଡିକାଗଣଃ
ସେଠାରେ ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କର ସଭା ଏହି ସମୟରେ ବସିଥିଲା।
ପରଂ ନାସୌ ଵେଦ ପାଣ୍ଡୂନ୍ପାଣ୍ଡଵାସ୍ତଂ ଚ ନୋ ଵିଦୁଃ
କିନ୍ତୁ ସେ ପାଣ୍ଡବମାନେ କିଏ ଜାଣିନଥିଲେ, ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଉଁଠିକୁ ଚିହ୍ନି ପାରିନଥିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଵୈ ତସ୍ମିନ୍ଦେଵୀମାସାଦ୍ଯ ପାଂଡଵାଃ
ତାପରେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ସେଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଦେବୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ତତୋ ଭୀମଃ କୁଣ୍ଡମଧ୍ଯଂ ଜଲଂ ପାତୁଂ ଵିଵେଶ ହ
ତାପରେ ଭୀମ ଜଳ ପିବା ପାଇଁ କୁଣ୍ଡର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଉଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଭୀମ ତୋଯଂ ତ୍ଵଂ ପାଦୌ ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ଭୋ ବହିଃ
ଏ ଭୀମ, ଜଳ ଉଠାଇବା ପରେ, ପାଦ ଚିଁହି ବାହାରେ ଧୋଇନିଅ।
ଏତଦ୍ରାଜ୍ଞୋ ଵଚୋ ଭୀମସ୍ତୃଷା ଵ୍ଯାକୁଲଲୋଚନଃ
ଏହି ହେଉଛି ରାଜାଙ୍କର ଆଜ୍ଞା, ଯେଉଁ ଭୀମ ତୃଷ୍ଣାରେ ଚକିତ ଚକ୍ଷୁ ଥିଲେ।
ସ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜଲଂ ପାତୁଂ ତତ୍ରୈଵ କୃତନିଶ୍ଚଯଃ 1.2.64.
ସେ ଜଳକୁ ଦେଖି, ସେଠାରେ ଜଳ ପିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।
ଯତଃ ପୀତଂ ଜଲଂ ପୁଂସାମପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ଚ ଯଦ୍ଭଵେତ୍
ଯେଉଁ ଜଳ ଏକ ଲୋକ ପାଦ ଧୋଇନାହିଁ ପିଉଛି—
ଏଵଂ ପ୍ରକ୍ଷାଲଯାନେ ଚ ପାଦୌ ତତ୍ର ଵୃକୋଦରେ
ଏଭଳି, ବୃକୋଦର ସେଠାରେ ପାଦ ଧୁଅଉଥିବାବେଳେ—
ଦୁର୍ମତେ ଭୋଃ କିମେତତ୍ତ୍ଵଂ କୁରୁଷେ ପାପନିଶ୍ଚଯଃ
ଅବିବେକୀ, ତୁମେ କଣ କରୁଛ, ଏହି ପାପ କାମ କାହିଁକି କରୁଛ?
ଯତୋ ଦେଵୀ ସଦାନେନ ଜଲେନ ସ୍ନାପ୍ଯତେ ମଯା
ଏହି ଜଳ ସଦା ମୁଁ ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରେ।
ମଲାକ୍ତତୋଯଂ ଯନ୍ନାମ ଅସ୍ପୃଶ୍ଯଂ ତନ୍ନରୈରପି
ଯେଉଁ ଜଳ ମଲିନ ହୋଇଯାଏ, ତାହାକୁ ଲୋକମାନେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ଭାବେ ଗଣନା କରନ୍ତି।
ଶୀଘ୍ରଂ ଚ ତ୍ଵଂ ନିଃସରାସ୍ମାତ୍କୁଣ୍ଡାଦ୍ଭୂତ୍ଵା ବହିଃ ପିବ
ତୁମେ ଶୀଘ୍ର କୁଣ୍ଡରୁ ବାହାରିଯାଅ, ଏବଂ ବାହାରେ ଜଳ ପିଉ।
ଯତସ୍ତୋଯାନି ଜଂତୂନାମୁପଭୋ ଗାର୍ଥମେଵ ହି
ଏହି ଜଳ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କର ଉପଯୋଗ ପାଇଁ ଅଟୁଟ।
ତୀର୍ଥେଷୁ କାର୍ଯଂ ସ୍ନାନଂ ଚେତ୍ଯୁକ୍ତଂ ମୁନିଵରୈରପି
ମହାମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି, ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଯଦି ନ କ୍ରିଯତେ ପାନମଂଗପ୍ରକ୍ଷାଲନଂ ତଥା
ଯଦି ଜଳ ପିବା ପୂର୍ବରୁ ଅଙ୍ଗ ଧୋଇନାହିଁ—
ଚରେଷୁ କିଂ ତୁ ସଂଵିଶ୍ଯ ସ୍ଥାଵରେଷୁ ବହିଃ ସ୍ଥିତଃ ।। 1.2.64.
ଚଳିଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଲେ, ଏବଂ ଅଚଳ ବସ୍ତୁମାନଙ୍କ ଭିତରେ ବାହାରେ ରହିଲେ,
ସ୍ଥାଵରେଷ୍ଵପି ସଂଵିଶ୍ଯ ତନ୍ନ ସ୍ନାନଂ ଵିଧୀଯତେ
ଅଚଳ ବସ୍ତୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ସ୍ନାନ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ ନାହିଁ।
ଯଚ୍ଚ ହସ୍ତଶତାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ସରସ୍ତତ୍ର ଵିଧୀଯତେ
ଯେଉଁଠାରେ ହସ୍ତର ଶତ ଦୂରରୁ ଅଧିକ ଅଛି, ସେଠି ଝିଲି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି।
ତତଃ ସ୍ନାନଂ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯମନ୍ଯଥା ଦୋଷ ଉଚ୍ଯତେ
ସେଠି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ନହେଲେ ଏହା ଅପରାଧ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।
ମଲଂ ମୂତ୍ରଂ ପୁରୀଷଂ ଚ ଶ୍ଲେଷ୍ମ ନିଷ୍ଠୀନାଶ୍ରୁ ଚ
ମଳ, ପେଶାବ, ପଖାନ୍, କଫ, ଥୁକ, ଓ ଅଶ୍ରୁ—
ତସ୍ମାନ୍ନିଃସର ଶୀଘ୍ରଂ ତ୍ଵଂ ଯଦ୍ଯେଵମଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ତୁମେ ଯଦି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦମନ କରିପାରିନାହାଁ, ତେବେ ଶୀଘ୍ର ଏଠାରୁ ବାହାରିଯାଅ।
ଯସ୍ଯ ହସ୍ତୌ ଚ ପାଦୌ ଚ ମନଶ୍ଚୈଵ ସୁସଂଯତମ୍
ଯାହାର ହାତ, ପାଉ ଓ ମନ ଭଲଭାବରେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ,
କ୍ଷୁଧା ତୃଷା ମଯା ନିତ୍ଯଂ ଵାରିତୁଂ ନୈଵ ଶକ୍ଯତେ
ମୁଁ ସଦା ଭୋକ ଓ ତିଆରିକୁ ଦମନ କରିପାରିବି ନାହିଁ।
କିଂ ନ ଶ୍ରୁତସ୍ତ୍ଵଯା ଶ୍ଲୋକଃ ଶିବିନା ଯଃ ସମୀରିତଃ
ତୁମେ ଶିବିଙ୍କ କଥା କବିତା ଶୁଣିନାହାଁ କି?
ମୁହୂର୍ତମପି ଜୀଵେତ ନରଃ ଶୁକ୍ଲେନ କର୍ମଣା
ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ନର ନ୍ୟାୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଜୀବନ ରଖିପାରେ।
ପାସ୍ଯାମ୍ଯେଵ ଜଲଂ ଚାତ୍ର କାମଂ ଵିଲପ ଶୁଷ୍ଯ ଵା ।। 1.2.64.
ମୁଁ ଏଠାରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ପାଣି ପିବି; ତୁମେ ଚାହିଲେ ଅଭିଯୋଗ କରିବା କିମ୍ବା ଶୁଖିଯିବା।
ତସ୍ମାତ୍ତେ ପାତକଂ କର୍ତୁଂ ନ ଦାସ୍ଯାମି କଥଂଚନ
ତେଣୁ, ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ପାପ କରିବାକୁ ଦେବି ନାହିଁ।