ମୃତ୍ଯୁକାଲଂ ଵିଦିତ୍ଵା ଚ ନିମିତ୍ତୈର୍ଯୋଗସାଧକଃ
ମୃତ୍ୟୁର ସମୟ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଜାଣି, ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସକାରୀ—
ନିମିତ୍ତାନି ଚ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମୃତ୍ଯୁଂ ଯୋ ଵେତ୍ତି ଯୋଗଵିତ୍
ମୁଁ ସେଇ ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ କହିବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଯୋଗ ଜାଣିଥିବା ଲୋକେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜାଣିପାରନ୍ତି।
ଦକ୍ଷିଣାଶାଂ ନଯେନ୍ନାରୀ ସ୍ଵପ୍ନେ ସୋଽପି ନ ଜୀଵତି
ସ୍ୱପ୍ନରେ ଯଦି ଜଣେ ମହିଳା ତାଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ନେଇଯାଏ, ସେଉଁଠି ସେ ବଞ୍ଚିପାରେନାହିଁ।
ଏନଂ ଚ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଵଲ୍ଗନ୍ତଂ ତଂ ଵିଦ୍ଯାନ୍ମୃତ୍ଯୁମାଗତମ୍
ସ୍ୱପ୍ନରେ ନିଜକୁ ଡାହାଡି ଚାଲିଥିବା ଦେଖିଲେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଛି ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ।
ଯାତି ମଜ୍ଜେଦଧୌ ପଂକେ ଗୋମଯେ ଵା ନ ଜୀଵତି
ଯଦି ସେ ଜଳ କିମ୍ବା କାଦୁରେ ପଡ଼ିଯାଏ, ଡୁବିଯାଏ କିମ୍ବା ଲୁଚିଯାଏ, ସେ ବଞ୍ଚିପାରେନାହିଁ।
ଏଷାମନ୍ଯତମୈଃ ପୂର୍ଣାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଵପ୍ନେ ନ ଜୀଵତି
ଏହି ମଧ୍ୟରୁ ଯେକୌଣସି ଗୋଟିଏ ଘଟଣା ସ୍ୱପ୍ନରେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦେଖିଲେ, ସେ ବଞ୍ଚିପାରେନାହିଁ।
ପାଷାଣୈସ୍ତାଡିତଃ ସ୍ଵପ୍ନେ ସଦ୍ଯୋ ମୃତ୍ଯୁଂ ଭଜେନ୍ନରଃ
ସ୍ୱପ୍ନରେ ପଥରରେ ମାଡ଼ ଖାଇଲେ, ମଣିଷ ସତ୍ୱରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
ଵିପରୀତଂ ପରୀତଂ ଵା ସ ସଦ୍ଯୋ ମୃତ୍ଯୁମୃଚ୍ଛତି 1.2.55.
ଯଦି ସେ ବିପରୀତ ଭାବେ ବା ଚାରିପାଖରୁ ଘେରାଯାଏ, ସେ ସତ୍ୱରେ ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଏ।
ନାତ୍ମାନଂ ପରନେତ୍ରସ୍ଥଂ ଵୀକ୍ଷତେ ନ ସ ଜୀଵତି
ଯେଉଁମାନେ ନିଜକୁ ଅନ୍ୟର ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ବଞ୍ଚୁନାହାନ୍ତି।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମନ୍ଯେତ ସ କ୍ଷୀଣମାତ୍ମଜୀଵିତମାପ୍ତଵାନ୍
ଦେଖିଲେ, ମନେ କରିବା ଉଚିତ୍ ଯେ ନିଜ ଜୀବନ କମିଯାଇଛି ଏବଂ ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି।
ନେତ୍ରଂ ଚ ଵାମଂ ସ୍ରଵତି ଯସ୍ଯ ତସ୍ଯାଯୁରୁଦ୍ଗତମ୍
ଯାହାଙ୍କର ବାମ ଚକ୍ଷୁରୁ ଜଳ ବହେ, ସେମାନଙ୍କର ଆୟୁଷ୍ୟ ଛାଡ଼ିଯାଇଛି।
ତଦା ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଵିଜାନୀଯାଦାସନ୍ନଂ ମୃତ୍ଯୁମାତ୍ମନଃ
ସେତେବେଳେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ବୁଝିବା ଉଚିତ୍ ଯେ ନିଜ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟରେ ଆସିଛି।
ଦିଶଂ କର୍ଣୌ ପିଧାଯାପି ନିର୍ଘୋଷଂ ଶୃଣୁଯାନ୍ନ ଚ
ଉଭୟ କାନ ଢାକି ମଧ୍ୟ ଯଦି କୌଣସି ଶବ୍ଦ ଶୁଣିପାରିବେ ନାହିଁ, ସେ ବଞ୍ଚୁନାହାନ୍ତି।
ଦ୍ଵାରଂ ନ ଚୋତ୍ତିଷ୍ଠତି ଚ ଶୁଭ୍ରା ଦୃଷ୍ଟିଶ୍ଚ ଲୋହିତା
ଦ୍ୱାର ଖୋଲିନଥିଲେ ଏବଂ ଦୃଷ୍ଟି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କିନ୍ତୁ ଲାଲ ହେଲେ, ସେ ବଞ୍ଚୁନାହାନ୍ତି।
ଜଲପ୍ରଵେଶାଦପି ଵା ତଦଂତଂ ତସ୍ଯ ଜୀଵିତମ୍
ସେ ସମୟରେ ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ସମାପ୍ତ ହୁଏ।
ପ୍ରକୃତୈର୍ଵିକୃତୈର୍ଵାପି ତସ୍ଯାସନ୍ନୌ ଯମାଂତକୌ
ସାଧାରଣ କିମ୍ବା ଅସାଧାରଣ ଉପାୟରେ ହେଉ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯମଙ୍କର ଶେଷ ସମୟ ନିକଟରେ।
ନିନ୍ଦାମଵଜ୍ଞାଂ କୁରୁତେ ଭକ୍ତୋ ଭୂତ୍ଵା ନ ଜୀଵତି
ଯିଏ ଭକ୍ତିଶୀଳ ହୋଇ ଅପମାନ କିମ୍ବା ଅବମାନନା କରେ, ସେ ବଞ୍ଚୁନାହାନ୍ତି।
ଧାରଣାଂ ସମ୍ଯଗାସ୍ଥାଯ ସମାଧାଵଚଲୋ ଭଵେତ୍ 1.2.55.
ଠିକ୍ ଭାବେ ଧ୍ୟାନରେ ଲାଗିଲେ, ମନ ଅଚଳ ଓ ଅବିଚଳ ହୁଏ।
ଵିମୁକ୍ତିମଥଵା ଵାଂଛେଦ୍ଵିସୃଜେଦ୍ବ୍ରହ୍ମମୂର୍ଧନି
ସେ ମୁକ୍ତିକୁ ଚାହିଁପାରନ୍ତି କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶିରରେ ଛାଡ଼ିଦେଇପାରନ୍ତି।
ଯୋଗିନଂ ସମୁପାଯାଂତି ଶୃଣୁ ତାନପି ପାଂଡଵ
ଯେଉଁଗୁଡିକୁ ଯୋଗୀମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ସେଗୁଡିକୁ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ, ହେ ପାଣ୍ଡବ।
ଐନ୍ଦ୍ରେ ସୌମ୍ଯେ ପ୍ରଜାପତ୍ଯେ ବ୍ରାହ୍ମେ ଚାଷ୍ଟସୁ ସିଦ୍ଧଯଃ
ଇନ୍ଦ୍ର, ସୋମ, ପ୍ରଜାପତି ଓ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରେ ଆଠଟି ସିଦ୍ଧି ଅଛି।
ଵାଯଵୀ ଵ୍ଯୋମାତ୍ମିକା ଚୈଵ ମାନସାହମ୍ଭଵା ମତିଃ ।। ପ୍ରତ୍ଯେକମଷ୍ଟଧା ଭିନ୍ନା ଦ୍ଵିଗୁଣା ଦ୍ଵିଗୁଣା କ୍ରମାତ
ବାୟୁ, ଆକାଶ, ମନ ଓ ନିଜ ଜ୍ଞାନ; ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଆଠ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ, ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମରେ ଦୁଗୁଣା।
ପୂର୍ଵେ ଚାଷ୍ଟୌ ଚତୁଃଷଷ୍ଟିରନ୍ତେ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ତଦ୍ଯଥା
ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ଆଠଟି ଓ ଶେଷରେ ଚଉଷଠିଟି; ଏହା କିପରି ଅଛି, ଶୁଣ।
ନାନାଜାତି ସ୍ଵରୂପଂ ଚ ଚତୁର୍ଭିର୍ଦେହଧାରଣମ୍
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଓ ରୂପ ଅଛି, ଏବଂ ଦେହ ଚାରିଟି ଉପାୟରେ ରହିଥାଏ।
ଵିଜିତେ ପୃଥିଵୀତତ୍ତ୍ଵେ ଯଦୈଶାନ୍ଯେ ଭଵନ୍ତି ଚ
ପୃଥିବୀ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜିତିଲେ, ଏଇଶାନ୍ୟ ଦିଗରେ ଶକ୍ତି ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ।
ସର୍ଵତ୍ର ଜଲପ୍ରାପ୍ତିଶ୍ଚ ଅପି ଶୁଷ୍କଂ ଦ୍ରଵଂ ଫଲମ୍
ସମସ୍ତଠାରେ ପାଣି ମିଳେ, ଏବଂ ଶୁଷ୍କ, ତରଳ ଓ ଫଳ ମଧ୍ୟ ମିଳିଥାଏ।
ଅଵ୍ରଣତ୍ଵଂ ଶରୀରସ୍ଯ କାଂତିଶ୍ଚାଥାଷ୍ଟକଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଦେହର ଅଦୂଷିତତା ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା—ଏହି ଦୁଇଟିକୁ ଏଠି ଅଷ୍ଟମ ଗୁଣ ଭାବରେ ମନେ କରାଯାଏ।
ଦେହାଦଗ୍ନିଵିନିର୍ମାଣଂ ତତ୍ତାପଭଯଵର୍ଜନମ୍ 1.2.55.
ଦେହ ଅଗ୍ନିରୁ ତିଆରି ହୋଇଥିବା, ଏବଂ ତାହାର ତାପର ଭୟରୁ ମୁକ୍ତି।
ଅଗ୍ନିଗ୍ରହଶ୍ଚ ହସ୍ତେନ ସ୍ମୃତିମାତ୍ରେଣ ପାଵନମ୍
ହାତରେ ଅଗ୍ନି ଧରିପାରିବା, କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ପବିତ୍ରତା ଲାଭ।
ପୂର୍ଵାଃ ଷୋଡଶ ଚାପ୍ଯଷ୍ଟୌ ତେଜସୋ ଯକ୍ଷସଦ୍ମନି
ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ ଷୋଳଟି ଓ ଏଠି ଅଠଟି ଯକ୍ଷଙ୍କ ଗୃହରେ ତେଜସ୍ୱୀ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଅଛି।