ତେନ ଯୋ ମଦମାଦଦ୍ଯାଦ୍ଯୋଗୀ ଶୀଘ୍ରଂ ଚ ଚେତସଃ
ଯଦି କୌଣସି ଯୋଗୀ ଶୀଘ୍ର ଅହଂକାର ଧରିଥାଏ, ସେହି ଅହଂକାର ତାଙ୍କର ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଦ୍ଵିତୀଯଃ ସାତ୍ଵିକଶ୍ଚାଯମସ୍ମାନ୍ମତ୍ତୋ ଵିନଶ୍ଯତି । ଅଷ୍ଟୌ ପଶ୍ଯତି ଯୋନୀଶ୍ଚ ଦେଵାନାଂ ଦୈଵ ଇତ୍ଯସୌ
ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟ, ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଗୁଣ, ଆମେ ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ହରାଯାଏ; ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଆଠଟି ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ଦେଖେ—ଏହାକୁ ଦିବ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଅଯଂ ଚ ସାତ୍ତ୍ଵିକୋ ଦୋଷୋ ମଦାଦସ୍ମାଦ୍ଵିନଶ୍ଯତି
ଏହି ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଦୋଷ ମଧ୍ୟ ଆମେ ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ କରିଦେଉ।
ଆଵର୍ତାଖ୍ଯସ୍ତ୍ଵଯଂ ଦୋଷୋ ରାଜସଃ ସ ମହାଭଯଃ
‘ପୁନର୍ବୃତ୍ତି’ ନାମକ ଏହି ଦୋଷ ରାଜସିକ ଗୁଣର; ଏହା ବହୁତ ଭୟଙ୍କର।
ସମସ୍ତାଧାରଵିଭ୍ରଂଶାଦ୍ଭ୍ରମାଖ୍ଯସ୍ତାମସୋ ଗୁଣଃ
ସମସ୍ତ ଆଧାର ହରାଇଯିବାରୁ ‘ମୋହ’ ନାମକ ଏହି ଗୁଣ ତାମସିକ।
ଉପସର୍ଗୈର୍ମହାଘୋରୈରାଵର୍ତ୍ଯଂତେ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ପୁନିପୁନି ପୁନର୍ବୃତ୍ତିରେ ପଡ଼ିଯାଏ।
ଚିଂତଯେତ୍ପରମଂ ବ୍ରହ୍ମ କୃତ୍ଵା ତତ୍ପ୍ରଵଣଂ ମନଃ
ମନକୁ ପରମ ବ୍ରହ୍ମରେ ଲଗାଇ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ।
ରାଜସୈସ୍ତାମସୈଶ୍ଚୈଵ ଯୋଗୀ ସିଦ୍ଧଯେନ୍ନ କର୍ହିଚିତ୍ 1.2.55.
ରାଜସିକ ଓ ତାମସିକ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା କେବେଠି ଯୋଗୀ ସିଦ୍ଧି ପାଇପାରେନାହିଁ।
ସ୍ଵଧର୍ମାଦନପେତେଷୁ ଭିକ୍ଷା ଯାଚ୍ଯା ଚ ଯୋଗିନା
ଯୋଗୀ ନିଜ ଧର୍ମ ଛାଡ଼ିନଥିବା ଲୋକଙ୍କଠାରୁ ମାତ୍ର ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା ଉଚିତ।
ଫଲମୂଲଂ ଵିପକ୍ଵଂ ଵା କଣପିଣ୍ଯାକସକ୍ତଵଃ
ଫଳ, ମୂଳ, ବା ଅତିପକ୍ୱ ଖାଦ୍ୟ, ଶସ୍ୟ, ଚୌଣା, ଓ ମଣ୍ଡା।
ମୃତ୍ଯୁକାଲଂ ଵିଦିତ୍ଵା ଚ ନିମିତ୍ତୈର୍ଯୋଗସାଧକଃ
ମୃତ୍ୟୁର ସମୟ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଜାଣି, ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସକାରୀ—
ନିମିତ୍ତାନି ଚ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମୃତ୍ଯୁଂ ଯୋ ଵେତ୍ତି ଯୋଗଵିତ୍
ମୁଁ ସେଇ ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ କହିବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଯୋଗ ଜାଣିଥିବା ଲୋକେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜାଣିପାରନ୍ତି।
ଦକ୍ଷିଣାଶାଂ ନଯେନ୍ନାରୀ ସ୍ଵପ୍ନେ ସୋଽପି ନ ଜୀଵତି
ସ୍ୱପ୍ନରେ ଯଦି ଜଣେ ମହିଳା ତାଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ନେଇଯାଏ, ସେଉଁଠି ସେ ବଞ୍ଚିପାରେନାହିଁ।
ଏନଂ ଚ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଵଲ୍ଗନ୍ତଂ ତଂ ଵିଦ୍ଯାନ୍ମୃତ୍ଯୁମାଗତମ୍
ସ୍ୱପ୍ନରେ ନିଜକୁ ଡାହାଡି ଚାଲିଥିବା ଦେଖିଲେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଛି ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ।
ଯାତି ମଜ୍ଜେଦଧୌ ପଂକେ ଗୋମଯେ ଵା ନ ଜୀଵତି
ଯଦି ସେ ଜଳ କିମ୍ବା କାଦୁରେ ପଡ଼ିଯାଏ, ଡୁବିଯାଏ କିମ୍ବା ଲୁଚିଯାଏ, ସେ ବଞ୍ଚିପାରେନାହିଁ।
ଏଷାମନ୍ଯତମୈଃ ପୂର୍ଣାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଵପ୍ନେ ନ ଜୀଵତି
ଏହି ମଧ୍ୟରୁ ଯେକୌଣସି ଗୋଟିଏ ଘଟଣା ସ୍ୱପ୍ନରେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦେଖିଲେ, ସେ ବଞ୍ଚିପାରେନାହିଁ।
ପାଷାଣୈସ୍ତାଡିତଃ ସ୍ଵପ୍ନେ ସଦ୍ଯୋ ମୃତ୍ଯୁଂ ଭଜେନ୍ନରଃ
ସ୍ୱପ୍ନରେ ପଥରରେ ମାଡ଼ ଖାଇଲେ, ମଣିଷ ସତ୍ୱରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
ଵିପରୀତଂ ପରୀତଂ ଵା ସ ସଦ୍ଯୋ ମୃତ୍ଯୁମୃଚ୍ଛତି 1.2.55.
ଯଦି ସେ ବିପରୀତ ଭାବେ ବା ଚାରିପାଖରୁ ଘେରାଯାଏ, ସେ ସତ୍ୱରେ ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଏ।
ନାତ୍ମାନଂ ପରନେତ୍ରସ୍ଥଂ ଵୀକ୍ଷତେ ନ ସ ଜୀଵତି
ଯେଉଁମାନେ ନିଜକୁ ଅନ୍ୟର ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ବଞ୍ଚୁନାହାନ୍ତି।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମନ୍ଯେତ ସ କ୍ଷୀଣମାତ୍ମଜୀଵିତମାପ୍ତଵାନ୍
ଦେଖିଲେ, ମନେ କରିବା ଉଚିତ୍ ଯେ ନିଜ ଜୀବନ କମିଯାଇଛି ଏବଂ ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି।
ନେତ୍ରଂ ଚ ଵାମଂ ସ୍ରଵତି ଯସ୍ଯ ତସ୍ଯାଯୁରୁଦ୍ଗତମ୍
ଯାହାଙ୍କର ବାମ ଚକ୍ଷୁରୁ ଜଳ ବହେ, ସେମାନଙ୍କର ଆୟୁଷ୍ୟ ଛାଡ଼ିଯାଇଛି।
ତଦା ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଵିଜାନୀଯାଦାସନ୍ନଂ ମୃତ୍ଯୁମାତ୍ମନଃ
ସେତେବେଳେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ବୁଝିବା ଉଚିତ୍ ଯେ ନିଜ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟରେ ଆସିଛି।
ଦିଶଂ କର୍ଣୌ ପିଧାଯାପି ନିର୍ଘୋଷଂ ଶୃଣୁଯାନ୍ନ ଚ
ଉଭୟ କାନ ଢାକି ମଧ୍ୟ ଯଦି କୌଣସି ଶବ୍ଦ ଶୁଣିପାରିବେ ନାହିଁ, ସେ ବଞ୍ଚୁନାହାନ୍ତି।
ଦ୍ଵାରଂ ନ ଚୋତ୍ତିଷ୍ଠତି ଚ ଶୁଭ୍ରା ଦୃଷ୍ଟିଶ୍ଚ ଲୋହିତା
ଦ୍ୱାର ଖୋଲିନଥିଲେ ଏବଂ ଦୃଷ୍ଟି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କିନ୍ତୁ ଲାଲ ହେଲେ, ସେ ବଞ୍ଚୁନାହାନ୍ତି।
ଜଲପ୍ରଵେଶାଦପି ଵା ତଦଂତଂ ତସ୍ଯ ଜୀଵିତମ୍
ସେ ସମୟରେ ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ସମାପ୍ତ ହୁଏ।
ପ୍ରକୃତୈର୍ଵିକୃତୈର୍ଵାପି ତସ୍ଯାସନ୍ନୌ ଯମାଂତକୌ
ସାଧାରଣ କିମ୍ବା ଅସାଧାରଣ ଉପାୟରେ ହେଉ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯମଙ୍କର ଶେଷ ସମୟ ନିକଟରେ।
ନିନ୍ଦାମଵଜ୍ଞାଂ କୁରୁତେ ଭକ୍ତୋ ଭୂତ୍ଵା ନ ଜୀଵତି
ଯିଏ ଭକ୍ତିଶୀଳ ହୋଇ ଅପମାନ କିମ୍ବା ଅବମାନନା କରେ, ସେ ବଞ୍ଚୁନାହାନ୍ତି।
ଧାରଣାଂ ସମ୍ଯଗାସ୍ଥାଯ ସମାଧାଵଚଲୋ ଭଵେତ୍ 1.2.55.
ଠିକ୍ ଭାବେ ଧ୍ୟାନରେ ଲାଗିଲେ, ମନ ଅଚଳ ଓ ଅବିଚଳ ହୁଏ।
ଵିମୁକ୍ତିମଥଵା ଵାଂଛେଦ୍ଵିସୃଜେଦ୍ବ୍ରହ୍ମମୂର୍ଧନି
ସେ ମୁକ୍ତିକୁ ଚାହିଁପାରନ୍ତି କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶିରରେ ଛାଡ଼ିଦେଇପାରନ୍ତି।
ଯୋଗିନଂ ସମୁପାଯାଂତି ଶୃଣୁ ତାନପି ପାଂଡଵ
ଯେଉଁଗୁଡିକୁ ଯୋଗୀମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ସେଗୁଡିକୁ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ, ହେ ପାଣ୍ଡବ।