ନ କିଂଚିଚ୍ଚିଂତଯେତ୍ପଶ୍ଚାତ୍ସମାଧିରିତି କୀର୍ତ୍ଯତେ
ପରେ କିଛି ଭାବିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହିଠିକୁ ସମାଧି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଶବ୍ଦସ୍ପର୍ଶରସୈର୍ହୀନଂ ଗଂଧରୂପଵିଵର୍ଜିତମ୍
ଏହା ଶବ୍ଦ, ସ୍ପର୍ଶ, ରସ, ଗନ୍ଧ ଓ ରୂପରୁ ଶୂନ୍ୟ।
ତାଂ ତୁ ପ୍ରାପ୍ଯ ନରୋ ଵିଘ୍ନୈର୍ନାଭିଭୂଯେତ କର୍ହିଚିତ୍
ଏହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଲେ, ମଣିଷ କେବେ ବିପଦରେ ପଡ଼େନାହିଁ।
ଶଂଖାଦ୍ଯାଃ ଶତଶସ୍ତସ୍ଯ ଵାଦ୍ଯନ୍ତେ ଯଦି କର୍ଣଯୋଃ
ତାଙ୍କର କାନ ନିକଟରେ ଶତ ଶଂଖ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଲେ,
କଶାପ୍ରହାରାଭିହତୋ ଵହ୍ନିଦଗ୍ଧତନୁସ୍ତଥା
କିମ୍ବା ଚମୁଟିରେ ମାଡ଼ ଖାଇଲେ, କିମ୍ବା ଶରୀର ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଗଲେ,
ରୂପେ ଗଂଧେ ରସେ ବାହ୍ଯେ ତାଦୃଶସ୍ଯ ତୁ କା କଥା
ଏପରି ଲୋକ ପାଇଁ ବାହ୍ୟ ରୂପ, ଗନ୍ଧ, ରସ ଆଦିର କଣ କଥା?
ତୃଷ୍ଣା ଵାଥ ବୁଭୁକ୍ଷା ଵା ବାଧେତେ ତଂ ନ କର୍ହିଚିତ୍
ତାଙ୍କୁ କେବେ ତୃଷ୍ଣା କିମ୍ବା ଭୋକ ପିଡ଼ା ଦେଉନାହିଁ।
ନ ସ୍ଵର୍ଗେ ନ ଚ ପାତାଲେ ମାନୁଷ୍ଯେ କ୍ଵ ଚ ତତ୍ସୁଖମ୍ 1.2.55.
ଏପରି ସୁଖ ସ୍ୱର୍ଗରେ, ପାତାଳରେ କିମ୍ବା ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେଉଁଠି ମିଳେନାହିଁ।
ଏଵମାରୂଢଯୋଗସ୍ଯ ତସ୍ଯାପି କୁରୁନଦନ
ଏଭଳି ଭାବରେ ଯେଉଁଠି ଯୋଗରେ ଉନ୍ନତି ହୋଇଛି, ହେ କୁରୁସୂତ,
ପ୍ରାତିଭଃ ଶ୍ରାଵଣୋ ଦୈଵୋ ଭ୍ରମାଵର୍ତୋଽଥ ଭୀଷଣଃ
ସେଠି ପ୍ରତିଭା, ଶ୍ରବଣ, ଦିବ୍ୟ, ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଓ ଭୟଙ୍କର ଅନୁଭୂତି ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ତେନ ଯୋ ମଦମାଦଦ୍ଯାଦ୍ଯୋଗୀ ଶୀଘ୍ରଂ ଚ ଚେତସଃ
ଯଦି କୌଣସି ଯୋଗୀ ଶୀଘ୍ର ଅହଂକାର ଧରିଥାଏ, ସେହି ଅହଂକାର ତାଙ୍କର ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଦ୍ଵିତୀଯଃ ସାତ୍ଵିକଶ୍ଚାଯମସ୍ମାନ୍ମତ୍ତୋ ଵିନଶ୍ଯତି । ଅଷ୍ଟୌ ପଶ୍ଯତି ଯୋନୀଶ୍ଚ ଦେଵାନାଂ ଦୈଵ ଇତ୍ଯସୌ
ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟ, ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଗୁଣ, ଆମେ ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ହରାଯାଏ; ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଆଠଟି ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ଦେଖେ—ଏହାକୁ ଦିବ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଅଯଂ ଚ ସାତ୍ତ୍ଵିକୋ ଦୋଷୋ ମଦାଦସ୍ମାଦ୍ଵିନଶ୍ଯତି
ଏହି ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଦୋଷ ମଧ୍ୟ ଆମେ ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ କରିଦେଉ।
ଆଵର୍ତାଖ୍ଯସ୍ତ୍ଵଯଂ ଦୋଷୋ ରାଜସଃ ସ ମହାଭଯଃ
‘ପୁନର୍ବୃତ୍ତି’ ନାମକ ଏହି ଦୋଷ ରାଜସିକ ଗୁଣର; ଏହା ବହୁତ ଭୟଙ୍କର।
ସମସ୍ତାଧାରଵିଭ୍ରଂଶାଦ୍ଭ୍ରମାଖ୍ଯସ୍ତାମସୋ ଗୁଣଃ
ସମସ୍ତ ଆଧାର ହରାଇଯିବାରୁ ‘ମୋହ’ ନାମକ ଏହି ଗୁଣ ତାମସିକ।
ଉପସର୍ଗୈର୍ମହାଘୋରୈରାଵର୍ତ୍ଯଂତେ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ପୁନିପୁନି ପୁନର୍ବୃତ୍ତିରେ ପଡ଼ିଯାଏ।
ଚିଂତଯେତ୍ପରମଂ ବ୍ରହ୍ମ କୃତ୍ଵା ତତ୍ପ୍ରଵଣଂ ମନଃ
ମନକୁ ପରମ ବ୍ରହ୍ମରେ ଲଗାଇ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ।
ରାଜସୈସ୍ତାମସୈଶ୍ଚୈଵ ଯୋଗୀ ସିଦ୍ଧଯେନ୍ନ କର୍ହିଚିତ୍ 1.2.55.
ରାଜସିକ ଓ ତାମସିକ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା କେବେଠି ଯୋଗୀ ସିଦ୍ଧି ପାଇପାରେନାହିଁ।
ସ୍ଵଧର୍ମାଦନପେତେଷୁ ଭିକ୍ଷା ଯାଚ୍ଯା ଚ ଯୋଗିନା
ଯୋଗୀ ନିଜ ଧର୍ମ ଛାଡ଼ିନଥିବା ଲୋକଙ୍କଠାରୁ ମାତ୍ର ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା ଉଚିତ।
ଫଲମୂଲଂ ଵିପକ୍ଵଂ ଵା କଣପିଣ୍ଯାକସକ୍ତଵଃ
ଫଳ, ମୂଳ, ବା ଅତିପକ୍ୱ ଖାଦ୍ୟ, ଶସ୍ୟ, ଚୌଣା, ଓ ମଣ୍ଡା।
ମୃତ୍ଯୁକାଲଂ ଵିଦିତ୍ଵା ଚ ନିମିତ୍ତୈର୍ଯୋଗସାଧକଃ
ମୃତ୍ୟୁର ସମୟ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଜାଣି, ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସକାରୀ—
ନିମିତ୍ତାନି ଚ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମୃତ୍ଯୁଂ ଯୋ ଵେତ୍ତି ଯୋଗଵିତ୍
ମୁଁ ସେଇ ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ କହିବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଯୋଗ ଜାଣିଥିବା ଲୋକେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜାଣିପାରନ୍ତି।
ଦକ୍ଷିଣାଶାଂ ନଯେନ୍ନାରୀ ସ୍ଵପ୍ନେ ସୋଽପି ନ ଜୀଵତି
ସ୍ୱପ୍ନରେ ଯଦି ଜଣେ ମହିଳା ତାଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ନେଇଯାଏ, ସେଉଁଠି ସେ ବଞ୍ଚିପାରେନାହିଁ।
ଏନଂ ଚ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଵଲ୍ଗନ୍ତଂ ତଂ ଵିଦ୍ଯାନ୍ମୃତ୍ଯୁମାଗତମ୍
ସ୍ୱପ୍ନରେ ନିଜକୁ ଡାହାଡି ଚାଲିଥିବା ଦେଖିଲେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଛି ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ।
ଯାତି ମଜ୍ଜେଦଧୌ ପଂକେ ଗୋମଯେ ଵା ନ ଜୀଵତି
ଯଦି ସେ ଜଳ କିମ୍ବା କାଦୁରେ ପଡ଼ିଯାଏ, ଡୁବିଯାଏ କିମ୍ବା ଲୁଚିଯାଏ, ସେ ବଞ୍ଚିପାରେନାହିଁ।
ଏଷାମନ୍ଯତମୈଃ ପୂର୍ଣାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଵପ୍ନେ ନ ଜୀଵତି
ଏହି ମଧ୍ୟରୁ ଯେକୌଣସି ଗୋଟିଏ ଘଟଣା ସ୍ୱପ୍ନରେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦେଖିଲେ, ସେ ବଞ୍ଚିପାରେନାହିଁ।
ପାଷାଣୈସ୍ତାଡିତଃ ସ୍ଵପ୍ନେ ସଦ୍ଯୋ ମୃତ୍ଯୁଂ ଭଜେନ୍ନରଃ
ସ୍ୱପ୍ନରେ ପଥରରେ ମାଡ଼ ଖାଇଲେ, ମଣିଷ ସତ୍ୱରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
ଵିପରୀତଂ ପରୀତଂ ଵା ସ ସଦ୍ଯୋ ମୃତ୍ଯୁମୃଚ୍ଛତି 1.2.55.
ଯଦି ସେ ବିପରୀତ ଭାବେ ବା ଚାରିପାଖରୁ ଘେରାଯାଏ, ସେ ସତ୍ୱରେ ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଏ।
ନାତ୍ମାନଂ ପରନେତ୍ରସ୍ଥଂ ଵୀକ୍ଷତେ ନ ସ ଜୀଵତି
ଯେଉଁମାନେ ନିଜକୁ ଅନ୍ୟର ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ବଞ୍ଚୁନାହାନ୍ତି।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମନ୍ଯେତ ସ କ୍ଷୀଣମାତ୍ମଜୀଵିତମାପ୍ତଵାନ୍
ଦେଖିଲେ, ମନେ କରିବା ଉଚିତ୍ ଯେ ନିଜ ଜୀବନ କମିଯାଇଛି ଏବଂ ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି।