ଯଥା ତୋଯାର୍ଥିନସ୍ତୋଯଂ ପତ୍ରନାଲାଦିଭିଃ ଶନୈଃ
ଯେପରି ଜଳ ଚାହିଁଥିବା ଜଣେ ଲୋକ ଦଳ, ଡାଣ୍ଡା ଇତ୍ୟାଦି ଦ୍ୱାରା ଆସ୍ତେ ଆସ୍ତେ ଜଳ ତାଣିଥାଏ,
ପ୍ରାଗ୍ନାଭ୍ଯାଂ ହୃଦଯେ ଵାଯୁରଥ ତାଲୌ ଭ୍ରୁଵୋଂଽତରେ
ଆଗର ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା, ବାୟୁକୁ ହୃଦୟରେ, ପରେ ତାଳୁରେ ଓ ଭୃକୁଟି ମଧ୍ୟରେ ନେଇଯିବାଯାଏ।
ଆକୁଂଚନେନୈଵ ମୂର୍ଦ୍ଧମୁନ୍ନୀଯ ପଵନଂ ଶନୈଃ
ଶରୀରକୁ ହଳୁକ ଭାବେ ସଙ୍କୋଚ କରି, ଶ୍ୱାସକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ମୁଣ୍ଡ ଦିଗକୁ ଉଠାଅ।
ପ୍ରାଣାଯାମା ଦଶ ଦ୍ଵୌ ଚ ଧାରଣୈଷା ପ୍ରକୀର୍ତ୍ଯତେ
ଏହାକୁ ଦଶଟି ପ୍ରାଣାୟାମ ଓ ଦୁଇଟି ଧାରଣା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଧାରଣାସ୍ଥସ୍ଯ ଯଦ୍ଧ୍ଯେଯଂ ତସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ଶୃଣୁ ଲକ୍ଷଣମ୍
ଧାରଣାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ଯାହା, ତାହାର ଲକ୍ଷଣ ଏବେ ଶୁଣ।
କେଚିଚ୍ଛିଵଂ ହରିଂ କେଚିତ୍କେଚିତ୍ସୂର୍ଯଂ ଵିଧିଂ ପରେ
କେହି ଶିବଙ୍କୁ, କେହି ହରିଙ୍କୁ, କେହି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ, ଆଉ କେହି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି।
ତତ୍ର ଯୋ ଯଚ୍ଚ ଧ୍ଯାଯେତ ସ ଚ ତତ୍ର ପ୍ରଲୀଯତେ
ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଲୋକ ଧ୍ୟାନ କରେ, ସେ ସେଠି ଲୟ ହୋଇଯାଏ।
ପଦ୍ମାସନସ୍ଥଂ ତଂ ଗୌରଂ ବୀଜପୂରକରଂ ସ୍ଥିତମ୍ 1.2.55.
ପଦ୍ମାସନରେ ବସିଥିବା, ଧୌଳିଆ ରୂପରେ, ବୀଜ ମୁଦ୍ରା ଧରିଥିବା, ସେଉଁଠି ଅବସ୍ଥିତ।
ଧ୍ଯେଯମେତତ୍ତଵ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ତସ୍ମାଦ୍ଧ୍ଯାନଂ ସମାଚରେତ୍
ଏହିଠି ତୁମର ଧ୍ୟାନ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ବସ୍ତୁ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି, ତେଣୁ ଧ୍ୟାନ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।
ନ ପୃଥଗ୍ଜାଯତେ ଧ୍ଯେଯାଦ୍ଧାରଣାଂ ଯଃ ସମାସ୍ଥିତଃ
ଯିଏ ଧାରଣାରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେ ଧ୍ୟାନର ବସ୍ତୁଠାରୁ ଅଲଗା ହୁଏନାହିଁ।
ନ କିଂଚିଚ୍ଚିଂତଯେତ୍ପଶ୍ଚାତ୍ସମାଧିରିତି କୀର୍ତ୍ଯତେ
ପରେ କିଛି ଭାବିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହିଠିକୁ ସମାଧି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଶବ୍ଦସ୍ପର୍ଶରସୈର୍ହୀନଂ ଗଂଧରୂପଵିଵର୍ଜିତମ୍
ଏହା ଶବ୍ଦ, ସ୍ପର୍ଶ, ରସ, ଗନ୍ଧ ଓ ରୂପରୁ ଶୂନ୍ୟ।
ତାଂ ତୁ ପ୍ରାପ୍ଯ ନରୋ ଵିଘ୍ନୈର୍ନାଭିଭୂଯେତ କର୍ହିଚିତ୍
ଏହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଲେ, ମଣିଷ କେବେ ବିପଦରେ ପଡ଼େନାହିଁ।
ଶଂଖାଦ୍ଯାଃ ଶତଶସ୍ତସ୍ଯ ଵାଦ୍ଯନ୍ତେ ଯଦି କର୍ଣଯୋଃ
ତାଙ୍କର କାନ ନିକଟରେ ଶତ ଶଂଖ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଲେ,
କଶାପ୍ରହାରାଭିହତୋ ଵହ୍ନିଦଗ୍ଧତନୁସ୍ତଥା
କିମ୍ବା ଚମୁଟିରେ ମାଡ଼ ଖାଇଲେ, କିମ୍ବା ଶରୀର ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଗଲେ,
ରୂପେ ଗଂଧେ ରସେ ବାହ୍ଯେ ତାଦୃଶସ୍ଯ ତୁ କା କଥା
ଏପରି ଲୋକ ପାଇଁ ବାହ୍ୟ ରୂପ, ଗନ୍ଧ, ରସ ଆଦିର କଣ କଥା?
ତୃଷ୍ଣା ଵାଥ ବୁଭୁକ୍ଷା ଵା ବାଧେତେ ତଂ ନ କର୍ହିଚିତ୍
ତାଙ୍କୁ କେବେ ତୃଷ୍ଣା କିମ୍ବା ଭୋକ ପିଡ଼ା ଦେଉନାହିଁ।
ନ ସ୍ଵର୍ଗେ ନ ଚ ପାତାଲେ ମାନୁଷ୍ଯେ କ୍ଵ ଚ ତତ୍ସୁଖମ୍ 1.2.55.
ଏପରି ସୁଖ ସ୍ୱର୍ଗରେ, ପାତାଳରେ କିମ୍ବା ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେଉଁଠି ମିଳେନାହିଁ।
ଏଵମାରୂଢଯୋଗସ୍ଯ ତସ୍ଯାପି କୁରୁନଦନ
ଏଭଳି ଭାବରେ ଯେଉଁଠି ଯୋଗରେ ଉନ୍ନତି ହୋଇଛି, ହେ କୁରୁସୂତ,
ପ୍ରାତିଭଃ ଶ୍ରାଵଣୋ ଦୈଵୋ ଭ୍ରମାଵର୍ତୋଽଥ ଭୀଷଣଃ
ସେଠି ପ୍ରତିଭା, ଶ୍ରବଣ, ଦିବ୍ୟ, ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଓ ଭୟଙ୍କର ଅନୁଭୂତି ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ତେନ ଯୋ ମଦମାଦଦ୍ଯାଦ୍ଯୋଗୀ ଶୀଘ୍ରଂ ଚ ଚେତସଃ
ଯଦି କୌଣସି ଯୋଗୀ ଶୀଘ୍ର ଅହଂକାର ଧରିଥାଏ, ସେହି ଅହଂକାର ତାଙ୍କର ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଦ୍ଵିତୀଯଃ ସାତ୍ଵିକଶ୍ଚାଯମସ୍ମାନ୍ମତ୍ତୋ ଵିନଶ୍ଯତି । ଅଷ୍ଟୌ ପଶ୍ଯତି ଯୋନୀଶ୍ଚ ଦେଵାନାଂ ଦୈଵ ଇତ୍ଯସୌ
ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟ, ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଗୁଣ, ଆମେ ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ହରାଯାଏ; ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଆଠଟି ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ଦେଖେ—ଏହାକୁ ଦିବ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଅଯଂ ଚ ସାତ୍ତ୍ଵିକୋ ଦୋଷୋ ମଦାଦସ୍ମାଦ୍ଵିନଶ୍ଯତି
ଏହି ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଦୋଷ ମଧ୍ୟ ଆମେ ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ କରିଦେଉ।
ଆଵର୍ତାଖ୍ଯସ୍ତ୍ଵଯଂ ଦୋଷୋ ରାଜସଃ ସ ମହାଭଯଃ
‘ପୁନର୍ବୃତ୍ତି’ ନାମକ ଏହି ଦୋଷ ରାଜସିକ ଗୁଣର; ଏହା ବହୁତ ଭୟଙ୍କର।
ସମସ୍ତାଧାରଵିଭ୍ରଂଶାଦ୍ଭ୍ରମାଖ୍ଯସ୍ତାମସୋ ଗୁଣଃ
ସମସ୍ତ ଆଧାର ହରାଇଯିବାରୁ ‘ମୋହ’ ନାମକ ଏହି ଗୁଣ ତାମସିକ।
ଉପସର୍ଗୈର୍ମହାଘୋରୈରାଵର୍ତ୍ଯଂତେ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ପୁନିପୁନି ପୁନର୍ବୃତ୍ତିରେ ପଡ଼ିଯାଏ।
ଚିଂତଯେତ୍ପରମଂ ବ୍ରହ୍ମ କୃତ୍ଵା ତତ୍ପ୍ରଵଣଂ ମନଃ
ମନକୁ ପରମ ବ୍ରହ୍ମରେ ଲଗାଇ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ।
ରାଜସୈସ୍ତାମସୈଶ୍ଚୈଵ ଯୋଗୀ ସିଦ୍ଧଯେନ୍ନ କର୍ହିଚିତ୍ 1.2.55.
ରାଜସିକ ଓ ତାମସିକ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା କେବେଠି ଯୋଗୀ ସିଦ୍ଧି ପାଇପାରେନାହିଁ।
ସ୍ଵଧର୍ମାଦନପେତେଷୁ ଭିକ୍ଷା ଯାଚ୍ଯା ଚ ଯୋଗିନା
ଯୋଗୀ ନିଜ ଧର୍ମ ଛାଡ଼ିନଥିବା ଲୋକଙ୍କଠାରୁ ମାତ୍ର ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା ଉଚିତ।
ଫଲମୂଲଂ ଵିପକ୍ଵଂ ଵା କଣପିଣ୍ଯାକସକ୍ତଵଃ
ଫଳ, ମୂଳ, ବା ଅତିପକ୍ୱ ଖାଦ୍ୟ, ଶସ୍ୟ, ଚୌଣା, ଓ ମଣ୍ଡା।