ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ପ୍ରଥମେ ମାହେଶ୍ଵର ଖଣ୍ଡେ କୌମାରିକାଖଂଡେ କୋଟିତୀର୍ଥାଦିମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନଂନାମ ତ୍ରିପଂଚାଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଏକାଶୀ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ମାହେଶ୍ୱର ଖଣ୍ଡର କୌମାରିକାଖଣ୍ଡରେ 'କୋଟିତୀର୍ଥ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ମହିମା' ନାମକ ତିରପଞ୍ଚାଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ତତ୍ର ନାହଂ ତ୍ଯଜାମ୍ଯଂଗ ଚ୍ଛତ୍ରଦଣ୍ଡଵିଭୂଷିତାମ୍
ସେଠାରେ, ମୋ ପ୍ରିୟ, ଛତା ଓ ଦଣ୍ଡ ଧରିଥିବା ଲୋକମାନେଠାରେ ମୁଁ କେବେ ଛାଡ଼ି ଯାଏ ନାହିଁ।
କାର୍ତିକସ୍ଯ ତୁ ଯା ଶୁକ୍ଲା ଭଵତ୍ଯେକାଦଶୀ ଶୁଭା
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଶୁଭ ଏକାଦଶୀ ଦିନ ଆସେ।
ପୃଚ୍ଛତସ୍ତଂ ଚ ମେ ଵିପ୍ର ନ କ୍ରୋଧଂ କର୍ତୁମର୍ହସି
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ମୋତେ ପଚାରୁଛ, ତେଣୁ ତୁମେ କ୍ରୋଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସଦା ତ୍ଵଂ ମୋକ୍ଷଧର୍ମେଷୁ ପରିନିଷ୍ଠାଂ ପରାଂ ଗତଃ
ତୁମେ ସଦା ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା ଧର୍ମରେ ଉତ୍ତମ ସିଧ୍ଧିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ।
ତ୍ଯକ୍ତନିଂଦାସ୍ତୁତିର୍ମୌନୀ ମୋକ୍ଷସ୍ଥଃ ପରିକୀର୍ତ୍ଯସେ
ତୁମେ ନିନ୍ଦା ଓ ସ୍ତୁତିକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛ, ମୌନ ଓ ମୋକ୍ଷରେ ଅବସ୍ଥିତ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣିତ।
ସୌଦାମିନୀଵ ଵିଚରନ୍ଦୃଶ୍ଯସେ ପ୍ରାଜ୍ଞସଂମତଃ
ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଯେଉଁପରି ମାନ୍ୟ କରନ୍ତି, ତୁମେ ବିଜୁଳି ପରି ଚଳିଛ।
ବହୂନାଂ ହି ସହସ୍ରାଣି ଦେଵଗଂଧର୍ଵରକ୍ଷସାମ୍
ଅନେକ ହଜାର ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ରାକ୍ଷସ ଅଛନ୍ତି।
କସ୍ମାତ୍ତଦେଷା ଚେଷ୍ଟା ତେ ସଂଦେହଂ ମେ ହର ଦ୍ଵିଜ
ତୁମର ଏହି ଆଚରଣ କାହିଁକି? ମୋ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କର, ହେ ଦ୍ୱିଜ।
ପ୍ରହସନ୍ନିଵ ବାଭ୍ରଵ୍ଯଵଦନଂ ସ ନିରୈକ୍ଷତ
ସେ ବାଭ୍ରବ୍ୟଙ୍କ ମୁହଁକୁ ହସୁଥିବା ପରି ଦେଖିଲେ।
ସ ଚ ବାଭ୍ରଵ୍ଯନାମା ଵୈ ହାରୀତସ୍ଯାନ୍ଵଯୋଦ୍ଭଵଃ 1.2.54.
ଏହି ବାଭ୍ରବ୍ୟ ନାମକ ବ୍ୟକ୍ତି ହାରୀତ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ସ ଚ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମହାବୁଦ୍ଧିର୍ନାରଦସ୍ଯ ମନୀଷିତମ୍
ଏବଂ ସେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ନାରଦଙ୍କ ମନୋଭାବ ବୁଝିଗଲେ।
ସର୍ଵୋଽପି ଚାତ୍ର ଵୃତ୍ତାଂତେ ସଂଶଯଂ ଯାତି ମାନଵଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣା ବିଷୟରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମଣିଷ ନିଶ୍ଚୟ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ପଡ଼ିଯାଏ।
ତଦହଂ ତେ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥା କୃଷ୍ଣାନ୍ମଯା ଶ୍ରୁତମ୍
ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ଯେପରି ମୁଁ କୃଷ୍ଣଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଛି।
ମହୀସାଗରଯାତ୍ରାଯାଂ କୃଷ୍ଣସ୍ତତ୍ରାଯଯୌ ପ୍ରଭୁଃ
ମହୀ ଓ ସାଗର ମିଳନ ସ୍ଥଳୀକୁ ଯିବା ଯାତ୍ରା ସମୟରେ, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ରାମେଣ ରୌକ୍ମିଣେଯେନ ଯୁଯୁଧାନାଦିଭିସ୍ତଦା
ସେବେଳେ ରୋହିଣୀନନ୍ଦନ ରାମ, ଯୁୟୁଧାନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ଥିଲେ।
ପିଂଡଦାନାଦିକଂ କୃତ୍ଵା ଦତ୍ତ୍ଵା ଦାନାନି ଭୂରିଶଃ
ପିଣ୍ଡଦାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରି, ବହୁତ ଦାନ ଦେଲେ।
ସ୍ନାନଂ କୃତ୍ଵା କୋଟିତୀର୍ଥେ ଜଯାଦିତ୍ଯଂ ସମର୍ଚ୍ଯ ଚ
କୋଟିତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ଜୟାଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ଉଗ୍ରସେନେନ ରାଜ୍ଞା ଵୈ ପୂର୍ଵଜେନ ଜଟାଯୁନା ଉଗ୍ରସେନୋ ମହାରାଜଃ କୃଷ୍ଣଂ ପ୍ରୋଵାଚ ସଂସଦି
ତାପରେ ବୃଦ୍ଧ ରାଜା ଉଗ୍ରସେନ ଓ ଜଟାୟୁ ସହିତ ସଭାରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଯୋଽଯଂ ନାମ ମହାବୁଦ୍ଧିର୍ନାରଦୋ ଵିଶ୍ଵଵଂଦିତଃ କଲିପ୍ରିଯଶ୍ଚ କସ୍ମାଦ୍ଵା କସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଯ୍ଯତିପ୍ରୀତିମାନ୍ ।। 1.2.54.
ଏହି ନାରଦ, ଯିଏ ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ସେ କାହିଁକି କଳିକୁ ଏତେ ପ୍ରେମ କରନ୍ତି ଏବଂ ତୁମ ପ୍ରତି ବିଶେଷ ଭକ୍ତି କାହିଁକି ରଖନ୍ତି?
ଦକ୍ଷେଣ ତୁ ପୁରା ଶପ୍ତୋ ନାରଦୋ ମୁନିସତ୍ତମଃ
ପୂର୍ବେ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମହାମୁନି ନାରଦ ଶାପିତ ହୋଇଥିଲେ।
ସୃଷ୍ଟିମାର୍ଗାଂସ୍ତୁ ତାନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ନାରଦେନ ଵିଚାଲିତାନ୍
ନାରଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟିର ପଥ ଅସ୍ଥିର ହେବାକୁ ଦେଖି।
ପୈଶୁନ୍ଯ ଵକ୍ତା ଚ ତଥା ଦ୍ଵିତୀଯାନାଂ ପ୍ରଚାଲନାତ୍
ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଅସ୍ଥିର ହେବାର କାରଣ ଓ ନିନ୍ଦା କଥା କହିଥିବା ପାଇଁ।
ନିରାକର୍ତୁଂ ସମର୍ଥୋଽପି ମୁନିର୍ମେନେ ତଥୈଵ ତତ୍
ମୁନି ସେଥିପାଇଁ ନିଜେ ଖଣ୍ଡନ କରିପାରିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହାକୁ ଠିକ୍ ବୋଲି ମନେ କଲେ।
ଵିନାଶକାଲଂ ଚାଵେକ୍ଷ୍ଯ କଲିଂ ଵର୍ଧଯତେ ଯତଃ
ବିନାଶ ସମୟ ଆସିଛି ବୋଲି ଦେଖି, ସେ କଳିଯୁଗକୁ ବଢ଼ାଇଲେ।
ଭ୍ରମତୋଽପି ଚ ସର୍ଵତ୍ର ନାସ୍ଯ ଯସ୍ମାତ୍ପୃଥଙ୍ମନଃ ଯଚ୍ଚ ପ୍ରୀତିର୍ମଯି ତସ୍ଯ ପରମା ତଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ଚ
ସେ ସବୁଠାରେ ଘୁରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ମନ କେବେ ଅଲଗା ହୁଏନି; ଏବଂ ମୋ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରେମ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ।
ଅହଂ ହି ସର୍ଵଦା ସ୍ତୌମି ନାରଦଂ ଦେଵଦର୍ଶନମ୍
ମୁଁ ସଦା ଦେବମୁନି ନାରଦଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ।
ଶ୍ରୁତଚାରିତ୍ରଯୋର୍ଜାତା ଯସ୍ଯାହଂତା ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଯାହାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଣିଥିବା ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଦ୍ୱାରା 'ମୁଁ' ବୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏନି।
ଅରତିକ୍ରୋଧଚାପଲ୍ଯେ ଭଯଂ ନୈତାନି ଯସ୍ଯ ଚ
ଯାହାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱେଷ, କ୍ରୋଧ କିମ୍ବା ଅସ୍ଥିରତାରୁ କେବେ ଭୟ ନାହିଁ।
କାମାଦ୍ଵା ଯଦି ଵା ଲୋଭାଦ୍ଵାଚଂ ଯୋ ନାନ୍ଯଥା ଵଦେତ୍ 1.2.54.
ଚାହିଦା କିମ୍ବା ଲୋଭ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ, ସେ କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହନ୍ତି ନାହିଁ।