ମାଘମାସେ ତୁ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ପ୍ରାତଃକାଲେ ତଥାଽମଲେ
ମାଘ ମାସର ଶୁଭ୍ର ପ୍ରଭାତ ଆସିଲେ,
ସର୍ଵତୀର୍ଥେଷୁ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ସର୍ଵଯଜ୍ଞେଷୁ ଯତ୍ଫଲମ୍
ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ଯେତେ ଫଳ ମିଳେ,
ତତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଲଭତେ ମର୍ତ୍ଯୋ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା
ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଏଠାରେ ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଥାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ପିତରସ୍ତସ୍ଯ ତୁଷ୍ଯଂତି ଗଯାଶ୍ରାଦ୍ଧଶତୈର୍ନ ତୁ 1.2.52.
ତାଙ୍କର ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ଏଠାରେ ଏମିତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ଯେଉଁ ସନ୍ତୋଷ ଗୟାରେ ଶତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ମଧ୍ୟ ମିଳେନାହିଁ।
ତଦକ୍ଷଯଫଲଂ ସର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵଚନଂ ଯଥା
ଏହି ସମସ୍ତ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥା ଅନୁଯାୟୀ।
କନ୍ଯାଂ ବ୍ରାହ୍ମେଣ ଵିଧିନା ଦତ୍ତ୍ଵା କୋଟିଗୁଣଂ ଫଲମ୍
ବ୍ରାହ୍ମ ବିଧିରେ କନ୍ୟା ଦାନ କଲେ, କୋଟିଗୁଣ ଫଳ ମିଳେ।
କୋଟି ତୀର୍ଥେ ତ୍ଯଜେତ୍ପ୍ରାଣାନ୍ହୃଦି କୃତ୍ଵା ତୁ ମାଧଵମ୍
କୋଟିତୀର୍ଥରେ ହୃଦୟରେ ମାଧବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ଯେଉଁଠି ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିଥାଏ,
କୋଟିତୀର୍ଥେ ତୀର୍ଥଵରେ ଦେହତ୍ଯାଗଂ କରୋତି ଯଃ
କୋଟିତୀର୍ଥରେ, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯିଏ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରେ—
ଅସ୍ଯ ତୀରେ ଦେହଦାହୋ ଯସ୍ଯ କସ୍ଯ ପ୍ରଜାଯତେ
ଏହି ତୀରରେ ଯେକେହି ମରେ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଦେହ ଦାହ କରାଯାଏ।
ତତ୍ଫଲଂ ଗଦିତୁଂ ପାର୍ଥ ଵାଗୀଶୋଽପି ନ ଵୈ କ୍ଷମଃ
ହେ ପାର୍ଥ, ଏହାର ଫଳ କଣ, ତାହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ବାଣୀର ଦେବତା ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି।
ଦିନେଦିନେ ଫଲଂ ତସ୍ଯ କାପିଲଂ ଗୋସହସ୍ରକମ୍
ପ୍ରତିଦିନ ଏହାର ଫଳ ହେଉଛି ଏକ ହଜାର କାପିଳା ଗାଈ।
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ପ୍ରଥମେ ମାହେଶ୍ଵରଖଣ୍ଡେ କୌମାରିକାଖଣ୍ଡେ କୋଟିତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନଂନାମ ଦ୍ଵିପଞ୍ଚାଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଏକାଶୀ ହଜାର ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ମାହେଶ୍ୱର ଖଣ୍ଡର କୌମାରିକା ଖଣ୍ଡରେ 'କୋଟିତୀର୍ଥର ମହିମା' ବର୍ଣ୍ଣନା ନାମକ ବାଉନ୍ତିସ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ସଂସ୍ଥାପିତେ ପୁରା ସ୍ଥାନେ ପ୍ରୋକ୍ତୋହଂ ଦ୍ଵିଜପୁଂଗଵୈଃ
ପୁରୁଣା ଦିନରେ ଏହି ସ୍ଥାନ ସ୍ଥାପିତ ହେବାବେଳେ, ମୁଁ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କଠାରୁ ପଚାରାଯାଇଥିଲି।
ସ୍ଥାନସ୍ଯ ରକ୍ଷଣାର୍ଥାଯ ଉପାଯଂ କୁରୁ ସୁଵ୍ରତ
ହେ ସୁବ୍ରତ, ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ କିଛି ଉପାୟ କର।
ଆରାଧିତା ମଯା ପଶ୍ଚାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶ୍ଵରାଃ
ତାପରେ ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜିଲି।
ସମାଗମ୍ଯାଥ ମାଂ ପ୍ରୋଚୁର୍ନାରଦ ଵ୍ରିଯତାଂ ଵରଃ
ତାପରେ ସେମାନେ ଏକଠା ହୋଇ ମୋତେ କହିଲେ, 'ହେ ନାରଦ, ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହିଁ।'
ଅଯମେଵ ଵରୋ ମହ୍ଯଂ ଦେଯୋ ଦେଵୈଃ ସୁତୋଷିତୈଃ
ଦେବତାମାନେ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ, ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ମୋତେ ଦେବା ଉଚିତ।
ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ଦେଵେଶୈଃ ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ତଦା ମୁନେ
ତେବେ ଦେବତାମାନେ 'ଏମିତି ହେଉ' ବୋଲି ସେଇ ସମୟରେ ମୋତେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ, ହେ ମୁନି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା କଲା ମୁକ୍ତା ଦେଵୈସ୍ତ୍ରିପୁରୁଷୈଃ ସ୍ଵଯମ୍
ଏପରି କହି, ତିନି ଦେବତା ନିଜେ ଏହି ଅଂଶକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ।
ତତୋ ମଯା ଦ୍ଵିଜୈଃ ସାର୍ଧଂ ଶାଲାଗ୍ରେ ସ୍ଥାନରକ୍ଷଣମ୍
ତାପରେ ମୁଁ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସହିତ ଶାଳାର ଆଗରେ ସ୍ଥାନକୁ ରକ୍ଷା କଲି।
ପୀଡ୍ଯମାନା ଯଦା ଵିପ୍ରାଃ କେନାପି ଚ ଭଵଂତି ହି
ଯେତେବେଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କାହାରୋ ଦ୍ୱାରା କଷ୍ଟ ପାଆନ୍ତି,
ଯାମେ ତୃତୀଯେ ସାମାନି ତାରସ୍ଵରମଧୀତ୍ଯ ଚ 1.2.53.
ତୃତୀୟ ଯାମରେ ସେମାନେ ତାର ସ୍ୱରରେ ସାମ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ନ୍ତି।
ସପ୍ତାହାଦ୍ଵର୍ଷମଧ୍ଯାଦ୍ଵା ତ୍ରିଵର୍ଷାଦ୍ଭସ୍ମତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ସାତ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ, କିମ୍ବା ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ, କିମ୍ବା ତିନି ବର୍ଷ ପରେ, ସେ ରାଖ ହୋଇଯାଏ।
ସତ୍ଯେନ ତେନ ନୋ ଵୈରୀ ଭସ୍ମୀଭଵତୁ ହ କ୍ଷଣାତ୍
ଏହି ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ, ଆମ ଶତ୍ରୁ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ରାଖ ହେଉ।
ଶାଲାଂ ତ୍ରିପୁରୁଷାଂ ତତ୍ର ଯଃ ପଶ୍ଯତି ଦିନେଦିନେ
ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ସେଠାରେ ତିନି ଦେବତାଙ୍କର ଶାଳାକୁ ଦେଖେ,
ଇତି ତ୍ରିପୁରୁଷଶାଲାମାହାତ୍ମ୍ଯମ୍ ନାରଦ ଉଵାଚ ଅଥାନ୍ଯତ୍ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମଦୀଯସରସୋ ମହତ୍
ଏହା ହେଉଛି ତିନି ଦେବତାଙ୍କ ଶାଳାର ମହିମା। ନାରଦ କହିଲେ: ଏବେ ମୁଁ ମୋର ସରୋବରର ମହିମା କହିବି।
ମାହାତ୍ମ୍ଯମତୁଲଂ ପାର୍ଥ ଦେଵାନାମପି ଦୁର୍ଲଭମ୍
ହେ ପାର୍ଥ, ଏଠାର ମହତ୍ତ୍ୱ ଅପୂର୍ବ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି।
ମୃତ୍ତିକା ତାମ୍ରପାତ୍ରେଣ ତ୍ଯକ୍ତା ବାହ୍ଯେ ତତଃ ସ୍ଵଯମ୍
ମାଟିକୁ ତାମ୍ବାର ପାତ୍ରରେ ରଖି ଏହାକୁ ବାହାରେ ଅଲଗା କରାଯାଇଥିଲା।
ତତ୍ତତ୍ର ସରସି କ୍ଷିପ୍ତଂ ତେନ ସଂପୂରିତଂ ସରଃ
ସେଇ ମାଟିକୁ ସରୋବରରେ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଏହା ଦ୍ୱାରା ସରୋବର ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା।
ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଯଃ କୁରୁତେ ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଦାନଂ ଵିଶେଷତଃ
ଯେଉଁଠାରେ କେହି ସ୍ନାନ କରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି ଏବଂ ବିଶେଷ କରି ଦାନ ଦିଅନ୍ତି,