ପୁରା ଚେଂଦ୍ରସମାଯୋଗେ ପରଂ ଦୁଃଖମୁପାଗତା
ପୂର୍ବେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ଏକତ୍ର ହେବାବେଳେ ସେ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଥିଲେ।
ତତୋ ଦୁଃଖାର୍ତଃ ସ ମୁନିଃ କୋଟିତୀର୍ଥେଽକରୋତ୍ତପଃ
ତାପରେ, ଦୁଃଖରେ ଭାଗ୍ନ ହୋଇ, ସେ ମୁନି କୋଟିତୀର୍ଥରେ କଠିନ ତପସ୍ୟା କଲେ।
ତତଃ ସାଧ୍ଵୀ ପରଂ ହୃଷ୍ଟା ଅତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରେ ସରୋଵରମ୍
ତାପରେ, ସେ ଶୁଭ୍ର ନାରୀ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ସରୋବର ପାଖରେ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ।
ଅହଲ୍ଯାସରସି ସ୍ନାନଂ ପିଂଡଦାନଂ ସମାଚରେତ୍ 1.2.52.
ଏଠାରେ ଅହଲ୍ୟା ସରସି ସ୍ନାନ କରିବା ଓ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
କୋଟିତୀର୍ଥେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅନେକେ ମୁନଯୋଽମଲାଃ
କୋଟିତୀର୍ଥରେ, ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅନେକ ପବିତ୍ର ଋଷିମାନେ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ରାଜଭିର୍ବହୁଭିଃ ପୂର୍ଵଂ ତପୋ ଦାନଂ ତଥାଧ୍ଵରାଃ
ପୂର୍ବେ, ଅନେକ ରାଜାମାନେ ଏଠାରେ ତପସ୍ୟା କରିଛନ୍ତି, ଦାନ ଦେଇଛନ୍ତି ଓ ଯଜ୍ଞ କରିଛନ୍ତି।
ଅସ୍ଯ ତୀରେ ଦ୍ଵିଜଂ ଚୈକଂ ମୃଷ୍ଟାନ୍ନୈର୍ଯଶ୍ଚ ତର୍ପଯେତ୍
ଏହି ତୀରରେ, ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବରେ ପକାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ।
ଅସ୍ଯ ତୀରେ ନରଃ ପାର୍ଥ ରତ୍ନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ
ଏହି ତୀରରେ, ହେ ପାର୍ଥ, ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ପରଯା ପାର୍ଥ ଦ୍ଵିଜେଭ୍ଯଃ ସଂପ୍ରଯଚ୍ଛତି କୋଟିତୀର୍ଥେ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତ୍ଯ ଦ୍ଵିଜେଭ୍ଯୋ ନ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି
ଏଠାରେ, ହେ ପାର୍ଥ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ ଭଲ; କିନ୍ତୁ କୋଟିତୀର୍ଥରେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦେଇନଥିଲେ—
ନରକେ ପାତଯିତ୍ଵା ଚ କୁଲମେକୋତ୍ତରଂ ଶତମ୍
ସେ ନିଜ ବଂଶକୁ ଏକ ଶତାବ୍ଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକକୁ ପକାଇ ଦେଇଥାଏ।
ମାଘମାସେ ତୁ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ପ୍ରାତଃକାଲେ ତଥାଽମଲେ
ମାଘ ମାସର ଶୁଭ୍ର ପ୍ରଭାତ ଆସିଲେ,
ସର୍ଵତୀର୍ଥେଷୁ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ସର୍ଵଯଜ୍ଞେଷୁ ଯତ୍ଫଲମ୍
ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ଯେତେ ଫଳ ମିଳେ,
ତତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଲଭତେ ମର୍ତ୍ଯୋ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା
ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଏଠାରେ ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଥାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ପିତରସ୍ତସ୍ଯ ତୁଷ୍ଯଂତି ଗଯାଶ୍ରାଦ୍ଧଶତୈର୍ନ ତୁ 1.2.52.
ତାଙ୍କର ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ଏଠାରେ ଏମିତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ଯେଉଁ ସନ୍ତୋଷ ଗୟାରେ ଶତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ମଧ୍ୟ ମିଳେନାହିଁ।
ତଦକ୍ଷଯଫଲଂ ସର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵଚନଂ ଯଥା
ଏହି ସମସ୍ତ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥା ଅନୁଯାୟୀ।
କନ୍ଯାଂ ବ୍ରାହ୍ମେଣ ଵିଧିନା ଦତ୍ତ୍ଵା କୋଟିଗୁଣଂ ଫଲମ୍
ବ୍ରାହ୍ମ ବିଧିରେ କନ୍ୟା ଦାନ କଲେ, କୋଟିଗୁଣ ଫଳ ମିଳେ।
କୋଟି ତୀର୍ଥେ ତ୍ଯଜେତ୍ପ୍ରାଣାନ୍ହୃଦି କୃତ୍ଵା ତୁ ମାଧଵମ୍
କୋଟିତୀର୍ଥରେ ହୃଦୟରେ ମାଧବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ଯେଉଁଠି ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିଥାଏ,
କୋଟିତୀର୍ଥେ ତୀର୍ଥଵରେ ଦେହତ୍ଯାଗଂ କରୋତି ଯଃ
କୋଟିତୀର୍ଥରେ, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯିଏ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରେ—
ଅସ୍ଯ ତୀରେ ଦେହଦାହୋ ଯସ୍ଯ କସ୍ଯ ପ୍ରଜାଯତେ
ଏହି ତୀରରେ ଯେକେହି ମରେ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଦେହ ଦାହ କରାଯାଏ।
ତତ୍ଫଲଂ ଗଦିତୁଂ ପାର୍ଥ ଵାଗୀଶୋଽପି ନ ଵୈ କ୍ଷମଃ
ହେ ପାର୍ଥ, ଏହାର ଫଳ କଣ, ତାହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ବାଣୀର ଦେବତା ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି।
ଦିନେଦିନେ ଫଲଂ ତସ୍ଯ କାପିଲଂ ଗୋସହସ୍ରକମ୍
ପ୍ରତିଦିନ ଏହାର ଫଳ ହେଉଛି ଏକ ହଜାର କାପିଳା ଗାଈ।
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ପ୍ରଥମେ ମାହେଶ୍ଵରଖଣ୍ଡେ କୌମାରିକାଖଣ୍ଡେ କୋଟିତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନଂନାମ ଦ୍ଵିପଞ୍ଚାଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଏକାଶୀ ହଜାର ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ମାହେଶ୍ୱର ଖଣ୍ଡର କୌମାରିକା ଖଣ୍ଡରେ 'କୋଟିତୀର୍ଥର ମହିମା' ବର୍ଣ୍ଣନା ନାମକ ବାଉନ୍ତିସ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ସଂସ୍ଥାପିତେ ପୁରା ସ୍ଥାନେ ପ୍ରୋକ୍ତୋହଂ ଦ୍ଵିଜପୁଂଗଵୈଃ
ପୁରୁଣା ଦିନରେ ଏହି ସ୍ଥାନ ସ୍ଥାପିତ ହେବାବେଳେ, ମୁଁ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କଠାରୁ ପଚାରାଯାଇଥିଲି।
ସ୍ଥାନସ୍ଯ ରକ୍ଷଣାର୍ଥାଯ ଉପାଯଂ କୁରୁ ସୁଵ୍ରତ
ହେ ସୁବ୍ରତ, ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ କିଛି ଉପାୟ କର।
ଆରାଧିତା ମଯା ପଶ୍ଚାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶ୍ଵରାଃ
ତାପରେ ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜିଲି।
ସମାଗମ୍ଯାଥ ମାଂ ପ୍ରୋଚୁର୍ନାରଦ ଵ୍ରିଯତାଂ ଵରଃ
ତାପରେ ସେମାନେ ଏକଠା ହୋଇ ମୋତେ କହିଲେ, 'ହେ ନାରଦ, ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହିଁ।'
ଅଯମେଵ ଵରୋ ମହ୍ଯଂ ଦେଯୋ ଦେଵୈଃ ସୁତୋଷିତୈଃ
ଦେବତାମାନେ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ, ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ମୋତେ ଦେବା ଉଚିତ।
ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ଦେଵେଶୈଃ ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ତଦା ମୁନେ
ତେବେ ଦେବତାମାନେ 'ଏମିତି ହେଉ' ବୋଲି ସେଇ ସମୟରେ ମୋତେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ, ହେ ମୁନି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା କଲା ମୁକ୍ତା ଦେଵୈସ୍ତ୍ରିପୁରୁଷୈଃ ସ୍ଵଯମ୍
ଏପରି କହି, ତିନି ଦେବତା ନିଜେ ଏହି ଅଂଶକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ।
ତତୋ ମଯା ଦ୍ଵିଜୈଃ ସାର୍ଧଂ ଶାଲାଗ୍ରେ ସ୍ଥାନରକ୍ଷଣମ୍
ତାପରେ ମୁଁ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସହିତ ଶାଳାର ଆଗରେ ସ୍ଥାନକୁ ରକ୍ଷା କଲି।