ଧନ୍ଯସ୍ଯ ହି ଗୃହସ୍ଥସ୍ଯ କୃପଯୈଵ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଧନ୍ୟ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ଦୟା ଦ୍ୱାରା, ଦ୍ୱିଜମୁଖ୍ୟ, ଏହି ସମ୍ଭବ।
ତତ୍ତ୍ଵଂ ଗେହାନି ଚାସ୍ମାକଂ ପାଦଚଂକ୍ରମଣେନ ଚ
ସତ୍ୟ ଆମ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ପାଦର ସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।
ତଦହଂ ସମ୍ଯଗିଚ୍ଛାମି ଦତ୍ତଂ ପରମଭୋଜନମ୍
ସେହିପାଇଁ, ମୁଁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଉତ୍ତମ ଭୋଜନ ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।
ଇତ୍ଯେତଦତିଥେଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହାରୀତଃ ପୁତ୍ରମବ୍ରଵୀତ୍
ଅତିଥିର କଥା ଶୁଣି, ହାରୀତ ନିଜ ପୁଅକୁ କହିଲେ।
ଦ୍ଵିଜଂ ଚ ତର୍ପଯିଷ୍ଯାମି ଦତ୍ତ୍ଵା ପରମଭୋଜନମ୍
ମୁଁ ଦ୍ୱିଜକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭୋଜନ ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବି।
ସୁତେନ କିଲ ଜାତେନ ଜାଯତେ ଚାନୃଣଃ ପିତା
ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ ପିତା ଋଣ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ଏହିପରି କହାଯାଏ।
ଭୋଜନଂ ଦ୍ଵିପ୍ରକାରଂ ଚ ପ୍ରଵିଭାଗସ୍ତଯୋରଯମ୍
ଭୋଜନ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ଥାଏ, ଏହାର ବିଭାଜନ ଏହିପରି।
ତତ୍ର ଯତ୍ପ୍ରାକୃତଂ ନାମ ପ୍ରକୃତିପ୍ରମୁଖସ୍ଯ ତତ୍
ଏଥିରେ, ସାଧାରଣ ଭୋଜନ ଯାହା କୁହାଯାଏ, ତାହା ପ୍ରକୃତିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ।
ଷଡ୍ରସଂ ଭୋଜନଂ ତଚ୍ଚ ପଂଚଭେଦଂ ଵଦଂତି ଚ 1.2.49.
ଛଅ ରସ ଥିବା ଖାଦ୍ୟକୁ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଭାବରେ କହାଯାଏ ।
ଯଥାପରଂ ପରଂନାମ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ପରମଭୋଜନମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଖାଦ୍ୟକୁ 'ପରମ' ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି, ସେହିପରି ଅନୁକ୍ରମରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି ।
ତତୋ ନାନାପ୍ରକାରସ୍ଯ ଧର୍ମସ୍ଯ ଶ୍ରଵଣଂ ହି ଯତ୍
ତାପରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବା ଆସେ ।
ତଦ୍ଦାସ୍ଯାମି ଦ୍ଵିଜାଗ୍ର୍ଯାଯ ପୃଚ୍ଛ ଵିପ୍ର ଯଦିଚ୍ଛସି
ମୁଁ ସେଥିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହା ଦେବି; ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ପଚାର ।
ମନସୈଵ ପ୍ରଶସ୍ଯାମୁଂ ପ୍ରଶ୍ନମେନମଥାକରୋତ୍
ସେ ମନରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଏବଂ ପରେ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ ।
କଥଂ ସଂଜାଯତେ ଜଂତୁଃ କଥଂ ଚାପି ପ୍ରଲୀଯତେ
ଜୀବ କିପରି ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ଏବଂ କିପରି ଲୟ ହୁଏ ?
ଛଂଦୋଗୀତମମୁଂ ପ୍ରଶ୍ନଂ ଶକ୍ତ୍ଯା ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତେ ଦ୍ଵିଜ
ମୁଁ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଛନ୍ଦ ଗୀତ ଭାବରେ ଦେବି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ।
ଜନନେ ତ୍ରିଵିଧଂ କର୍ମ ହେତୁର୍ଜଂତୋର୍ଭଵେତ୍କିଲ
ଜନ୍ମରେ ତିନି ପ୍ରକାର କର୍ମ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜୀବର କାରଣ ହୁଏ ।
ତତ୍ର ଯଃ ସାତ୍ତ୍ଵିକୋ ନାମ ସ ସ୍ଵର୍ଗଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ
ସେଥିରେ ଯିଏ 'ସାତ୍ତ୍ୱିକ' କର୍ମ କରେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ ।
ତଥା ଯସ୍ତାମସୋ ନାମ ନରକଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ
ଏହିପରି ଯିଏ 'ତାମସିକ' କର୍ମ କରେ, ସେ ନରକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ ।
ମହତାଂ ଦର୍ଶନସ୍ପର୍ଶୈରୁପଭୋଗସହାସନୈଃ 1.2.49.
ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଦର୍ଶନ, ସ୍ପର୍ଶ, ଭୋଗ ଓ ହସିରେ,
ସୋଽପି ଦୁଃଖଦରିଦ୍ରାଦ୍ଯୈର୍ଵେଷ୍ଟିତୋ ଵିକଲେଂଦ୍ରିଯଃ
ସେଉଁଠି ଦୁଃଖ, ଦରିଦ୍ରତା ଓ ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥାଏ ।
ଅଥ ଯୋ ମିଶ୍ରକର୍ମା ସ୍ଯାତ୍ତିର୍ଯକ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ
ଯିଏ ମିଶ୍ର କର୍ମ କରେ, ସେ ପଶୁ ଜନ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ ।
ଯସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ପୃଥୁତରଂ ପାପମଲ୍ପଂ ହି ଜାଯତେ
ଯାହାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ବେଶି ଓ ପାପ କମ୍, ସେ ଏପରି ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ ।
ପାପଂ ପୃଥୁତରଂ ଯସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯମଲ୍ପତରଂ ଭଵେତ୍
ଯାହାଙ୍କର ପାପ ବେଶି ଓ ପୁଣ୍ୟ କମ୍, ସେ ଏପରି ହୁଏ ।
ତତ୍ର ମାନୁଷସଂଭୂତିଂ ଶୃଣୁ ଯାଦୃଗସୌ ଭଵେତ୍
ଏବେ ମାନବ ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ଶୁଣ, ଏହା କେମିତି ହୁଏ ।
ସର୍ଵଦୋଷଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଜୀଵଃ ସଂସରତେ ସ୍ଫୁଟମ୍
ସମସ୍ତ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ଜୀବ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ରରେ ଘୁଞ୍ଚିଥାଏ ।
ଜୀଵଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଗର୍ଭଂ ତୁ କଲଲେ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି
ଜୀବ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରି କଳଳ ଅବସ୍ଥାରେ ବସିଥାଏ ।
ଦ୍ଵିତୀଯଂ ତୁ ତଥା ମାସଂ ଘନୀଭୂତଃ ସ ତିଷ୍ଠତି
ଦ୍ୱିତୀୟ ମାସରେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଗଢ଼ି ହୋଇ ରହେ।
ଅସ୍ଥୀନି ଚ ତଥା ମାସି ଜାଯଂତେ ଚ ଚତୁର୍ଥକେ
ଚତୁର୍ଥ ମାସରେ ମଧ୍ୟ, ଅସ୍ଥି ଗଠନ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।
ସପ୍ତମେ ଚ ତଥା ମାସି ପ୍ରବୋଧଶ୍ଚାସ୍ଯ ଜାଯତେ 1.2.49.
ସପ୍ତମ ମାସରେ ତାହାର ଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଅଷ୍ଟମେ ନଵମେ ମାସି ଭୃଶମୁଦ୍ଵିଜତେ ତତଃ
ଅଷ୍ଟମ ଓ ନବମ ମାସରେ, ସେ ବହୁତ କଷ୍ଟ ଅନୁଭବ କରେ।