ତେଷାଂ ଗୁଣାନ୍ମମ ବ୍ରୂହି କିଂଗୁଣା ନନୁ ତେ ଦ୍ଵିଜାଃ
ସେମାନଙ୍କର ଗୁଣଗୁଡିକ ବିଷୟରେ ମୋତେ କହ, ସେମାନେ କେଉଁ ଗୁଣର ଅଧିକାରୀ? ସେମାନେ କି ନିଶ୍ଚୟ ଦ୍ୱିଜ ନୁହେଁ କି?
ଯଦି ତାନ୍ଭୋଃ ପ୍ରଶଂସାମି ସ୍ଵୀଯାନ୍ସ୍ତୌତୀତି ଵାଚ୍ଯତା
ଯଦି ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବି, ଲୋକେ କହିପାରିବେ ଯେ ମୁଁ ନିଜ ପକ୍ଷର ଲୋକଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରୁଛି।
ଅଥଵା ପାରମାହାତ୍ମ୍ଯେ ସତି ତେଷାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍
କିମ୍ବା, ଯଦି ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମହାତ୍ମା ଅଟୁଟ ଗୁଣ ଧାରଣ କରିଥିବେ, ସେମାନେ ମହାନ ଆତ୍ମା।
ମଦର୍ଚିତଦ୍ଵିଜେଂଦ୍ରାଣାଂ ଯଦି ସ୍ଯାଚ୍ଛ୍ରଵଣେପ୍ସୁତା
ମୋତେ ପୂଜା କରିଥିବା ଦ୍ୱିଜମୁଖ୍ୟଙ୍କ ବିଷୟରେ ଯଦି ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ରହିଛି,
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମମ ଵଚୋ ରଵିରାସୀତ୍ସୁଵିସ୍ମିତଃ
ମୋର କଥା ଶୁଣି ରବି ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲା।
ସୋଽଥ ଵିପ୍ରତନୁଂ କୃତ୍ଵା ମାଂ ଵିସର୍ଜ୍ଯୈଵ ଭାସ୍କରଃ
ତାପରେ, ଭାସ୍କର ଦ୍ୱିଜର ରୂପ ଧରି, ମୋତେ ଛାଡି ଚାଲିଗଲା।
ଜଟାଂ ତ୍ରିଷଵଣସ୍ନାନପିଂଗଲାଂ ଧାରଯନ୍ନଥ
ସେ ତିନିବାର ସ୍ନାନ କରିଥିବା ପିଙ୍ଗଳ ଜଟା ରଖିଥିଲା।
ତତୋ ହାରୀତପ୍ରମୁଖାଃ ପ୍ରହର୍ଷୋତ୍ଫୁଲ୍ଲଲୋଚନାଃ
ତାପରେ, ହାରୀତଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଖି ଆନନ୍ଦରେ ଫୁଲିଉଠିଲା।
ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଦ୍ଵିଜାଗ୍ର୍ଯଂ ତେ ପ୍ରହର୍ଷାଦିଦମବ୍ରୁଵନ୍ ।।1.2.49.
ସେମାନେ ଦ୍ୱିଜମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଆନନ୍ଦରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅଦ୍ଯ ନୋ ଦିଵସଃ ପୁଣ୍ଯଃ ସ୍ଥାନମଦ୍ଯୋତ୍ତମଂ ତ୍ଵିଦମ୍
ଆଜି ଆମ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ଦିନ; ଏହି ସ୍ଥାନ ଆଜି ଆମ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହୋଇଛି।
ଧନ୍ଯସ୍ଯ ହି ଗୃହସ୍ଥସ୍ଯ କୃପଯୈଵ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଧନ୍ୟ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ଦୟା ଦ୍ୱାରା, ଦ୍ୱିଜମୁଖ୍ୟ, ଏହି ସମ୍ଭବ।
ତତ୍ତ୍ଵଂ ଗେହାନି ଚାସ୍ମାକଂ ପାଦଚଂକ୍ରମଣେନ ଚ
ସତ୍ୟ ଆମ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ପାଦର ସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।
ତଦହଂ ସମ୍ଯଗିଚ୍ଛାମି ଦତ୍ତଂ ପରମଭୋଜନମ୍
ସେହିପାଇଁ, ମୁଁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଉତ୍ତମ ଭୋଜନ ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।
ଇତ୍ଯେତଦତିଥେଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହାରୀତଃ ପୁତ୍ରମବ୍ରଵୀତ୍
ଅତିଥିର କଥା ଶୁଣି, ହାରୀତ ନିଜ ପୁଅକୁ କହିଲେ।
ଦ୍ଵିଜଂ ଚ ତର୍ପଯିଷ୍ଯାମି ଦତ୍ତ୍ଵା ପରମଭୋଜନମ୍
ମୁଁ ଦ୍ୱିଜକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭୋଜନ ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବି।
ସୁତେନ କିଲ ଜାତେନ ଜାଯତେ ଚାନୃଣଃ ପିତା
ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ ପିତା ଋଣ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ଏହିପରି କହାଯାଏ।
ଭୋଜନଂ ଦ୍ଵିପ୍ରକାରଂ ଚ ପ୍ରଵିଭାଗସ୍ତଯୋରଯମ୍
ଭୋଜନ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ଥାଏ, ଏହାର ବିଭାଜନ ଏହିପରି।
ତତ୍ର ଯତ୍ପ୍ରାକୃତଂ ନାମ ପ୍ରକୃତିପ୍ରମୁଖସ୍ଯ ତତ୍
ଏଥିରେ, ସାଧାରଣ ଭୋଜନ ଯାହା କୁହାଯାଏ, ତାହା ପ୍ରକୃତିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ।
ଷଡ୍ରସଂ ଭୋଜନଂ ତଚ୍ଚ ପଂଚଭେଦଂ ଵଦଂତି ଚ 1.2.49.
ଛଅ ରସ ଥିବା ଖାଦ୍ୟକୁ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଭାବରେ କହାଯାଏ ।
ଯଥାପରଂ ପରଂନାମ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ପରମଭୋଜନମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଖାଦ୍ୟକୁ 'ପରମ' ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି, ସେହିପରି ଅନୁକ୍ରମରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି ।
ତତୋ ନାନାପ୍ରକାରସ୍ଯ ଧର୍ମସ୍ଯ ଶ୍ରଵଣଂ ହି ଯତ୍
ତାପରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବା ଆସେ ।
ତଦ୍ଦାସ୍ଯାମି ଦ୍ଵିଜାଗ୍ର୍ଯାଯ ପୃଚ୍ଛ ଵିପ୍ର ଯଦିଚ୍ଛସି
ମୁଁ ସେଥିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହା ଦେବି; ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ପଚାର ।
ମନସୈଵ ପ୍ରଶସ୍ଯାମୁଂ ପ୍ରଶ୍ନମେନମଥାକରୋତ୍
ସେ ମନରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଏବଂ ପରେ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ ।
କଥଂ ସଂଜାଯତେ ଜଂତୁଃ କଥଂ ଚାପି ପ୍ରଲୀଯତେ
ଜୀବ କିପରି ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ଏବଂ କିପରି ଲୟ ହୁଏ ?
ଛଂଦୋଗୀତମମୁଂ ପ୍ରଶ୍ନଂ ଶକ୍ତ୍ଯା ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତେ ଦ୍ଵିଜ
ମୁଁ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଛନ୍ଦ ଗୀତ ଭାବରେ ଦେବି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ।
ଜନନେ ତ୍ରିଵିଧଂ କର୍ମ ହେତୁର୍ଜଂତୋର୍ଭଵେତ୍କିଲ
ଜନ୍ମରେ ତିନି ପ୍ରକାର କର୍ମ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜୀବର କାରଣ ହୁଏ ।
ତତ୍ର ଯଃ ସାତ୍ତ୍ଵିକୋ ନାମ ସ ସ୍ଵର୍ଗଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ
ସେଥିରେ ଯିଏ 'ସାତ୍ତ୍ୱିକ' କର୍ମ କରେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ ।
ତଥା ଯସ୍ତାମସୋ ନାମ ନରକଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ
ଏହିପରି ଯିଏ 'ତାମସିକ' କର୍ମ କରେ, ସେ ନରକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ ।
ମହତାଂ ଦର୍ଶନସ୍ପର୍ଶୈରୁପଭୋଗସହାସନୈଃ 1.2.49.
ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଦର୍ଶନ, ସ୍ପର୍ଶ, ଭୋଗ ଓ ହସିରେ,
ସୋଽପି ଦୁଃଖଦରିଦ୍ରାଦ୍ଯୈର୍ଵେଷ୍ଟିତୋ ଵିକଲେଂଦ୍ରିଯଃ
ସେଉଁଠି ଦୁଃଖ, ଦରିଦ୍ରତା ଓ ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥାଏ ।