ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ପରମଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ସତତଂ ଯଜ୍ଞଯାଜିନାମ୍ ତତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଲଭତେ ଵିପ୍ର ସହସ୍ରାବ୍ଦସ୍ଯ ଜୀଵିଭିଃ
ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟକୁ ସଦା ୟଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଆନ୍ତି ବୋଲି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁଣ୍ୟ ଭାବେ କୁହାଯାଇଛି, ସେହି ପୁଣ୍ୟକୁ ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ହଜାର ବର୍ଷ ଜୀବନ୍ତ ଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଇଥାନ୍ତି।
ସର୍ଵସୌଖ୍ଯପ୍ରଦଂ ତାଦୃକ୍ପୁଣ୍ଯଵ୍ରତମିହୋଚ୍ଯତେ
ଏପରି ପୁଣ୍ୟମୟ ବ୍ରତ ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ଶୁଚିଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଦନ୍ତଧାଵନପୂର୍ଵକମ୍ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ତଥା କୃତ୍ଵା ଚଂଦ୍ରପୂଜାଂ ଚ କାରଯେତ୍ ।। 2.8.3.
ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନରେ ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ ଶୁଚି ହୋଇ, ପ୍ରଥମେ ସ୍ନାନ କରି ଓ ଦାନ୍ତ ମାଜି, ଚନ୍ଦ୍ରଦେବଙ୍କର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ପୂର୍ଵଂ ଚ ମାତରଃ ପୂଜ୍ଯା ଗୌର୍ଯାଦିକକ୍ରମେଣ ଚ
ପ୍ରଥମେ ଗୌରୀ ଆଦି ମାତୃଗଣଙ୍କୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।
ପ୍ରଯତୈଃ ପ୍ରତିମା କାର୍ଯା ଚଂଦ୍ରମଂଡଲସନ୍ନିଭା ନିଜଵିତ୍ତାନୁମାନେନ ତଦର୍ଧେନ ତଦର୍ଦ୍ଧିକମ୍
ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ, ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କ ଚକ୍ର ସଦୃଶ ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ଚାହିଁଲେ ତାହାର ଅର୍ଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଖର୍ଚ୍ଚରେ ମଧ୍ୟ।
ତତଃ ଶ୍ରଦ୍ଧାନୁମାନାଦ୍ଵା କାର୍ଯା ଵିତ୍ତାନୁମାନତଃ
ତାପରେ, ନିଜ ଶ୍ରଦ୍ଧା କିମ୍ବା ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ଚଂଦ୍ରପୂଜାଂ ତତଃ କୁର୍ଯାଦାଗମୋକ୍ତଵିଧାନତଃ
ତାପରେ ଶାସ୍ତ୍ର ଉଲ୍ଲିଖିତ ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ ଚନ୍ଦ୍ରପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ସୋମମଂତ୍ରେଣ ହୋମସ୍ତୁ କାର୍ଯୋ ଵିତ୍ତାନୁମାନତଃ
ସୋମ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।
ସୋମୋତ୍ପତ୍ତିଂ ସୋମସୂକ୍ତଂ ପାଠଯେଚ୍ଚ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ସାବଧାନ ହୋଇ ସୋମଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ଶ୍ଲୋକ ଓ ସୋମ ସୂକ୍ତ ପାଠ କରିବା ଉଚିତ।
ଚଂଦ୍ରନ୍ଯାସଂ କଲାନ୍ଯାସଂ କାରଯେନ୍ମଂଡଲେ ଜଲମ୍
ମଣ୍ଡଳରେ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତାଙ୍କର କଳାଗୁଡ଼ିକର ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।
ଚଂଦ୍ରବିଂବନିଭଂ କାର୍ଯ୍ଯଂ ମଂଡଲଂ ଶୁଭତଂଡୁଲୈଃ
ଶୁଭ ଚାଉଳ ଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦ୍ରବିମ୍ବ ସଦୃଶ ଏକ ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ଚତୁରସ୍ରେଷୁ ସଂପୂର୍ଣାନ୍କଲଶାନ୍ସ୍ଥାପଯେଦ୍ବହିଃ
ଚାରିଟି କୋଣରେ ବାହାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଳଶ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଚଂଦ୍ରାଯ ଵିଧଵେ ନିତ୍ଯଂ ନମଃ କୁମୁଦବଂଧଵେ ।। 2.8.3.
ଚନ୍ଦ୍ରଦେବ, ବିଧବାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, କୁମୁଦ ଫୁଲର ବନ୍ଧୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ସଦା ନମସ୍କାର।
ସୁଧାଂଶଵେ ଚ ସୋମାଯ ଓଷଧୀଶାଯ ଵୈ ନମଃ
ଅମୃତର କିରଣ ଧାରୀ, ସୋମ, ଔଷଧୀର ନାଥ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ନମୋ ନକ୍ଷତ୍ରନାଥାଯ ଶର୍ଵରୀପତଯେ ନମଃ
ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କର ନାଥ, ରାତିର ଅଧିପତି, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ଏଵଂ ଷୋଡଶଭିଶ୍ଚଂଦ୍ରଃ ସ୍ତୋତଵ୍ଯୋ ନାମଭିଃ କ୍ରମାତ୍
ଏଭଳି ଚନ୍ଦ୍ରଦେବଙ୍କୁ ଛଉଦଶଟି ନାମରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ସ୍ତୁତି କରିବା ଉଚିତ।
ତତୋ ଵୈ ପ୍ରଯତୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵିଧିଵନ୍ମଂତ୍ରପୂର୍ଵକମ୍
ତାପରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ବକ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ନମସ୍ତେ ମାସମାସାଂତେ ଜାଯମାନ ପୁନଃପୁନଃ
ମାସର ଶେଷରେ ପୁଣିପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଉଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରଦେବ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ଏଵଂ ସଂପୂଜ୍ଯ ଵିଧିଵଚ୍ଛଶିନଂ ପ୍ରଣତୋ ଭଵେତ୍
ଏଭଳି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଚନ୍ଦ୍ରଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ନମନ କରିବା ଉଚିତ।
ସଵସ୍ତ୍ରାଚ୍ଛାଦନାଃ ଶାଂତ୍ଯୈ ଦାତଵ୍ଯାସ୍ତେ ଦ୍ଵିଜନ୍ମନେ
ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଚାଦର ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଋତ୍ଵିଜାଂ ମନସସ୍ତୁଷ୍ଟିଃ କାର୍ଯା ଵିତ୍ତାନୁମାନତଃ
ଋତୁବିଦ୍ୟମାନଙ୍କର ମନକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ, ସେମାନଙ୍କର ଧନଦଶା ଅନୁସାରେ ମୂଲ୍ୟାୟନ କରିବା ଉଚିତ।
ପୂଜନୀଯୌ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଵସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଜଦଂପତୀ
ଦ୍ୱିଜ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଓ ଭଲ ଜମାକପଡ଼ା ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରିବା ଦରକାର।
ପ୍ରତିମାଶ୍ଚ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯା ଦ୍ଵିଜେଭ୍ଯୋ ଧେନୁପୂର୍ଵିକାଃ ଦାତଵ୍ଯଂ ଚଂଦ୍ରସୁପ୍ରୀତ୍ଯୈ ହର୍ଷାଦେଵଂ ଦ୍ଵିଜନ୍ମନେ ।। 2.8.3.
ଗାଈ ପ୍ରଧାନ କରି ଦ୍ୱିଜମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରତିମା ଦେବା ଉଚିତ। ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଆନନ୍ଦରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପାଇଁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।
ଉପଵାସଵିଧାନେନ ଦିନଶେଷଂ ନଯେତ୍ସୁଧୀଃ ବାଂଧଵୈଃ ସହ ଭୁଞ୍ଜୀତ ନିଯମଂ ଚ ଵିସର୍ଜ୍ଜଯେତ୍
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଦିନର ଅବଶିଷ୍ଟ ସମୟ ଉପବାସରେ କାଟିବା ଉଚିତ। ପରେ ପରିବାରଜନଙ୍କ ସହିତ ଭୋଜନ କରି ନିୟମକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ଚ କୁରୁତେ ଚଂଦ୍ରସହସ୍ରଂ ଵ୍ରତମୁତ୍ତମମ୍ ଵ୍ରତେନାନେନ ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଚଂଦ୍ରଲୋକଂ ଵ୍ରଜେନ୍ନରଃ
ଏଭଳି ଭାବେ ଯେଉଁଠି ହଜାର ଚନ୍ଦ୍ର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରତ କରାଯାଏ, ଏହି ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ଥିବା ଲୋକ ଚନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି।
ଯାଦୃଶଶ୍ଚ ଭଵେଦ୍ଵିପ୍ର ପ୍ରିଯୋ ନାରାଯଣସ୍ଯ ଚ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେପରି ଜଣେ ନାରାୟଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହୁଅନ୍ତି, ସେପରି ସେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟ ହେବେ।
ଦେଵୋ ଧର୍ମହରିର୍ନ୍ନାମ କଲିକଲ୍ମଷନାଶକଃ
ଧର୍ମହରି ନାମକ ଦେବତା କଳିଯୁଗର ଦୋଷକୁ ନଶ୍ୱ କରନ୍ତି।
ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞଃ ସ୍ଵକର୍ମପରିନିଷ୍ଠିତଃ
ସେ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣନ୍ତି ଏବଂ ନିଜ କର୍ମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିପୁଣ।
ଆଗତ୍ଯ ଚ ଚକାରୋଚ୍ଚୈର୍ଯାତ୍ରାଂ ତତ୍ରାଦରେଣ ସଃ
ସେ ଆସି, ସେଠାରେ ଗଭୀର ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଉଚ୍ଚ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ଵିଧାଯ ସ୍ଵଭୁଜାଵୂର୍ଧ୍ଵୌ ଵିପ୍ରୋଽଵୋଚନ୍ମୁଦାନ୍ଵିତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୁଇହାତ ଉପରକୁ ଉଠାଇ ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ।