ଜୀଵାତ୍ମସଂଜ୍ଞାନ୍ସ୍ଵୀଯାଂଶାନ୍ଵ୍ଯଭଜତ୍ପରମେଶ୍ଵରଃ ୪୬.
ପରମେଶ୍ୱର ନିଜର ଅଂଶକୁ ଛୋଟ ଛୋଟ ଆତ୍ମାରେ ବାଣ୍ଟିଦେଲେ।
ନିଃସରଂତି ଯଥା ଲୋହାତ୍ତପ୍ତଲ୍ଲିଂଗାତ୍ସ୍ଫୁଲିଂଗକାଃ ୪୬.
ଯେପରି ତାପିତ ଲୋହାରୁ ଚିଙ୍ଗାରି ବାହାରେ, ସେପରି ଆତ୍ମାମାନେ ବି ବିକିରଣ ହୁଅନ୍ତି।
ଇଂଦ୍ରିଯାଣାଂ ସାତ୍ତ୍ଵିକାଚ୍ଚ ତ୍ରିଗୁଣାନି ଚ ତାନ୍ଯପି ୪୬.
ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ ଭାଗରୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ତିନି ପ୍ରକୃତି ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ରଜସ୍ତମଶ୍ଚ ଶୋଧ୍ଯଂତେ ସତ୍ତ୍ଵେନୈଵ ମୁମୁକ୍ଷୁଭିଃ ୪୬.
ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଥିବାମାନେ ଶୁଦ୍ଧତା ଦ୍ୱାରା ରଜସ୍ ଓ ତମସ୍କୁ ଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତି।
ଅହଂକାରଂ ଚ ସଂସେଵ୍ଯ ସାତ୍ତ୍ଵିକୀଂ ସିଦ୍ଧିମଶ୍ନୁତେ ୪୬.
ଯେଉଁମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ଅହଂକାରକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ସାତ୍ତ୍ଵିକାଃ ସର୍ଵଦା ସେଵ୍ଯାଃ ସଂସାରଵିଜିଗୀଷୁଭିଃ ୪୬.
ଯେଉଁମାନେ ସଂସାରକୁ ଜିତିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ଶୁଦ୍ଧତାକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ସାସ୍ତ୍ରାଭ୍ଯାସସ୍ତତୋ ଜ୍ଞାନଂ ଶୌଚମିଂଦ୍ରିଯନିଗ୍ରହଃ ୪୬.
ଶାସ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବା, ଜ୍ଞାନ, ପବିତ୍ରତା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ — ଏହାମାନେ ତାପରେ ଆସେ।
ଅନ୍ଯାଯେନ ଧନାଦାନଂ ତଂଦ୍ରୀ ନାସ୍ତିକ୍ଯମେଵ ଚ ୪୬.
ଅନ୍ୟାୟରେ ଧନ ନେବା, ଆଳସ୍ୟ ଓ ଅନାସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ଘଟେ।
ତସ୍ମାଦ୍ବୁଦ୍ଧିମୁକୈସ୍ତ୍ଵତୈଃ ସାତ୍ତ୍ଵିକୈର୍ଦେଵତାଂ ଭଜେତ୍ ୪୬.
ସେହିପାଇଁ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ଗୁଣ ସହିତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ବୁଦ୍ଧ୍ଯାଦ୍ଯୈରେଵ ମୁକ୍ତିଃ ସ୍ଯାଦେତୈରେଵ ଚ ଯାତନା॥ ୪୬.
ମୁକ୍ତି ଓ ଦୁଃଖ — ଦୁହିଁଟି ବୁଦ୍ଧି ଓ ତାହାର ସହଯୋଗୀ ଗୁଣମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଭର କରେ।
ଅମୀଷାଂ ଚାପ୍ଯ ଭାଵେ ଵୈ ନ କିଂଚିଦୁପପଦ୍ଯତେ ୪୬.
ଏହି ଗୁଣମାନେ ନଥିଲେ, କିଛି ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏନାହିଁ।
ତଥା ରଜସ୍ତମଶ୍ଚୈଵ ସଂଶୋଧ୍ଯେ ସାତ୍ତ୍ଵିକୈର୍ଗୁଣୈଃ ୪୬.
ସେପରି, ରଜସ୍ ଓ ତମସ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧ କରିବା ଦରକାର।
ସୁଖିନୋ ଦୁଃଖିନଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରାଣିନଃ ଶାସ୍ତ୍ରଦର୍ଶିନଃ ୪୬.
ଯେଉଁମାନେ ଶାସ୍ତ୍ର ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ସୁଖୀ ଓ ଦୁଃଖୀ — ଦୁହିଁ ପ୍ରକାର ଜୀବ।
ଵ୍ଯଭଜଚ୍ଚତୁରା ଶୀତିଲକ୍ଷାସ୍ତା ଜୀଵଯୋନଯଃ ୪୬.
ସେ ଚାରି ଲକ୍ଷ ଜୀବ ଯୋନିକୁ ବିଭାଜନ କଲେ।
ଈଶ୍ଵରାଂଶାଶ୍ଚ ତେ ସର୍ଵେ ମୋହିତାଃ ପ୍ରାକୃତୈର୍ଗୁଣୈଃ ୪୬.
ଏହି ସମସ୍ତେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅଂଶ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରକୃତିର ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ମୋହିତ।
ଅନ୍ନାନାଂ ପଯସାଂ ଚାପି ଜୀଵାନାଂ ଚାଥ ଶ୍ରେଯସେ ୪୬.
ଅନ୍ନ, ଦୁଧ ଓ ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ।
ଏଵମେତତ୍କିଂ ତୁ ଭୂଯଃ ପ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯେତନ୍ମହାମତେ ୪୬.
ହଁ, ଏହା ସଠିକ୍ କଥା। କିନ୍ତୁ, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ଏହି ବିଷୟରେ ଆଉ କିଛି ପଚାରିବି କି?
ସ୍ଵଭକ୍ତାଂସ୍ତାନ୍ନ ଦୁଃଖେଭ୍ଯଃ କସ୍ମାଦ୍ରକ୍ଷଂତି ମାନଵାନ୍ ୪୬.
ସେମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତ, ସେମାନେ ମଣିଷମାନଙ୍କୁ ଦୁଃଖରୁ କାହିଁକି ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ନାହିଁ?
ଇତି ମେ ମୁହ୍ଯତେ ବୁଦ୍ଧିସ୍ତ୍ଵଂ ଵା କିଂ ବାଲ ମନ୍ଯସେ॥ ୪୬.
ଏଭଳି ଭାବରେ ମୋର ବୁଦ୍ଧି ଭ୍ରମିତ ହେଉଛି। ତୁମେ କି ନିଜକୁ ଶିଶୁ ଭାବୁଛ?
ଅଶୁଚିଶ୍ଚ ଶୁଚିଶ୍ଚାପି ଦେଵଭକ୍ତୋ ଦ୍ଵିଧା ସ୍ମୃତଃ ୪୬.
ଅଶୁଚି ଓ ଶୁଚି, ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଲୋକ ଦେବତାଙ୍କର ଭକ୍ତ ଭାବରେ ମନେ କରାଯାନ୍ତି।
ଅଶୁଚିର୍ଦେଵତାଶ୍ଚୈଵ ଯଦା ପୂଜଯତେ ନରଃ ୪୬.
ଯେତେବେଳେ ଅଶୁଚି ଲୋକ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ,
ଵିମୂଢଶ୍ଚାପ୍ଟଯକାର୍ଯାଣି ତାନି ତାନି ନିଷେଵତେ ଶୁଚିର୍ଵାଭ୍ଯର୍ଚଯେଦ୍ଯଶ୍ଚ ତସ୍ଯ ଚେଦଶୁଭଂ ଭଵେତ୍॥ ୪୬.
ଭ୍ରମିତ ଲୋକ ସେଇ ଅନୁଚିତ କାମଗୁଡିକୁ ପୁନିପୁନି କରେ। ଯଦି ଶୁଚି ଲୋକ ପୂଜା କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଅଶୁଭ କିଛି ଘଟେ,
ତସ୍ଯ ପୂର୍ଵକୃତଂ ଵ୍ଯକ୍ତଂ କର୍ମଣାଂ କୋଟି ମୁଚ୍ଯତେ ୪୬.
ତେବେ ସେଠାରେ ପୂର୍ବରୁ କରାଯାଇଥିବା କର୍ମ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ ଓ ଅନେକ କର୍ମର ଫଳ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ସସ୍ନୌ ତୀର୍ଥେଷୁ କସ୍ମାଚ୍ଚ ଇତରୋ ମୁଚ୍ଯତେ କଥମ୍ ୪୬.
କିଏ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରେ, ଆଉ କିଏ ମୁକ୍ତି ପାଏ—ଏହା କିପରି ହୁଏ?
ସୀତାପହାରମାପେଦେ ରାମୋଽନ୍ଯୋ ମୁଚ୍ଯତେ କଥମ୍ ୪୬.
ରାମ ଶୀତା ଅପହରଣ କଲେ; ତେବେ ଅନ୍ୟ ଜଣେ କିପରି ମୁକ୍ତି ପାଏ?
ଇଂଦ୍ରଚଂଦ୍ରରଵିଵିଷ୍ଣୁପ୍ରମୁଖାଃ ପ୍ରାପ୍ନୁଯୁଃ କୃତମ୍ ୪୬.
ଇନ୍ଦ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ର, ରବି, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କରାଯାଇଥିବା କାମର ଫଳ ପାଆନ୍ତି।
ମୁଚ୍ଯତେ କୋଽପି ସ୍ଵକୃତାନ୍ନୈଵେତି ଶ୍ରୁତିନିର୍ଣଯଃ ୪୬.
ନିଜେ କରିଥିବା କାମରୁ କେହି ମୁକ୍ତି ପାଉନାହାନ୍ତି; ଏହା ଶାସ୍ତ୍ରର ନିଷ୍କର୍ଷ।
ବହୁଭିର୍ଜନ୍ମଭିର୍ଭୋଜ୍ଯଂ ଭୁଜ୍ଯେତୈକେନ ଜନ୍ମନା ୪୬.
ଅନେକ ଜନ୍ମରେ ଭୋଗିବାକୁ ଥିବା କର୍ମ ଏକ ଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ ଭୋଗି ଶେଷ ହୋଇଯାଏ।
ଯେ ତପ୍ଯଂତେ ଗତୈଃ ପାପୈଃ ଶୁଚଯୋ ଦେଵତାଵ୍ରତାଃ ୪୬.
ଯେଉଁମାନେ ପବିତ୍ର ଓ ଦେବତାଙ୍କର ବ୍ରତ ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ପାପରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗନ୍ତି।
ତସ୍ମାଦ୍ଦେଵାଃ ସଦା ପୂଜ୍ଯାଃ ଶୁଚିଭିଃ ଶ୍ରଦ୍ଧଯାନ୍ଵିତୈଃ ୪୬.
ସେହିପାଇଁ, ପବିତ୍ର ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ ଲୋକମାନେ ସଦା ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।