ଯା ଦୁସ୍ତ୍ଯଜା ଦୁର୍ମତିଭିର୍ଯା ନ ଜୀର୍ଯତଃ ୪୬.
ଯାହାକୁ ମନୁଷ୍ୟ ଭୁଲ୍ମନେ ଛାଡିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ଯାହା କେବେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଅନାଦ୍ଯଂତା ତୁ ସା ତୃଷ୍ଣା ହ୍ଯଂତର୍ଦେହଗତା ନୃଣାମ୍ ୪୬.
ସେଇ ତୃଷ୍ଣା, ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନଥିବା, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଦେହ ଭିତରେ ବସିଛି।
ଯଥୈଵୈଧଃ ସମୁତ୍ଥେନ ଵହ୍ନିନା ନାଶମୃଚ୍ଛତି ୪୬.
ଯେପରି ଇଂଧନ ଦ୍ୱାରା ଜଳିଥିବା ଅଗ୍ନି ସହଜରେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ,
ତସ୍ମାଲ୍ଲୋଭୋ ନ କର୍ତଵ୍ଯଃ ଶରୀରେ ଚାତ୍ମବଂଧୁଷୁ ୪୬.
ସେହିପରି ଲୋଭ କେବେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ନ ଦେହ ପାଇଁ, ନ ନିଜ ପରିବାର ପାଇଁ।
ଅହୋ ବାଲ ନ ବାଲସ୍ତ୍ଵଂ ମତୋ ମେ ତ୍ଵାଂ ନମାମ୍ଯହମ୍ ୪୬.
ହେ ଶିଶୁ, ତୁମେ ଶିଶୁ ନୁହଁ; ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ।
କାମକ୍ରୋଧାଵହଂକାରମିଂଦ୍ରିଯାଣି ଚ ମାନଵାଃ ୪୬.
ଇଚ୍ଛା, କ୍ରୋଧ, ଅହଂକାର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ, ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ,
ଅହମେଷ ମମେଦଂ ଚ କାର୍ଯମୀଦୃଶକସ୍ତ୍ଵହମ୍ ୪୬.
‘ମୁଁ ଏହି, ଏହା ମୋର, ଏହି କାମ ଏପରି, ମୁଁ ଏପରି’—
ପରିହାର୍ଯଃ ଯ ଚେତ୍ତଂ ଚ ଵିନୋନ୍ମତ୍ତଃ ପ୍ରକୀର୍ଯତେ ୪୬.
ଯଦି କେହି ଏହାକୁ ଛାଡିଦିଏ, ମନକୁ ମଧ୍ୟ, ତେବେ ସେ ପାଗଳପନିରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଚିତ୍ତ ଶାନ୍ତି ପାଏ।
କଥଂ ସ୍ଵର୍ଗୋ ମୁମୁକ୍ଷା ଵା ସାଧ୍ଯତେ ଦୃଷଦା ଯଥା ୪୬.
ପଥର ପରି, କିପରି ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରାଯିବ?
ବାହ୍ଯାନାମାଂତରାଣାଂ ଵା ଵିନା ତଂ ତୃଣଵଦ୍ଵିଦୁଃ ୪୬.
ଏହା ଛାଡିଦେଲେ, ବାହାର କିମ୍ବା ଭିତର ଯେଉଁଠି ଯିଏ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଘାସ ପରି ଅମୂଲ୍ୟ ଭାବନ୍ତି।
କଥଂ ସ୍ଯାଦ୍ଧର୍ମଶ୍ରଵଣଂ କଥଂ ଵା ଜୀଵନଂ ଭଵେତ୍ ୪୬.
କିପରି ଧର୍ମ ଶୁଣିବା ସମ୍ଭବ, କିମ୍ବା କିପରି ଜୀବନ ରହିପାରିବ?
ତଥା କସ୍ମାଦିଦଂ ସୃଷ୍ଟଂ ଜଡଂ ଵିଶ୍ଵଂ ଚିଦାତ୍ମନା ୪୬.
ତେବେ, ଜଡ଼ ଏହି ବିଶ୍ୱକୁ ସଚେତନ ଆତ୍ମା କାହିଁକି ସୃଷ୍ଟି କଲେ?
ସମ୍ଯଗେତଦ୍ଯଥା ପୃଷ୍ଟଂ ଯତ୍ର ମୁହ୍ଯଂତି ଜଂତଵଃ ୪୬.
ଯେପରି ଠିକ୍ ଭାବେ ପଚାରାଯାଇଛି, ଯେଉଁଠି ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି,
ପ୍ରକୃତିଃ ପୁରୁଷଶ୍ଚୈଵ ଅନାଦୀ ଶ୍ରୃଣୁମଃ ପୁରା ୪୬.
ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷ, ଦୁହେଁ ଆଦିହୀନ, ଏହା ପୁରୁଣା ଦିନରୁ ଶୁଣିଛୁ।
ତତଃ କାଲସ୍ଵବାଵାଭ୍ଯାଂ ପ୍ରେରିତା ପ୍ରକୃତିଃ ପୁରା ୪୬.
ତାପରେ, ସମୟ ଓ ନିଜ ଗୁଣରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ପ୍ରକୃତି ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ତତସ୍ତମୋମଯୀ ସା ଚ ଲୀଲଯା ଦେଵଵୀକ୍ଷିତା ୪୬.
ତାପରେ, ଅନ୍ଧକାରରେ ଗଠିତ ସେ, ଦେବତାମାନେ ଖେଳରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଏଵଂ ତ୍ରିଗୁଣତାଂ ଯାତା ପ୍ରକୃତିର୍ଦେଵଦର୍ଶନାତ୍ ୪୬.
ଏଭଳି, ଦେବତାଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ପ୍ରକୃତି ତିନି ଗୁଣର ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରୋଚ୍ଚାରଣାର୍ଥଂ ଚ ପ୍ରଵୃତ୍ତଃ ସ୍ଵାଂଶତସ୍ତତଃ ୪୬.
ତାଙ୍କ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ, ସେ ନିଜ ଅଂଶରୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ଅହଂକାର ସ୍ତତୋ ଜାତଃ ସତ୍ତ୍ଵରାଜସତାମସଃ ୪୬.
ଅହଂକାରରୁ ଶୁଦ୍ଧତା, ରଜସ୍ ଓ ତମସ୍ — ଏହି ତିନି ପ୍ରକୃତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଶୁଦ୍ଧସତ୍ତ୍ଵେ ତତୋ ମୋକ୍ଷଂ ପ୍ରଵଦଂତି ମନୀଷିଣଃ ୪୬.
ଯେତେବେଳେ ଶୁଦ୍ଧତା ବଢ଼ିଯାଏ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥିବାକୁ କହନ୍ତି।
ଜୀଵାତ୍ମସଂଜ୍ଞାନ୍ସ୍ଵୀଯାଂଶାନ୍ଵ୍ଯଭଜତ୍ପରମେଶ୍ଵରଃ ୪୬.
ପରମେଶ୍ୱର ନିଜର ଅଂଶକୁ ଛୋଟ ଛୋଟ ଆତ୍ମାରେ ବାଣ୍ଟିଦେଲେ।
ନିଃସରଂତି ଯଥା ଲୋହାତ୍ତପ୍ତଲ୍ଲିଂଗାତ୍ସ୍ଫୁଲିଂଗକାଃ ୪୬.
ଯେପରି ତାପିତ ଲୋହାରୁ ଚିଙ୍ଗାରି ବାହାରେ, ସେପରି ଆତ୍ମାମାନେ ବି ବିକିରଣ ହୁଅନ୍ତି।
ଇଂଦ୍ରିଯାଣାଂ ସାତ୍ତ୍ଵିକାଚ୍ଚ ତ୍ରିଗୁଣାନି ଚ ତାନ୍ଯପି ୪୬.
ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ ଭାଗରୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ତିନି ପ୍ରକୃତି ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ରଜସ୍ତମଶ୍ଚ ଶୋଧ୍ଯଂତେ ସତ୍ତ୍ଵେନୈଵ ମୁମୁକ୍ଷୁଭିଃ ୪୬.
ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଥିବାମାନେ ଶୁଦ୍ଧତା ଦ୍ୱାରା ରଜସ୍ ଓ ତମସ୍କୁ ଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତି।
ଅହଂକାରଂ ଚ ସଂସେଵ୍ଯ ସାତ୍ତ୍ଵିକୀଂ ସିଦ୍ଧିମଶ୍ନୁତେ ୪୬.
ଯେଉଁମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ଅହଂକାରକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ସାତ୍ତ୍ଵିକାଃ ସର୍ଵଦା ସେଵ୍ଯାଃ ସଂସାରଵିଜିଗୀଷୁଭିଃ ୪୬.
ଯେଉଁମାନେ ସଂସାରକୁ ଜିତିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ଶୁଦ୍ଧତାକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ସାସ୍ତ୍ରାଭ୍ଯାସସ୍ତତୋ ଜ୍ଞାନଂ ଶୌଚମିଂଦ୍ରିଯନିଗ୍ରହଃ ୪୬.
ଶାସ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବା, ଜ୍ଞାନ, ପବିତ୍ରତା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ — ଏହାମାନେ ତାପରେ ଆସେ।
ଅନ୍ଯାଯେନ ଧନାଦାନଂ ତଂଦ୍ରୀ ନାସ୍ତିକ୍ଯମେଵ ଚ ୪୬.
ଅନ୍ୟାୟରେ ଧନ ନେବା, ଆଳସ୍ୟ ଓ ଅନାସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ଘଟେ।
ତସ୍ମାଦ୍ବୁଦ୍ଧିମୁକୈସ୍ତ୍ଵତୈଃ ସାତ୍ତ୍ଵିକୈର୍ଦେଵତାଂ ଭଜେତ୍ ୪୬.
ସେହିପାଇଁ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ଗୁଣ ସହିତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ବୁଦ୍ଧ୍ଯାଦ୍ଯୈରେଵ ମୁକ୍ତିଃ ସ୍ଯାଦେତୈରେଵ ଚ ଯାତନା॥ ୪୬.
ମୁକ୍ତି ଓ ଦୁଃଖ — ଦୁହିଁଟି ବୁଦ୍ଧି ଓ ତାହାର ସହଯୋଗୀ ଗୁଣମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଭର କରେ।