ସମମେତି ଵିଵକ୍ଷାଯାଂ ତଦା ସୋଽର୍ଥଃ ପ୍ରକାଶତେ ୪୫.
ଯେତେବେଳେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସମାନ ଥାଏ, ସେତେବେଳେ ଅର୍ଥ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ।
ଶ୍ରୋତା ଚାପ୍ଯଥ ଵକ୍ତାରଂ ତଦା ଵାକ୍ଯଂ ନ ରୋହତି ୪୫.
ଶ୍ରୋତା ମଧ୍ୟ ବକ୍ତା ପରି ହେଲେ, ସେଠି କଥା ମନରେ ବସିପାରେ ନାହିଁ।
ଵିଶଂକା ଜାଯତେ ତସ୍ମିନ୍ଵାକ୍ଯଂ ତଦପି ଦୋଷଵତ୍ ୪୫.
ସେଠି ସନ୍ଦେହ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ; ଏପରି କଥା ମଧ୍ୟ ଦୋଷପୂର୍ଣ୍ଣ।
ସତ୍ଯମେଵ ପ୍ରଭାଷେତ ସ ଵକ୍ତା ନେତରୋ ଭୁଵି ୪୫.
ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଯିଏ ସତ୍ୟ କହେ, ସେଉଁଠି ବକ୍ତା; ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହଁନ୍ତି।
ସତ୍ଯମେଵ ଵ୍ରତଂ ଯସ୍ମାତ୍ତସ୍ମାତ୍ସତ୍ଯଵ୍ରତସ୍ତ୍ଵହମ୍ ୪୫.
ସତ୍ୟ ହେଉଛି ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରତ, ଏହିଠାରୁ ମୁଁ ସତ୍ୟବ୍ରତ ଅଟୁଟ ରହିଛି।
ଯଦାପ୍ରଭୃତି ଭଦ୍ର ତ୍ଵଂ ପାଷାଣସ୍ଯାର୍ଚନେ ରତଃ ୪୫.
ହେ ଭାଗ୍ୟବାନ, ଯେଉଁ ଦିନରୁ ତୁମେ ପାଷାଣ ପୂଜାରେ ଲାଗିଗଲା, ସେଠାରୁ—
ଏକଃ ସୋଽପି ସୁତୋ ନଷ୍ଟୋ ଭାର୍ଯା ଚାର୍ଯାଽପ୍ଯନଶ୍ଯତ ୪୫.
ସେ ଏକମାତ୍ର ପୁଅ ହରାଇଗଲା, ତୁମର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଗଲେ।
କ୍ଵ ଦେଵାଃ ସଂତି ମିଥ୍ଯୈତଦ୍ଦୃଶ୍ଯଂତେ ଚେଦ୍ଭଵଂତ୍ଯପି ୪୫.
ଦେବତାମାନେ କେଉଁଠି? ଏହା ମିଥ୍ୟା; ଯଦି ସେମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଦେଖାଦିଅନ୍ତୁ।
ପିତୄନୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଯଚ୍ଛଂତି ମମ ହାସଃ ପ୍ରଜାଯତେ ୪୫.
ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଦାନ ଦିଅନ୍ତି, ତାହା ଦେଖି ମୋତେ ହସ ଆସେ।
ଯତ୍ତ୍ଵିଦଂ ବହୁଧା ମୂଢା ଵର୍ଣଯଂତି ଦ୍ଵିଜାଧମାଃ ୪୫.
ଏହି କଥାକୁ ଏମିତି ଭାବରେ ଯେଉଁ ମୂଢ଼, ନିମ୍ନଜାତି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବହୁପ୍ରକାର କହନ୍ତି—
ଉତ୍ପତ୍ତିଶ୍ଚାପି ଭଂଗଶ୍ଚ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯୈତଦ୍ଦ୍ଵଯଂ ମୃଷା ୪୫.
ଏହି ସୃଷ୍ଟି ଓ ବିନାଶ—ଏହି ଦୁଇଟି ମିଥ୍ୟା।
ସ୍ଵଭାଵତୋ ଵିଶ୍ଵମିଦଂ ହି ଵର୍ତତେ ସ୍ଵଭାଵତଃ ସୂର୍ଯମୁଖା ଭ୍ରମଂତ୍ଯମୀ ୪୫.
ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ନିଜ ଗୁଣରେ ଅଛି; ସୂର୍ଯ୍ୟମୁଖୀମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଗୁଣରେ ଘୂରୁଛନ୍ତି।
ସ୍ଵଭାଵତୋ ରୋହତି ଧାନ୍ଯଜାତଂ ସ୍ଵଭାଵତୋ ଵର୍ଷଶୀତାତପତ୍ଵମ୍ ୪୫.
ଧାନ ନିଜେ ଅଙ୍କୁରାଏ; ବର୍ଷା, ଶୀତ, ତାପ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଗୁଣରେ ହୁଏ।
ସ୍ଵଭାଵତଃ ପର୍ଵତା ଭାଂତି ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଵଭାଵତୋ ଵାରିଧିରେଷ ସଂସ୍ଥିତଃ ୪୫.
ପାହାଡ଼ ନିଜ ଗୁଣରେ ସଦା ଦୀପ୍ତିମାନ; ଏହି ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ନିଜ ଗୁଣରେ ଅଟୁଟ ଅଛି।
ଯଥା ସ୍ଵଭାଵେନ ଭଵଂତି ଵକ୍ରା ଋତୁସ୍ଵବାଵାଦ୍ବଦରୀଷୁ କଣ୍ଟକାଃ ୪୫.
ଯେପରି ନିଜ ଗୁଣରେ ଟେଢ଼ାପନ ଆସେ, ଋତୁର ଗୁଣରେ ବଦରୀ ଗଛରେ କାଂଟା ହୁଏ।
ତଦେଵଂ ସଂସ୍ଥିତେ ଲୋକେ ମୂଢୋ ମୁହ୍ଯତି ମତ୍ତଵତ୍ ୪୫.
ଏପରି ଭାବରେ ବିଶ୍ୱ ରହିଲେ ମୂଢ଼ ଲୋକ ମତଲବି ମାନଙ୍କ ପରି ଭ୍ରମିତ ହୁଏ।
ମାନୁଷ୍ଯାନ୍ନ ପରଂ କଷ୍ଟଂ ଵୈରିଣାଂ ନୋ ଭଵେଦ୍ଧି ତତ୍ ୪୫.
ଶତ୍ରୁମାନେ ପାଇଁ ମାନବ ଜନ୍ମ ଠାରୁ ଅଧିକ କଷ୍ଟ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ।
ମାନୁଷ୍ଯଂ ହି ସ୍ମୃତାକାରଂ ସଭାଗ୍ଯୋଽସ୍ମାଦ୍ଵିମୁଚ୍ଯତେ ୪୫.
ମାନବ ଦେହକୁ ମାନେ ମନେ ରଖନ୍ତି; ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଏହାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ଅବଦ୍ଧା ଵିହରଂତ୍ଯେତେ ଯୋନିରେଷାଂ ସୁଦୁର୍ଲଭା ୪୫.
ଏମାନେ ବାନ୍ଧନା ଛାଡ଼ି ଘୁରୁଛନ୍ତି; ଏମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ।
ବହୁନା କିଂ ମନୁଷ୍ଯେଭ୍ଯଃ ସର୍ଵୋ ଧନ୍ଯୋଽନ୍ଯଯୋନିଜଃ ୪୫.
ମାନବ ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ଅଧିକ କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ; ଅନ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟ ଯୋନିରୁ ଜନ୍ମନେଇଛନ୍ତି ସେମାନେ ସଫଳ।
ଯଦେକେ ସ୍ଥାଵରାଃ କୀଟାଃ ପତଂଗା ମାନୁଷାଦିକାଃ ପିବ କ୍ରୀଡନକୈଃ ସାର୍ଧଂ ଭୋଗାନ୍ସତ୍ଯମିଦଂ ଭୁଵି॥ ୪୫.
କେହି ନିଷ୍କ୍ରିୟ, କେହି କୀଟ, କେହି ପତଙ୍ଗ, କେହି ମାନବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ; ସେମାନେ ଖେଳନା ସହିତ ପୃଥିବୀରେ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି—ଏହି କଥା ସତ୍ୟ।
ଇତ୍ଯେତୈରମୁଖୈର୍ଵାକ୍ଯୈରଯୁକ୍ତୈରସମଂଜସୈଃ॥ ୪୫.
ଏପରି ମୁହଁ ନଥିବା, ଅଯୋଗ୍ୟ ଓ ଅସମ୍ବଦ୍ଧ ବାକ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା,
ସତ୍ଯଵ୍ରତସ୍ଯ ନାକମ୍ପନ୍ନଂଦଭଦ୍ରୋ ମହାମନାଃ ୪୫.
ସତ୍ୟବ୍ରତଙ୍କ ମହାନ ମନ ଅଡ଼ିଗ ରହିଲା, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ନନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଅଚଳ ରହିଲେ।
ଯଦ୍ଭଵାନାହ ଧର୍ମିଷ୍ଠାଃ ସଦା ଦୁଃଖସ୍ଯ ଭାଗିନଃ ୪୫.
ଆପଣ କହୁଛନ୍ତି ଯେ, ଧର୍ମିକ ଲୋକ ସଦା ଦୁଃଖର ଭାଗୀ।
ଵଧବଂଧପରିକ୍ଲେଶାଃ ପୁତ୍ରଦାରାଦି ପଂଚତା ୪୫.
ହତ୍ୟା, ବନ୍ଧନ, କଷ୍ଟ, ପୁତ୍ର, ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ବିୟୋଗ—
ଅଯଂ ସାଧୁରହୋ କଷ୍ଟଂ କଷ୍ଟମସ୍ଯ ମହାଜନାଃ ୪୫.
ଏହି ସାଧୁ ଅତି କଷ୍ଟ ଭୋଗୁଛନ୍ତି; ମହାନ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ କଷ୍ଟରେ ପଡ଼ନ୍ତି।
ଦାରାଦିଦ୍ରଵ୍ଯଲୋଭାର୍ଯଂ ଵିଶତଃ ପାପିନୋ ଗୃହେ ୪୫.
ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଅନ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତି ପାଇଁ ଲୋଭ ପାପୀମାନେ ଘରକୁ ଯାନ୍ତି।
ଯଥାସ୍ଯ ଜଗତୋ ବ୍ରୂଷେ ନାସ୍ତି ହେତୁର୍ମହେଶ୍ଵରଃ ୪୫.
ଯେପରି ଆପଣ କହୁଛନ୍ତି ଏହି ବିଶ୍ୱର କୌଣସି କାରଣ ନାହିଁ; ମହେଶ୍ୱର ହିଁ କାରଣ।
ଯଚ୍ଚ ବ୍ରଵୀଷି ପାଷାଣଂ ମିଥ୍ଯା ଲିଂଗଂ ସମର୍ଚସି ୪୫.
ତୁମେ ଯାହା କହୁଛ, ଯେ ତୁମେ ପାଷାଣକୁ ମିଥ୍ୟା ଲିଙ୍ଗ ଭାବେ ପୂଜା କରୁଛ —
ବ୍ରହ୍ମାଦାଯଃ ସୁରା ସର୍ଵେ ରାଜାନଶ୍ଚ ମହର୍ଦ୍ଧିକାଃ ୪୫.
ବ୍ରହ୍ମାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନେ —