ଵିନାଶମାଗତା ପାର୍ଥ କନକାନାମ ନାମତଃ ୪୫.
ପାର୍ଥ, କନକ ନାମକ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ବିନାଶ ପାଇଲେ।
ଶୁଶୋଚ ହା କଷ୍ଟମିତି ପାପୋହମିତି ଚାସକୃତ୍ ୪୫.
ସେ ବାରମ୍ବାର 'ହା, କଷ୍ଟ! ମୁଁ ପାପୀ' ବୋଲି ବିଲାପ କରିଥିଲେ।
ଉପାଵ୍ରଜ୍ଯ ଚ ହା କଷ୍ଟଂ ବ୍ରୁଵଂସ୍ତଂ ନଂଦଭଦ୍ରକମ୍ ୪୫.
ନନ୍ଦଭଦ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ସେ ବାରମ୍ବାର 'ହା, କଷ୍ଟ!' ବୋଲି କହିଥିଲେ।
ହା ନଂଦଭଦ୍ର ଯଦ୍ଯେଵଂ ତଵାପ୍ଯେଵଂଵିଧଂ ଫଲମ୍ ୪୫.
'ହା, ନନ୍ଦଭଦ୍ର, ଯଦି ଏଭଳି ହୁଏ, ତେବେ ତୁମର ଫଳ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ହେବ।'
ଇତ୍ଯାଦି ବହୁଧା ପ୍ରୋଚ୍ଯ ତତ୍ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ତତସ୍ତତଃ ୪୫.
ଏପରି ଅନେକ ପ୍ରକାରର କଥା ବାରମ୍ବାର କହିଥିଲେ।
ନଂଦଭଦ୍ର ସଦା ତୁଭ୍ଯଂ ଵକ୍ତୁକାମୋସ୍ମି କିଂଚନ ୪୫.
ନନ୍ଦଭଦ୍ର, ମୁଁ ସଦା ତୁମକୁ କିଛି କହିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଅପ୍ରସ୍ତାଵଂ ବ୍ରୁଵନ୍ଵାକ୍ଯଂ ବୃହସ୍ପତିରପିଧ୍ରୁଵମ୍ ୪୫.
ବୃହସ୍ପତି ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଅସମ୍ବନ୍ଧିତ କଥା କହିଥାନ୍ତି।
ବ୍ରୂହିବ୍ରୂହି ନ ମେ କିଂଚିତ୍ସାଧୁ ଗୋପ୍ଯଂ ପ୍ରିଯଂ ପରମ୍ ୪୫.
କହ, କହ! ମୋ ପାଖରେ କିଛି ଭଲ, ଗୁପ୍ତ, ବହୁତ ପ୍ରିୟ ନାହିଁ।
ନଵଭିର୍ନଵଭିଶ୍ଚୈଵ ଵିମୁକ୍ତଂ ଵାଗ୍ଵିଦୂଷଣୈଃ ୪୫.
ନଉଟି ଓ ନଉଟି କଥାର ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ।
ସୌକ୍ଷ୍ମ୍ଯଂ ସଂଖ୍ଯାକ୍ରମଶ୍ଚାପି ନିର୍ଣଯଃ ସପ୍ରଯୋଜନଃ ୪୫.
ସୂକ୍ଷ୍ମତା, ଗଣନା, କ୍ରମ, ନିଷ୍ପତ୍ତି ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା।
ଧର୍ମମର୍ଥଂ ଚ କାମଂ ଚ ମୋକ୍ଷଂ ଚୋଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଚୋଚ୍ଯତେ ୪୫.
ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ସମ୍ବନ୍ଧରେ କଥା କହାଯାଏ।
ଧର୍ମାର୍ଥକାମମୋକ୍ଷେଷୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ଵିଶେଷତଃ ୪୫.
ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ବିଷୟରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରାଯାଏ।
ଇଦଂ ପୂର୍ଵମିଦଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ଯତ୍କ୍ରମେଣ ହି ୪୫.
ଏହି କଥା ପ୍ରଥମେ କହିବା ଉଚିତ, ସେଠାରେ ପରେ ଅନ୍ୟଟି କହିବା ଉଚିତ, କାରଣ ସବୁ କଥାକୁ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ କ୍ରମରେ କହିବା ଦରକାର।
ଦୋଷାଣାଂ ଚ ଗୁଣାନାଂ ଚ ପ୍ରମାଣଂ ପ୍ରଵିଭାଗତଃ ୪୫.
ଦୋଷ ଓ ଗୁଣର ମାପ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଅଲଗା କରିବା ଉଚିତ।
ଵାକ୍ଯଜ୍ଞେଯେଷୁ ଭିନ୍ନେଷୁ ଯତ୍ରାଭେଦଃ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ ୪୫.
ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ କଥା ଅଛି, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପ୍ରଭେଦ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ସେଠି ଏହି ଅବସ୍ଥା ହୁଏ।
ଇତି ଵାକ୍ଯଗୁଣାନାଂ ଚ ଵାଗ୍ଦୋଷାନ୍ଦ୍ଵିନଵ ଶ୍ରୃଣୁ ୪୫.
ଏହିପରି, ବାଣୀର ଗୁଣ ଓ ଦୁଇପ୍ରକାର ଦୋଷ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
ଅଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଂ ଚାପି ସଂଦିଗ୍ଧଂ ପଦାଂତେ ଗୁରୁ ଚାକ୍ଷରମ୍ ୪୫.
ଯେଉଁ ବାଣୀ କଠୋର, ଅସ୍ପଷ୍ଟ, କିମ୍ବା ଶବ୍ଦର ଶେଷରେ ଭାରି ଅକ୍ଷର ଥାଏ, ସେଠି ଦୋଷ ଅଛି।
ଵିରୁଦ୍ଧଂ ଯତ୍ତ୍ରିଵର୍ଗେଣ ନ୍ଯୂନଂ କଷ୍ଟାତିଶବ୍ଦକମ୍ ୪୫.
ଯେଉଁ କଥା ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଏଇ ତିନିଟି ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ବିରୋଧ କରେ, କିମ୍ବା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ, କିମ୍ବା ଅତି କଠିନ ଶବ୍ଦ ଥାଏ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ଦୋଷ ଅଛି।
ନିଷ୍କାରଣଂ ଚ ଵାଗ୍ଦୋଷାନ୍ବୁଦ୍ଧିଜାଞ୍ଛୃଣୁ ତ୍ଵଂ ଚ ଯାନ୍ ୪୫.
ଯେଉଁ କଥା କୌଣସି କାରଣ ଛଡ଼ା, ଅଜ୍ଞାନରୁ ଦୋଷ ହୁଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ।
ହୀନାନୁକ୍ରୋଶତୋ ମାନାନ୍ନ ଚ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି କିଂଚନ ୪୫.
ଦୟା ନଥିବାରୁ କିମ୍ବା ଅହଂକାରରୁ, ମୁଁ କିଛି କଥା କହିବି ନାହିଁ।
ସମମେତି ଵିଵକ୍ଷାଯାଂ ତଦା ସୋଽର୍ଥଃ ପ୍ରକାଶତେ ୪୫.
ଯେତେବେଳେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସମାନ ଥାଏ, ସେତେବେଳେ ଅର୍ଥ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ।
ଶ୍ରୋତା ଚାପ୍ଯଥ ଵକ୍ତାରଂ ତଦା ଵାକ୍ଯଂ ନ ରୋହତି ୪୫.
ଶ୍ରୋତା ମଧ୍ୟ ବକ୍ତା ପରି ହେଲେ, ସେଠି କଥା ମନରେ ବସିପାରେ ନାହିଁ।
ଵିଶଂକା ଜାଯତେ ତସ୍ମିନ୍ଵାକ୍ଯଂ ତଦପି ଦୋଷଵତ୍ ୪୫.
ସେଠି ସନ୍ଦେହ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ; ଏପରି କଥା ମଧ୍ୟ ଦୋଷପୂର୍ଣ୍ଣ।
ସତ୍ଯମେଵ ପ୍ରଭାଷେତ ସ ଵକ୍ତା ନେତରୋ ଭୁଵି ୪୫.
ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଯିଏ ସତ୍ୟ କହେ, ସେଉଁଠି ବକ୍ତା; ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହଁନ୍ତି।
ସତ୍ଯମେଵ ଵ୍ରତଂ ଯସ୍ମାତ୍ତସ୍ମାତ୍ସତ୍ଯଵ୍ରତସ୍ତ୍ଵହମ୍ ୪୫.
ସତ୍ୟ ହେଉଛି ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରତ, ଏହିଠାରୁ ମୁଁ ସତ୍ୟବ୍ରତ ଅଟୁଟ ରହିଛି।
ଯଦାପ୍ରଭୃତି ଭଦ୍ର ତ୍ଵଂ ପାଷାଣସ୍ଯାର୍ଚନେ ରତଃ ୪୫.
ହେ ଭାଗ୍ୟବାନ, ଯେଉଁ ଦିନରୁ ତୁମେ ପାଷାଣ ପୂଜାରେ ଲାଗିଗଲା, ସେଠାରୁ—
ଏକଃ ସୋଽପି ସୁତୋ ନଷ୍ଟୋ ଭାର୍ଯା ଚାର୍ଯାଽପ୍ଯନଶ୍ଯତ ୪୫.
ସେ ଏକମାତ୍ର ପୁଅ ହରାଇଗଲା, ତୁମର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଗଲେ।
କ୍ଵ ଦେଵାଃ ସଂତି ମିଥ୍ଯୈତଦ୍ଦୃଶ୍ଯଂତେ ଚେଦ୍ଭଵଂତ୍ଯପି ୪୫.
ଦେବତାମାନେ କେଉଁଠି? ଏହା ମିଥ୍ୟା; ଯଦି ସେମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଦେଖାଦିଅନ୍ତୁ।
ପିତୄନୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଯଚ୍ଛଂତି ମମ ହାସଃ ପ୍ରଜାଯତେ ୪୫.
ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଦାନ ଦିଅନ୍ତି, ତାହା ଦେଖି ମୋତେ ହସ ଆସେ।
ଯତ୍ତ୍ଵିଦଂ ବହୁଧା ମୂଢା ଵର୍ଣଯଂତି ଦ୍ଵିଜାଧମାଃ ୪୫.
ଏହି କଥାକୁ ଏମିତି ଭାବରେ ଯେଉଁ ମୂଢ଼, ନିମ୍ନଜାତି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବହୁପ୍ରକାର କହନ୍ତି—