ଶ୍ରମାଂଧଚକ୍ଷୁଷସ୍ତସ୍ଯ ପାତାଲାଂତରଵର୍ତ୍ତିନଃ
କ୍ଲାନ୍ତିରେ ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଅନ୍ଧା ହୋଇଯାଇଥିଲା, ପାତାଳର ଗଭୀର ଭିତରେ ରହିଗଲା।
କଥଂକଥଂଚିଦୁତ୍ତୀର୍ଣୋ ଽପ୍ଯକୂପାରାଦପାରତଃ
କିପରି ହେଉ, ସେ ବାହାରିଲେ; କିନ୍ତୁ କୁଆଁର ପାଖରେ ନୁହେଁ, ଦୂରରେ ଥିଲେ।
ରଜ୍ଜ୍ଵେଵ ତେଜଃସ୍ତଂଭସ୍ଯ ପ୍ରଭଯା ସାନୁବଦ୍ଧଯା
ଏକ ରସି ପରି, ଆଲୋକ ଦ୍ୱାରା ତେଜର ଥାମର ସହାୟତାରେ ସେ ଫେରିଆସିଲେ।
ନାଵୈକ୍ଷି ଯନ୍ମଯା ମୂଲମମୁଷ୍ଯ ମହସାଂ ନିଧେଃ
ତଥାପି, ମୁଁ ସେ ଅପାର ତେଜର ମୂଳକୁ ଦେଖିପାରିଲି ନାହିଁ।
ଅମୁଷ୍ଯ ମହସାଂ ରାଶେଃ ପ୍ରାଗଭୂଦ୍ଯତ୍ର ସଂଭଵଃ
ଏହି ତେଜର ଅପାର ରାଶି ପୂର୍ବରୁ କିଛି ଆରମ୍ଭ ଥିଲା ନାହିଁ।
ସ ହି ଵିଶ୍ଵାଧିକୋ ଦେଵଶ୍ଚିରଂ ମୋହାଂଧଚକ୍ଷୁଷା
ସେ ଦେବତା, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ମନର ଭ୍ରମରେ ଅନ୍ଧା ହୋଇ ରହିଲେ।
ଏଵଂ ଵିନିର୍ଧାର୍ଯ ଵିମୁକ୍ତଦର୍ପୋ ନିଵୃତ୍ତଵାନାଶୁ ସରୋରୁହାକ୍ଷଃ
ଏଭଳି ନିଷ୍ପତ୍ତି କରି, ଅଭିମାନ ଛାଡି, ପଦ୍ମନୟନ ଶୀଘ୍ର ଫେରିଗଲେ।
ଉତ୍ପପାତୋନ୍ମୁଖୋ ଵେଗାନ୍ନିରାଲଂବେ ନଭସ୍ତଲେ
ସେ ମହା ଗତିରେ ମୁଣ୍ଡ ଉପରକୁ କରି, ନିରାଧାର ଆକାଶରେ ଉଡିଯାଇଲେ।
ଦ୍ରୁତମୁତ୍ପତତସ୍ତସ୍ଯ ପକ୍ଷାଵେଗେନ ଵାରିତାଃ
ସେ ତିବ୍ର ଗତିରେ ଉଡୁଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କର ପାଖ ଜଳକୁ ଚଟାଇଦେଲା।
ସ ଵେଗାଦୁତ୍ପତନ୍ଦୂରଂ ନାକ୍ଷ୍ଣୋର୍ଵିଷଯତାମଗାତ୍
ବେଗରେ ଉଡି ଦୂରକୁ ଯାଇ, ଚକ୍ଷୁର ଅପହ୍ରାୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଗଲେ।
ମାଯାମରାଲୋ ଦଦୃଶେ ତେଜଃସ୍ତଂଭସ୍ଯପାର୍ଶ୍ଵତଃ
ତେଜର ଥାମର ପାଖରେ ଏକ ମାୟାର ହଂସ ଦେଖାଦେଲା।
ପ୍ରାଗତ୍ଯଗାଦୁତ୍ପତତାଂ ତତୋଽଧ୍ଵାନଂ ପଯୋମୁଚାମ୍
ସେ ଉଡୁଥିବା ବେଳେ ପ୍ରଥମେ ମେଘମାଳାର ଦିଗକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ।
ତେଜସାଂ ଯାନି ଧାମାନି ହ୍ଯତ୍ଯୁଚ୍ଚାନ୍ଯୂର୍ଧ୍ଵଚାରିଣାମ୍
ଉଚ୍ଚ ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ବସନ୍ତି, ସେଠିର ତେଜର ଅଞ୍ଚଳ ଅତିକ୍ରମ କଲେ।
ମରୁତୋ ମନସୋ ଵାପି ଜଵଃ ସୂକ୍ଷ୍ମତରାକୃତେଃ
ବାୟୁ ଓ ମନର ଗତି ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଆକୃତି ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଥିଲା।
ଯଥାଯଥା ଚୋତ୍ପପାତ ସୁଦୂରଂ ଶ୍ରମିତଚ୍ଛଦଃ
ଉପରକୁ ଉଠିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କର ପତ୍ରର ଆବରଣ ଥକି ଖସିଗଲା ଏବଂ ଦୂରକୁ ପଡିଗଲା।
ଅତୀତ୍ଯ ମରୁତାଂ ସ୍କଂଧାନ୍ସପ୍ତ ସଂପ୍ରାପ୍ତଵିସ୍ମଯଃ
ସପ୍ତ ମରୁତ ଦଳକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲା।
କଥଂ ଵାଽଦୃଷ୍ଟମୂଲସ୍ଯ ସ୍ଥାତଵ୍ଯଂ ପୁରତୋ ହରେଃ 1.3.2.12.
ଯାହାର ମୂଳ ଦୃଶ୍ୟମାନ ନୁହେଁ, ଏହିପରି ହରିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କିପରି ଦଢ଼ି ରହିପାରିବ?
ଅନିର୍ଵ୍ଯୂଢପ୍ରତିଜ୍ଞସ୍ଯ ଦୀର୍ଘୈଃ କିଂ ଵା ମମାସୁଭିଃ
ମୋର ଦୀର୍ଘ ଜୀବନର କଣ ଉପଯୋଗ, ଯଦି ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ ହୋଇନାହିଁ?
ଅତିସଂଧିତ୍ସତୋ ଵିଷ୍ଣୁଂ କସ୍ସହାଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ତାଙ୍କୁ କିଏ ସହଯୋଗୀ ହେବ?
ଛଦ୍ମନା ଵା ତିରସ୍କୁର୍ଯାନ୍ମାନା ହି ମହତାଂ ଧନମ୍
କିଛି ଚତୁର୍ୟତାରେ ଏହାକୁ ଲୁଚାଇପାରିବ କି? କାରଣ, ମହାନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗର୍ବ ହେଉଛି ତାଙ୍କର ସମ୍ପଦ।
ଆକାଶେ ଦଦୃଶେ ନାତିଦୂରେ କିମପି ନିର୍ମଲମ୍
ଆକାଶରେ, ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ, ସେ କିଛି ସ୍ୱଚ୍ଛ ଏବଂ ପବିତ୍ର ଦେଖିଲେ।
ଯଦ୍ଵା ମୃଣାଲଂ ତତ୍ସିଂଧୌ ଵିଯତ୍ଯସ୍ଯାଂ କୁତସ୍ତୁ ସଃ
ଏହା ସାଗରରେ ଏକ ପଦ୍ମ ଡ଼ଣ୍ଡ କି, ନା ଆକାଶରେ? ଏହା କିପରି ଥିବା ସମ୍ଭବ?
ଅବୋଧି କେତକୀବର୍ହମିତି ରାଜୀଵଜନ୍ମନା
ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସେ ବୁଝିଲେ ଏହା କେତକୀ ପତ୍ର।
ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭୋ ଵିମଲମଗୃହ୍ଣାତ୍କେତକଚ୍ଛଦମ୍
ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ସ୍ୱଚ୍ଛ କେତକୀ ପତ୍ରକୁ ନେଲେ।
ଵର୍ଷାଣାଂ ଶତସାହସ୍ରମୁତ୍ପତ୍ଯୈଵଂ ଵିହାଯସା
ଶତ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ସେ ଏଭଳି ଆକାଶରେ ଉଡ଼ିଲେ।
ଅଚିଂତଯତ୍ପଦ୍ମସୂତିରତ୍ଯଂତଂ ଵିହତାଶଯଃ
ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଆଶା ଭଙ୍ଗ ହୋଇ, ଗଭୀର ଚିନ୍ତା କଲେ।
ଅନିର୍ଵ୍ଯୂଢପ୍ରତିଜ୍ଞାଵାନ୍ନୀଚତାମପି ସଂଶ୍ରିତଃ 1.3.2.12.
ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ ହୋଇନଥିବାରୁ, ସେ ନିଜକୁ ନିମ୍ନତାରେ ଆଶ୍ରୟ କଲେ।
ଅହମେତତ୍ପରୀକ୍ଷାଯାଂ କ୍ଵ ପରିଚ୍ଛିନ୍ନ ପୌରୁଷଃ ପ୍ରଧ୍ଵଂସଂତ ଇଵାଂଗାନି ପତାମୀଵାହମପ୍ଯଧଃ
ଏହି ପରୀକ୍ଷାରେ, ମୋର ସୀମିତ ଶକ୍ତି କେଉଁଠି? ମୋ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଭାଙ୍ଗିଯାଉଛି, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତଳକୁ ପଡ଼ୁଛି।
କିଂ ଵାନ୍ଯଦ୍ବହୁନୋକ୍ତେନ ସହ ନିଶ୍ଵାସଵାଯୁଭିଃ
ଏହି ନିଶ୍ୱାସ ସହିତ, ଅଧିକ କଥା କହିବାର କଣ ଆବଶ୍ୟକତା?
ଅହଂକାରମଦଗ୍ରଂଥିରଯଂ ତ୍ରୁଟତୁ ଚିତ୍ତତଃ
ମୋ ମନରୁ ଏହି ଅହଂକାର ଏବଂ ଗର୍ବର ଗଠିଉଁଟି ଭଙ୍ଗିଯାଉ।