ତୃଡ୍ବୁଭୁକ୍ଷାପରୀତାଂଗଃ କ୍ଵଚିତ୍ତିଷ୍ଠତି ରାରଟନ୍ ୪୨.
ତିଆରି ଓ ଭୋକରେ ଶରୀର ଯେତେବେଳେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗେ, ସେତେବେଳେ କେବେ କେବେ ଚିତ୍କାର କରି ରହିଯାଏ।
କୌମାରେ କର୍ଣଵେଧେନ ମାତାପିତ୍ରୋର୍ଵିତାଡନୈଃ ୪୨.
ପିଲାବେଳେ କାନ ଛିଦ୍ର କରାଯିବା ଓ ମାଆ ବାପାଙ୍କର ମାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ।
ପ୍ରମତ୍ତେଂଦ୍ରିଯଵୃତ୍ତୈଶ୍ଚ କାମରାଗପ୍ରପୀଡନାତ୍ ୪୨.
ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହେଲେ ଓ କାମ ଓ ରାଗର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ହୁଏ।
ଈର୍ଷ୍ଯଯା ସୁମହଦ୍ଦୁଃଖଂ ମୋହାଦ୍ରକ୍ତସ୍ଯ ଜାଯତେ ୪୨.
ଇର୍ଷ୍ୟାରୁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ହୁଏ, ମୋହରୁ ରାଗୀ ଲୋକଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ମିଳେ।
ନ ରାତ୍ରୌ ଵିଂଦତେ ନିଦ୍ରା କାମାଗ୍ନିପରିଖେଦିତଃ ୪୨.
କାମନାର ଅଗ୍ନିରେ ପୀଡିତ ହେଲେ, ରାତିରେ ଶେଇବାକୁ ନିଦ୍ରା ମିଳେ ନାହିଁ।
ନାରୀଷୁ ତ୍ଵନୁଭୂତାସୁ ସର୍ଵଦୋଷାଶ୍ରଯାସୁ ଚ ୪୨.
ଯେଉଁ ଜଣେ ନାରୀଙ୍କ ସହିତ ଅନୁଭବ ହୋଇଛି, ଏବଂ ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦୋଷର ଆଶ୍ରୟ—
ସନ୍ମାନମପମାନେନ ଵିଯୋଗେନେଷ୍ଟସଂଗମଃ ୪୨.
ସମ୍ମାନ ଅପମାନରେ ହରାଯାଏ, ପ୍ରିୟଜନଙ୍କ ସହିତ ବିଚ୍ଛେଦରେ ମିଳନ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ।
ଵଲୀପଲିତକାଯେନ ଶିଥିଲୀକୃତଵିଗ୍ରହଃ ୪୨.
ଶରୀରରେ ଭେଉଁ ଓ ପକା କେଶ ଆସିଲେ, ଦେହ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଏ।
ସ୍ତ୍ରୀପୁଂସୋର୍ଯୌଵନଂ ରୂପଂ ଯଦନ୍ଯୋନ୍ଯାଶ୍ରଯଂ ପୁରା ୪୨.
ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀଙ୍କ ଯୁବନ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ପରସ୍ପର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିଲା—
ଜରାଭିଭୂତଃପୁରୁଷଃ ପତ୍ନୀପୁତ୍ରାଦିବାଂଧଵୈଃ ୪୨.
ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ପୁରୁଷକୁ ତାଙ୍କର ଜଣେ ପତ୍ନୀ, ପୁଅ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଛାଡ଼ି ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଧର୍ମମର୍ଥଂ ଚ କାମଂ ଚ ମୋକ୍ଷଂ ଚ ନାତୁରୋ ଯତଃ ୪୨.
ଯିଏ ରୋଗରେ ପୀଡିତ, ସେ ଧର୍ମ, ଧନ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ କିଛି ଉଦ୍ୟମ କରିପାରେ ନାହିଁ।
ଵାତପିତ୍ତକଫାଦୀନାଂ ଵୈଷମ୍ଯଂ ଵ୍ଯାଧିରୁଚ୍ଯତେ ୪୨.
ବାତ, ପିତ୍ତ, କଫ ଇତ୍ୟାଦିର ଅସମତୁଳନକୁ ରୋଗ କୁହାଯାଏ।
ତସ୍ମାଦ୍ଵ୍ଯାଧିମଯଂ ଜ୍ଞେଯଂ ଶରୀରମିଦମାତ୍ମନଃ ୪୨.
ସେହିପାଇଁ, ଏହି ନିଜର ଶରୀରକୁ ରୋଗରେ ଭରିଥିବା ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ତାନି ନ ସ୍ଵାତ୍ମଵେଦ୍ଯାନି କିମନ୍ଯତ୍କଥଯାମ୍ଯହମ୍ ୪୨.
ଏସବୁ କିଛି ନିଜେ ଜାଣିପାରିବା ନୁହେଁ; ଏଠାରେ ଆଉ କଣ କହିବି?
ତତ୍ରୈକଃ କାଲସଂଯୁକ୍ତଃ ଶେଷାସ୍ତ୍ଵାଗଂତଵଃ ସ୍ମୃତାଃ ୪୨.
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକଟି କାଳ ସହିତ ଯୁକ୍ତ, ଅନ୍ୟଗୁଡିକୁ ଟାଳିବାଯୋଗ୍ୟ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।
ଜପହୋମପ୍ରଦାନୈଶ୍ଚ କାଲମୃତ୍ଯୁର୍ନ ଶାମ୍ଯତି ୪୨.
ଜପ, ହୋମ କିମ୍ବା ଦାନ ଦ୍ୱାରା କାଳ ସହିତ ଆସୁଥିବା ମୃତ୍ୟୁକୁ ଶାନ୍ତ କରିପାରିବେନି।
ଵିଷାଣି ଚାଭିଚାରାଶ୍ଚ ମୃତ୍ଯୋର୍ଦ୍ଵାରାଣି ଦେହିନାମ୍ ୪୨.
ବିଷ ଓ ମନ୍ତ୍ର-ତନ୍ତ୍ର ହେଉଛି ଦେହୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁର ଦ୍ୱାର।
ସ୍ଵସ୍ଥୀକର୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ନୋତି କାଲପ୍ରାପ୍ତଂ ହି ଦେହିନମ୍ ୪୨.
ଯେଉଁ ଦେହୀର କାଳ ଆସିଗଲା, ତାକୁ କେହି ସ୍ୱସ୍ଥ କରିପାରିବେନି।
ଶକ୍ନୁଵଂତି ପରିତ୍ରାତୁଂ ନରଂ କାଲେନ ପୀଡିତମ୍ ୪୨.
କିଛି ଲୋକ କାଳରେ ପୀଡିତ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରନ୍ତି।
କାଲମୃତ୍ଯୁରପି ପ୍ରାଜ୍ଞୈର୍ନୀଯତେ ନାପି ସଂଯୁତୈଃ ୪୨.
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ମଧ୍ୟ କାଳ ସହିତ ଆସୁଥିବା ମୃତ୍ୟୁକୁ ରୋକିପାରିବେନି, ଏହି ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ନାସ୍ତି ମୃତ୍ଯୁସମସ୍ରାସଃ ସର୍ଵେଷାମପି ଦେହିନାମ୍ ୪୨.
ସମସ୍ତ ଦେହୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ପରି ଭୟ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ।
ଆବଦ୍ଧାନି ସ୍ନେହପାଶୈର୍ମୃତ୍ଯୁଃ ସର୍ଵାଣି କୃଂତତି ୪୨.
ସ୍ନେହର ଜଡା ଜାଲରେ ବାନ୍ଧିଥିବା ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନକୁ ମୃତ୍ୟୁ କାଟି ଦେଇଥାଏ।
ଜନାଃ ଶତାଯୁଷଃ ପଂଚଭଵଂତି ନ ଭଵନ୍ତି ଵା ୪୨.
ଲୋକମାନେ ଶତବର୍ଷ ଜୀବନ କରିପାରନ୍ତି, ପାଞ୍ଚ ଜଣ ଏହାକୁ ପାଇପାରନ୍ତି କିମ୍ବା ପାଇନଥିବାରି ଥାଏ।
ପରମାଯୁଃ ସ୍ଥିତା ଷଷ୍ଟିସ୍ତଦପ୍ଯସ୍ତି ନ ନିଷ୍ଠିତମ୍ ୪୨.
ସର୍ବାଧିକ ଆୟୁ ଷଷ୍ଟି ବର୍ଷ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ତଥାପି ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ନୁହେଁ।
ତସ୍ଯାର୍ଧମାଯୁଷୋ ରାତ୍ରିର୍ହରତେ ମୃତ୍ଯୁରୂପିଣୀ ୪୨.
ମୃତ୍ୟୁ ରାତିର ଆକାରରେ ଏହି ଆୟୁର ଅର୍ଦ୍ଧକୁ ନେଇଯାଏ।
ଵର୍ଷାଣାଂ ଵିଂଶତିର୍ଯାତି ଧର୍ମକାମାର୍ଥଵର୍ଜିତଃ ୪୨.
କିଶି ନୀତି, କାମ ଓ ଅର୍ଥ ଚେଷ୍ଟା ନଥିବା ବିଶ୍ ଅବର୍ଷ ଚାଲିଯାଏ।
ହ୍ରିଯତେର୍ଦ୍ଧଂ ହି ତତ୍ରାପି ଯଚ୍ଛେଷଂ ତଦ୍ଧି ଜୀଵିତମ୍ ୪୨.
ଅବଶିଷ୍ଟ ଆୟୁର ଅର୍ଦ୍ଧ ଲଜ୍ଜାରେ ହରାଯାଏ; ଯେଉଁ ଅଂଶ ରହିଯାଏ, ସେଇ ହେଉଛି ଜୀବନ।
ଜାଯତେ ଯୋନିକୋଟୀଷୁ ମୃତଃ କର୍ମଵଶାତ୍ପୁନଃ ୪୨.
ମରିଥିବା ଲୋକ କର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଅନେକ ଗର୍ଭରେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ମରଣଂ ତଦ୍ଵିନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ନ ନାଶଃ ପରମାର୍ଥତଃ ୪୨.
ମୃତ୍ୟୁ ଏଭଳି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ ନାଶ ନାହିଁ।
ଯଦ୍ଦୁଃଖଂ ମରଣଂ ଜଂତୋର୍ନ ତସ୍ଯେହୋପମା କ୍ଵଚିତ୍ ୪୨.
ଜନ୍ତୁର ମୃତ୍ୟୁର ଦୁଃଖ ପାଇଁ କେଉଁଠି ମିଳିବା ତୁଳନା ନାହିଁ।