ଗଭାତ୍କୋଟିଗୁଣଂ ଦୁଃଖଂ ଜାଯମାନସ୍ଯ ଜାଯତେ ୪୨.
ଯେଉଁ ଦୁଃଖ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ହୁଏ, ତାହା ଗର୍ଭ ଦୁଃଖଠାରୁ କୋଟିଗୁଣା ଅଧିକ।
ସ୍ପୃଷ୍ଟମାତ୍ରସ୍ଯ ବାହ୍ଯେନ ଵାଯୁନା ମୂଢତା ଭଵେତ୍ ୪୨.
ବାହାର ହାଡ଼ିର ସ୍ପର୍ଶ ହେବା ସହିତ, ମନ ଭ୍ରମିତ ହୁଏ।
ସ୍ମୃତିଭ୍ରଂଶାତ୍ତତସ୍ତସ୍ଯ ପୂର୍ଵକର୍ମଵଶେନ ଚ ୪୨.
ତାପରେ ସ୍ମୃତି ହାରାଇଯିବା ଓ ପୂର୍ବ କର୍ମର ପ୍ରଭାବରେ,
ରକ୍ତୋ ମୂଢଶ୍ଚ ଲୋକୋଯମକାର୍ଯେ ସଂପ୍ରଵର୍ତତେ ୪୨.
ସେ ଆସକ୍ତ ଓ ମୂଢ଼ ହୋଇ, ଏହି ଜଗତରେ ଅନୁଚିତ କାମ କରେ।
ନ ଶ୍ରୃଣୋତି ପରଂ ଶ୍ରେଯଃ ସତି ଚକ୍ଷୁଷି ନେକ୍ଷତେ ୪୨.
ସେ ପରମ ମଙ୍ଗଳ କଥା ଶୁଣିନଥାଏ, ଚକ୍ଷୁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରେ ନାହିଁ।
ସତ୍ଯାଂ ବୁଦ୍ଧୌ ନ ଜାନାତି ବୋଧ୍ଯମାନୋ ବୁଧୈରପି ୪୨.
ବୁଦ୍ଧି ସଠିକ୍ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପଣ୍ଡିତମାନେ ବୁଝାଇଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଜାଣିପାରେ ନାହିଁ।
ଗର୍ଭସ୍ମୃତେରଭାଵେନ ଶାସ୍ତ୍ରମୁକ୍ତଂ ମହର୍ଷିଭିଃ ୪୨.
ଗର୍ଭର ସ୍ମୃତି ନଥିବାରୁ, ବଡ଼ ବଡ଼ ଋଷିମାନେ ଯେଉଁ ଶାସ୍ତ୍ର କହିଛନ୍ତି, ସେହି ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଆମେ ଭରସା କରିବା ଉଚିତ।
ଯେ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞାନେ ସତ୍ଯସ୍ମିନ୍ସର୍ଵକର୍ମାର୍ଥସାଧକେ ୪୨.
ଯେମାନେ ଶାସ୍ତ୍ରର ସଠିକ୍ ଜ୍ଞାନ ରଖନ୍ତି, ଯାହା ସମସ୍ତ କାମ କରିବାର ଉପାୟ, ସେମାନେ ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି।
ଅଵ୍ଯକ୍ତେନ୍ଦ୍ରିଯଵୃତ୍ତିତ୍ଵାଦ୍ବାଲ୍ଯେ ଦୁଃଖଂ ମହତ୍ପୁନଃ ୪୨.
ଶିଶୁବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର କ୍ରିୟା ସ୍ପଷ୍ଟ ନ ହେବାରୁ, ବଡ଼ ଦୁଃଖ ହୁଏ।
ଦଂତୋତ୍ଥାନେ ମହଦ୍ଦୁଃଖଂ ମୌଲେନ ଵ୍ଯାଧିନା ତଥା ୪୨.
ଦାନ୍ତ ଆସିବାବେଳେ, ମୁଣ୍ଡର ରୋଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୋଗରୁ ବଡ଼ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ।
ତୃଡ୍ବୁଭୁକ୍ଷାପରୀତାଂଗଃ କ୍ଵଚିତ୍ତିଷ୍ଠତି ରାରଟନ୍ ୪୨.
ତିଆରି ଓ ଭୋକରେ ଶରୀର ଯେତେବେଳେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗେ, ସେତେବେଳେ କେବେ କେବେ ଚିତ୍କାର କରି ରହିଯାଏ।
କୌମାରେ କର୍ଣଵେଧେନ ମାତାପିତ୍ରୋର୍ଵିତାଡନୈଃ ୪୨.
ପିଲାବେଳେ କାନ ଛିଦ୍ର କରାଯିବା ଓ ମାଆ ବାପାଙ୍କର ମାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ।
ପ୍ରମତ୍ତେଂଦ୍ରିଯଵୃତ୍ତୈଶ୍ଚ କାମରାଗପ୍ରପୀଡନାତ୍ ୪୨.
ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହେଲେ ଓ କାମ ଓ ରାଗର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ହୁଏ।
ଈର୍ଷ୍ଯଯା ସୁମହଦ୍ଦୁଃଖଂ ମୋହାଦ୍ରକ୍ତସ୍ଯ ଜାଯତେ ୪୨.
ଇର୍ଷ୍ୟାରୁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ହୁଏ, ମୋହରୁ ରାଗୀ ଲୋକଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ମିଳେ।
ନ ରାତ୍ରୌ ଵିଂଦତେ ନିଦ୍ରା କାମାଗ୍ନିପରିଖେଦିତଃ ୪୨.
କାମନାର ଅଗ୍ନିରେ ପୀଡିତ ହେଲେ, ରାତିରେ ଶେଇବାକୁ ନିଦ୍ରା ମିଳେ ନାହିଁ।
ନାରୀଷୁ ତ୍ଵନୁଭୂତାସୁ ସର୍ଵଦୋଷାଶ୍ରଯାସୁ ଚ ୪୨.
ଯେଉଁ ଜଣେ ନାରୀଙ୍କ ସହିତ ଅନୁଭବ ହୋଇଛି, ଏବଂ ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦୋଷର ଆଶ୍ରୟ—
ସନ୍ମାନମପମାନେନ ଵିଯୋଗେନେଷ୍ଟସଂଗମଃ ୪୨.
ସମ୍ମାନ ଅପମାନରେ ହରାଯାଏ, ପ୍ରିୟଜନଙ୍କ ସହିତ ବିଚ୍ଛେଦରେ ମିଳନ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ।
ଵଲୀପଲିତକାଯେନ ଶିଥିଲୀକୃତଵିଗ୍ରହଃ ୪୨.
ଶରୀରରେ ଭେଉଁ ଓ ପକା କେଶ ଆସିଲେ, ଦେହ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଏ।
ସ୍ତ୍ରୀପୁଂସୋର୍ଯୌଵନଂ ରୂପଂ ଯଦନ୍ଯୋନ୍ଯାଶ୍ରଯଂ ପୁରା ୪୨.
ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀଙ୍କ ଯୁବନ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ପରସ୍ପର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିଲା—
ଜରାଭିଭୂତଃପୁରୁଷଃ ପତ୍ନୀପୁତ୍ରାଦିବାଂଧଵୈଃ ୪୨.
ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ପୁରୁଷକୁ ତାଙ୍କର ଜଣେ ପତ୍ନୀ, ପୁଅ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଛାଡ଼ି ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଧର୍ମମର୍ଥଂ ଚ କାମଂ ଚ ମୋକ୍ଷଂ ଚ ନାତୁରୋ ଯତଃ ୪୨.
ଯିଏ ରୋଗରେ ପୀଡିତ, ସେ ଧର୍ମ, ଧନ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ କିଛି ଉଦ୍ୟମ କରିପାରେ ନାହିଁ।
ଵାତପିତ୍ତକଫାଦୀନାଂ ଵୈଷମ୍ଯଂ ଵ୍ଯାଧିରୁଚ୍ଯତେ ୪୨.
ବାତ, ପିତ୍ତ, କଫ ଇତ୍ୟାଦିର ଅସମତୁଳନକୁ ରୋଗ କୁହାଯାଏ।
ତସ୍ମାଦ୍ଵ୍ଯାଧିମଯଂ ଜ୍ଞେଯଂ ଶରୀରମିଦମାତ୍ମନଃ ୪୨.
ସେହିପାଇଁ, ଏହି ନିଜର ଶରୀରକୁ ରୋଗରେ ଭରିଥିବା ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ତାନି ନ ସ୍ଵାତ୍ମଵେଦ୍ଯାନି କିମନ୍ଯତ୍କଥଯାମ୍ଯହମ୍ ୪୨.
ଏସବୁ କିଛି ନିଜେ ଜାଣିପାରିବା ନୁହେଁ; ଏଠାରେ ଆଉ କଣ କହିବି?
ତତ୍ରୈକଃ କାଲସଂଯୁକ୍ତଃ ଶେଷାସ୍ତ୍ଵାଗଂତଵଃ ସ୍ମୃତାଃ ୪୨.
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକଟି କାଳ ସହିତ ଯୁକ୍ତ, ଅନ୍ୟଗୁଡିକୁ ଟାଳିବାଯୋଗ୍ୟ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।
ଜପହୋମପ୍ରଦାନୈଶ୍ଚ କାଲମୃତ୍ଯୁର୍ନ ଶାମ୍ଯତି ୪୨.
ଜପ, ହୋମ କିମ୍ବା ଦାନ ଦ୍ୱାରା କାଳ ସହିତ ଆସୁଥିବା ମୃତ୍ୟୁକୁ ଶାନ୍ତ କରିପାରିବେନି।
ଵିଷାଣି ଚାଭିଚାରାଶ୍ଚ ମୃତ୍ଯୋର୍ଦ୍ଵାରାଣି ଦେହିନାମ୍ ୪୨.
ବିଷ ଓ ମନ୍ତ୍ର-ତନ୍ତ୍ର ହେଉଛି ଦେହୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁର ଦ୍ୱାର।
ସ୍ଵସ୍ଥୀକର୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ନୋତି କାଲପ୍ରାପ୍ତଂ ହି ଦେହିନମ୍ ୪୨.
ଯେଉଁ ଦେହୀର କାଳ ଆସିଗଲା, ତାକୁ କେହି ସ୍ୱସ୍ଥ କରିପାରିବେନି।
ଶକ୍ନୁଵଂତି ପରିତ୍ରାତୁଂ ନରଂ କାଲେନ ପୀଡିତମ୍ ୪୨.
କିଛି ଲୋକ କାଳରେ ପୀଡିତ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରନ୍ତି।
କାଲମୃତ୍ଯୁରପି ପ୍ରାଜ୍ଞୈର୍ନୀଯତେ ନାପି ସଂଯୁତୈଃ ୪୨.
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ମଧ୍ୟ କାଳ ସହିତ ଆସୁଥିବା ମୃତ୍ୟୁକୁ ରୋକିପାରିବେନି, ଏହି ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।