ସ ନିଷ୍କ୍ରାମତି ସଂସାରେ ଦୃଢଗ୍ରାହୀ ସ ତିଷ୍ଠତି ୪୨.
ଯିଏ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଆସକ୍ତି ରଖେ, ସେ ସଂସାରରେ ରହିଯାଏ; ଯିଏ ଛାଡ଼ିଯାଏ, ସେ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ପୁଂସାମଜ୍ଞାତଦୋଷେଣ ନାନାକର୍ମଵଶେନ ଚ ୪୨.
ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଅଜ୍ଞାତ ଦୋଷ ଓ ବିଭିନ୍ନ କର୍ମର ପ୍ରଭାବରେ,
ଯଥା ଜରାଯୁଣା ଦେହୀ ଦୁଃଖଂ ତିଷ୍ଠତି ଵେଷ୍ଟିତଃ ୪୨.
ଯେପରି ଜରାୟୁ ଭିତରେ ଦେହୀ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରେ,
ଗର୍ଭୋଦକେନ ସିକ୍ତାଂଗସ୍ତଥାଽଽସ୍ତେ ଵ୍ଯାକୁଲଃ ପୁମାନ୍ ୪୨.
ଗର୍ଭର ଜଳରେ ଅଂଗ ଭିଜିଯାଇ, ପୁରୁଷ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଶାନ୍ତ ରହେ।
ଗର୍ଭକୁମ୍ଭେ ତଥା କ୍ଷିପ୍ତଃ ପଚ୍ଯତେ ଜଠରାଗ୍ନିନା ୪୨.
ଗର୍ଭର ଭିତରକୁ ପକାଇ ଦିଆଯାଇ, ଜଠର ଅଗ୍ନିରେ ସେ ଦହିଯାଏ।
ଯଦ୍ଦୁଃଖଂ ଜାଯତେ ତସ୍ଯ ତଦ୍ଗର୍ଭେଽଷ୍ଟଗୁଣଂ ଭଵେତ୍ ୪୨.
ଯେଉଁ ଦୁଃଖ ତାଙ୍କୁ ହୁଏ, ଗର୍ଭରେ ସେହି ଦୁଃଖ ଆଠଗୁଣା ହୁଏ।
ଚରସ୍ଥିରାଣାଂ ସର୍ଵେଷାମାତ୍ମଗର୍ଭାନୁରୂପତଃ ୪୨.
ଚଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ, ତାଙ୍କର ନିଜ ଗର୍ଭର ଗୁଣ ଅନୁଯାୟୀ ହୁଏ।
ମୃତଶ୍ଚାହଂ ପୁନର୍ଜାତୋ ଜାତଶ୍ଚାହଂ ପୁନର୍ମୃତଃ ୪୨.
ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ପୁନି ଜନ୍ମ ନେଇଛି; ଜନ୍ମ ନେଇ ପୁନି ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛି।
ଅଧୁନା ଜାତମାତ୍ରୋଽହଂ ପ୍ରାପ୍ତସଂସ୍କାର ଏଵ ଚ ୪୨.
ଏବେ ମୁଁ ନୂଆ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ଏବଂ ଦେହର ସଂସ୍କାର ମଧ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛି।
ଅଧ୍ଯେଷ୍ଯାମି ହରେର୍ଜ୍ଞାନଂ ସଂସାରଵିନିଵର୍ତନମ୍ ୪୨.
ମୁଁ ହରିଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବି, ଯାହା ସଂସାରରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ଗଭାତ୍କୋଟିଗୁଣଂ ଦୁଃଖଂ ଜାଯମାନସ୍ଯ ଜାଯତେ ୪୨.
ଯେଉଁ ଦୁଃଖ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ହୁଏ, ତାହା ଗର୍ଭ ଦୁଃଖଠାରୁ କୋଟିଗୁଣା ଅଧିକ।
ସ୍ପୃଷ୍ଟମାତ୍ରସ୍ଯ ବାହ୍ଯେନ ଵାଯୁନା ମୂଢତା ଭଵେତ୍ ୪୨.
ବାହାର ହାଡ଼ିର ସ୍ପର୍ଶ ହେବା ସହିତ, ମନ ଭ୍ରମିତ ହୁଏ।
ସ୍ମୃତିଭ୍ରଂଶାତ୍ତତସ୍ତସ୍ଯ ପୂର୍ଵକର୍ମଵଶେନ ଚ ୪୨.
ତାପରେ ସ୍ମୃତି ହାରାଇଯିବା ଓ ପୂର୍ବ କର୍ମର ପ୍ରଭାବରେ,
ରକ୍ତୋ ମୂଢଶ୍ଚ ଲୋକୋଯମକାର୍ଯେ ସଂପ୍ରଵର୍ତତେ ୪୨.
ସେ ଆସକ୍ତ ଓ ମୂଢ଼ ହୋଇ, ଏହି ଜଗତରେ ଅନୁଚିତ କାମ କରେ।
ନ ଶ୍ରୃଣୋତି ପରଂ ଶ୍ରେଯଃ ସତି ଚକ୍ଷୁଷି ନେକ୍ଷତେ ୪୨.
ସେ ପରମ ମଙ୍ଗଳ କଥା ଶୁଣିନଥାଏ, ଚକ୍ଷୁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରେ ନାହିଁ।
ସତ୍ଯାଂ ବୁଦ୍ଧୌ ନ ଜାନାତି ବୋଧ୍ଯମାନୋ ବୁଧୈରପି ୪୨.
ବୁଦ୍ଧି ସଠିକ୍ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପଣ୍ଡିତମାନେ ବୁଝାଇଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଜାଣିପାରେ ନାହିଁ।
ଗର୍ଭସ୍ମୃତେରଭାଵେନ ଶାସ୍ତ୍ରମୁକ୍ତଂ ମହର୍ଷିଭିଃ ୪୨.
ଗର୍ଭର ସ୍ମୃତି ନଥିବାରୁ, ବଡ଼ ବଡ଼ ଋଷିମାନେ ଯେଉଁ ଶାସ୍ତ୍ର କହିଛନ୍ତି, ସେହି ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଆମେ ଭରସା କରିବା ଉଚିତ।
ଯେ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞାନେ ସତ୍ଯସ୍ମିନ୍ସର୍ଵକର୍ମାର୍ଥସାଧକେ ୪୨.
ଯେମାନେ ଶାସ୍ତ୍ରର ସଠିକ୍ ଜ୍ଞାନ ରଖନ୍ତି, ଯାହା ସମସ୍ତ କାମ କରିବାର ଉପାୟ, ସେମାନେ ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି।
ଅଵ୍ଯକ୍ତେନ୍ଦ୍ରିଯଵୃତ୍ତିତ୍ଵାଦ୍ବାଲ୍ଯେ ଦୁଃଖଂ ମହତ୍ପୁନଃ ୪୨.
ଶିଶୁବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର କ୍ରିୟା ସ୍ପଷ୍ଟ ନ ହେବାରୁ, ବଡ଼ ଦୁଃଖ ହୁଏ।
ଦଂତୋତ୍ଥାନେ ମହଦ୍ଦୁଃଖଂ ମୌଲେନ ଵ୍ଯାଧିନା ତଥା ୪୨.
ଦାନ୍ତ ଆସିବାବେଳେ, ମୁଣ୍ଡର ରୋଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୋଗରୁ ବଡ଼ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ।
ତୃଡ୍ବୁଭୁକ୍ଷାପରୀତାଂଗଃ କ୍ଵଚିତ୍ତିଷ୍ଠତି ରାରଟନ୍ ୪୨.
ତିଆରି ଓ ଭୋକରେ ଶରୀର ଯେତେବେଳେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗେ, ସେତେବେଳେ କେବେ କେବେ ଚିତ୍କାର କରି ରହିଯାଏ।
କୌମାରେ କର୍ଣଵେଧେନ ମାତାପିତ୍ରୋର୍ଵିତାଡନୈଃ ୪୨.
ପିଲାବେଳେ କାନ ଛିଦ୍ର କରାଯିବା ଓ ମାଆ ବାପାଙ୍କର ମାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ।
ପ୍ରମତ୍ତେଂଦ୍ରିଯଵୃତ୍ତୈଶ୍ଚ କାମରାଗପ୍ରପୀଡନାତ୍ ୪୨.
ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହେଲେ ଓ କାମ ଓ ରାଗର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ହୁଏ।
ଈର୍ଷ୍ଯଯା ସୁମହଦ୍ଦୁଃଖଂ ମୋହାଦ୍ରକ୍ତସ୍ଯ ଜାଯତେ ୪୨.
ଇର୍ଷ୍ୟାରୁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ହୁଏ, ମୋହରୁ ରାଗୀ ଲୋକଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ମିଳେ।
ନ ରାତ୍ରୌ ଵିଂଦତେ ନିଦ୍ରା କାମାଗ୍ନିପରିଖେଦିତଃ ୪୨.
କାମନାର ଅଗ୍ନିରେ ପୀଡିତ ହେଲେ, ରାତିରେ ଶେଇବାକୁ ନିଦ୍ରା ମିଳେ ନାହିଁ।
ନାରୀଷୁ ତ୍ଵନୁଭୂତାସୁ ସର୍ଵଦୋଷାଶ୍ରଯାସୁ ଚ ୪୨.
ଯେଉଁ ଜଣେ ନାରୀଙ୍କ ସହିତ ଅନୁଭବ ହୋଇଛି, ଏବଂ ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦୋଷର ଆଶ୍ରୟ—
ସନ୍ମାନମପମାନେନ ଵିଯୋଗେନେଷ୍ଟସଂଗମଃ ୪୨.
ସମ୍ମାନ ଅପମାନରେ ହରାଯାଏ, ପ୍ରିୟଜନଙ୍କ ସହିତ ବିଚ୍ଛେଦରେ ମିଳନ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ।
ଵଲୀପଲିତକାଯେନ ଶିଥିଲୀକୃତଵିଗ୍ରହଃ ୪୨.
ଶରୀରରେ ଭେଉଁ ଓ ପକା କେଶ ଆସିଲେ, ଦେହ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଏ।
ସ୍ତ୍ରୀପୁଂସୋର୍ଯୌଵନଂ ରୂପଂ ଯଦନ୍ଯୋନ୍ଯାଶ୍ରଯଂ ପୁରା ୪୨.
ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀଙ୍କ ଯୁବନ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ପରସ୍ପର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିଲା—
ଜରାଭିଭୂତଃପୁରୁଷଃ ପତ୍ନୀପୁତ୍ରାଦିବାଂଧଵୈଃ ୪୨.
ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ପୁରୁଷକୁ ତାଙ୍କର ଜଣେ ପତ୍ନୀ, ପୁଅ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଛାଡ଼ି ଦେଇଥାନ୍ତି।