ଏଵଂଵିଧଂ ହି ମାନୁଽଯମା ଗର୍ଭାଦିତି କଷ୍ଟଦମ୍ ଅସ୍ଥିପଟ୍ଟତୁଲାସ୍ତମ୍ଭେ ସ୍ନାଯୁବନ୍ଧେନ ଯଂତ୍ରିତେ॥ ୪୨.
ମାନବ ଗର୍ଭ ଏପରି ଦୁଃଖଦାୟକ ଏବଂ କଷ୍ଟଦାୟକ, ହାଡ଼ ଏବଂ ଯୋଡ଼ାର ଗଠନରେ ବନ୍ଧା, ତନ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ଏକାଠି ହୋଇଥାଏ।
ରକ୍ତମାଂସମଦାଲିପ୍ତେ ଵିଣ୍ମୂତ୍ରଦ୍ରଵ୍ଯଭାଜନେ ୪୨.
ରକ୍ତ ଓ ମାଂସରେ ଲିପିତ, ଏହା ମଳ ଓ ମୂତ୍ରର ପାତ୍ର।
ଵଦନୈକମହାଦ୍ଵାରେ ଷଡ୍ଗଵାକ୍ଷଵିତଭୂଷିତେ ୪୨.
ଏହି ଶରୀରରେ ଏକ ବଡ଼ ମୁଖ ରହିଛି, ଛଅଟି ଅଙ୍ଗ, ଆଖି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ।
ନାଡୀସ୍ଵେଦପ୍ରଵାହେ ଚ କାଲଵକ୍ତ୍ରାନଲସ୍ଥିତେ ୪୨.
ଏହି ଶରୀରରେ ନାଳ ଦ୍ୱାରା ସ୍ବେଦ ଚାଲିଥାଏ, ଏହା ସମୟର ଅଗ୍ନିର ମୁଖରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ଗୁଣତ୍ରଯମଯୀ ଭାର୍ଯା ପ୍ରକୃତିସ୍ତସ୍ଯ ତତ୍ର ଚ ୪୨.
ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ତିନିଟି ଗୁଣରେ ଗଠିତ, ପ୍ରକୃତି ଏଠି ଉପସ୍ଥିତ।
ଅପତ୍ଯାନ୍ଯସ୍ଯ ହା କଷ୍ଟମେଵଂ ମୂଢଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ ୪୨.
ଏପରି ଦୁଃଖ ଓ କଷ୍ଟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୂଢ଼ ଲୋକ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ।
ସ୍ରୋତାଂସି ଯସ୍ଯ ସତତଂ ପ୍ରସ୍ରଵଂତି ଗିରେରିଵ ୪୨.
ତାଙ୍କର ନାଳ ସଦା ପ୍ରବାହିତ, ପାହାଡ଼ର ଝରଣା ପରି।
ସର୍ଵାଶୁଚିନିଧାନସ୍ଯ ଶରୀରସ୍ଯ ନ ଵିଦ୍ଯତେ ୪୨.
ଏହି ଶରୀର ସମସ୍ତ ଅପବିତ୍ରତାର ଭଣ୍ଡାର, ଏଠି କିଛି ପବିତ୍ର ନାହିଁ।
ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଵଦେହସ୍ରୋତାଂସି ମୃତ୍ତୋଯୈଃ ଶୋଧ୍ଯତେ କରଃ ୪୨.
ନିଜ ଶରୀରର ନାଳକୁ ଛୁଇଁଲାପରେ, ହାତ କାଦୁ ଓ ପାଣିରେ ପରିଶୁଧ୍ଧ କରାଯାଏ।
କାଯଃ ସୁଗନ୍ଧତୋଯାଦ୍ଯୈର୍ଯତ୍ନେନାପି ସୁସଂସ୍କୃତଃ ୪୨.
ସୁଗନ୍ଧିତ ପାଣି ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ଶରୀରକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ଚେଷ୍ଟାରେ ସୁସଂସ୍କୃତ କରାଯାଏ।
ସ୍ଵଦେହାଶୁଚିଗଂଧେନ ନ ଵିରଜ୍ଯତି ଯୋ ନରଃ ୪୨.
ତଥାପି, ନର ନିଜ ଶରୀରର ଅପବିତ୍ର ଗନ୍ଧରୁ ଦୂର ହେଉନାହିଁ।
ଗନ୍ଧଲେପାପନୋଦାର୍ଥଂ ଶୌଚଂ ଦେହସ୍ଯ କୀର୍ତିତମ୍ ୪୨.
ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଦୂର କରିବା ଓ ପରିଶୁଧ୍ଧତା ପାଇଁ ଶରୀରର ଶୌଚ ବିବରଣା ଦିଆଯାଇଛି।
ଗଂଗାତୋଯେନ ସର୍ଵେଣ ମୃଦ୍ଭାରୈଃ ପର୍ଵତୋପମୈଃ ୪୨.
ଗଙ୍ଗାର ସମସ୍ତ ପାଣି ଓ ପାହାଡ଼ ପରି କାଦୁ ଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ,
ତୀର୍ଥସ୍ନାନୈସ୍ତପୋଭିର୍ଵା ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ନୈଵ ଶୁଧ୍ଯତି ୪୨.
ତୀର୍ଥସ୍ନାନ କିମ୍ବା ତପସ୍ୟା କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମା ପରିଶୁଧ୍ଧ ହୁଏନାହିଁ।
ଅଂତର୍ଭାଵପ୍ରଦୁଷ୍ଟସ୍ଯ ଵିଶତୋଽପି ହୁତାଶନମ୍ ୪୨.
ଅନ୍ତରରେ ଦୁଷ୍ଟ ଭାବ ଥିଲେ, ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ପରିଶୁଧ୍ଧ ହୁଏନାହିଁ।
ଭାଵଶୁଦ୍ଧିଃ ପରଂ ଶୌଚଂ ପ୍ରମାଣଂ ସର୍ଵକର୍ମସୁ ୪୨.
ଭାବର ପରିଶୁଧ୍ଧତା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶୌଚ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏହା ମାନଦଣ୍ଡ।
ଅନ୍ଯଥୈଵ ସ୍ତନଂ ପୁତ୍ରଶ୍ଚିଂତଯତ୍ଯନ୍ଯଥା ପତିଃ ୪୨.
ସ୍ତନକୁ ଶିଶୁ ଏକ ଭାବରେ ଦେଖେ, ପତି ଅନ୍ୟ ଭାବରେ ଦେଖେ।
ଭାଵତଃ ସଂଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ସ୍ଵର୍ଗଂ ମୋକ୍ଷଂ ଚ ଵିଂଦତି ୪୨.
ଯେଉଁ ଜଣଙ୍କର ମନ ଭାବରେ ପରିଶୁଧ୍ଧ, ସେ ସ୍ବର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଥାଏ।
ଅଵିଦ୍ଯାରାଗଵିଣ୍ମୂତ୍ରଲେପଗଂଧଵିଶୋଧନମ୍ ୪୨.
ଅଜ୍ଞାନ, ଆସକ୍ତି, ପେଶାବ ଓ ମଳର ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଓ ଦାଗରୁ ଏହା ପରିଷ୍କୃତ ହୁଏ।
ତ୍ଵଙ୍ମାତ୍ରସାରନିଃସାରଂ କଦଲୀସାରସଂନିଭମ୍ ୪୨.
ଏହାର ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ କେବଳ ଚମ୍ର, ମାନେ କିଛି ମୂଲ୍ୟ ନାହିଁ, କଦଳୀ ଗଛର ମନ୍ଦ ଭଳି।
ସ ନିଷ୍କ୍ରାମତି ସଂସାରେ ଦୃଢଗ୍ରାହୀ ସ ତିଷ୍ଠତି ୪୨.
ଯିଏ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଆସକ୍ତି ରଖେ, ସେ ସଂସାରରେ ରହିଯାଏ; ଯିଏ ଛାଡ଼ିଯାଏ, ସେ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ପୁଂସାମଜ୍ଞାତଦୋଷେଣ ନାନାକର୍ମଵଶେନ ଚ ୪୨.
ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଅଜ୍ଞାତ ଦୋଷ ଓ ବିଭିନ୍ନ କର୍ମର ପ୍ରଭାବରେ,
ଯଥା ଜରାଯୁଣା ଦେହୀ ଦୁଃଖଂ ତିଷ୍ଠତି ଵେଷ୍ଟିତଃ ୪୨.
ଯେପରି ଜରାୟୁ ଭିତରେ ଦେହୀ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରେ,
ଗର୍ଭୋଦକେନ ସିକ୍ତାଂଗସ୍ତଥାଽଽସ୍ତେ ଵ୍ଯାକୁଲଃ ପୁମାନ୍ ୪୨.
ଗର୍ଭର ଜଳରେ ଅଂଗ ଭିଜିଯାଇ, ପୁରୁଷ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଶାନ୍ତ ରହେ।
ଗର୍ଭକୁମ୍ଭେ ତଥା କ୍ଷିପ୍ତଃ ପଚ୍ଯତେ ଜଠରାଗ୍ନିନା ୪୨.
ଗର୍ଭର ଭିତରକୁ ପକାଇ ଦିଆଯାଇ, ଜଠର ଅଗ୍ନିରେ ସେ ଦହିଯାଏ।
ଯଦ୍ଦୁଃଖଂ ଜାଯତେ ତସ୍ଯ ତଦ୍ଗର୍ଭେଽଷ୍ଟଗୁଣଂ ଭଵେତ୍ ୪୨.
ଯେଉଁ ଦୁଃଖ ତାଙ୍କୁ ହୁଏ, ଗର୍ଭରେ ସେହି ଦୁଃଖ ଆଠଗୁଣା ହୁଏ।
ଚରସ୍ଥିରାଣାଂ ସର୍ଵେଷାମାତ୍ମଗର୍ଭାନୁରୂପତଃ ୪୨.
ଚଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ, ତାଙ୍କର ନିଜ ଗର୍ଭର ଗୁଣ ଅନୁଯାୟୀ ହୁଏ।
ମୃତଶ୍ଚାହଂ ପୁନର୍ଜାତୋ ଜାତଶ୍ଚାହଂ ପୁନର୍ମୃତଃ ୪୨.
ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ପୁନି ଜନ୍ମ ନେଇଛି; ଜନ୍ମ ନେଇ ପୁନି ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛି।
ଅଧୁନା ଜାତମାତ୍ରୋଽହଂ ପ୍ରାପ୍ତସଂସ୍କାର ଏଵ ଚ ୪୨.
ଏବେ ମୁଁ ନୂଆ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ଏବଂ ଦେହର ସଂସ୍କାର ମଧ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛି।
ଅଧ୍ଯେଷ୍ଯାମି ହରେର୍ଜ୍ଞାନଂ ସଂସାରଵିନିଵର୍ତନମ୍ ୪୨.
ମୁଁ ହରିଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବି, ଯାହା ସଂସାରରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।