ଐତରେଯଃ କସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ନିଵାସଃ କ୍ଵାସ୍ଯ ଵା ମୁନେ ୪୨.
ହେ ମୁନି, ଏଇତରେୟ କେଉଁଠିର ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ନିବାସ କେଉଁଠି ଥିଲା?
ଅସ୍ମିନ୍ନେଵ ମମ ସ୍ଥାନେ ହାରୀତସ୍ଯାନ୍ଵଯେଽଭଵତ୍॥ ୪୨.
ଏହି ମୋର ସ୍ଥାନରେ, ସେ ହାରୀତ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ମାଂଡୂକିରିତି ଵିପ୍ରାଗ୍ର୍ଯୋ ଵେଦଵେଦାଂଗପାରଗଃ॥ ୪୨.
ମାଣ୍ଡୂକି ନାମକ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଯିଏ ବେଦ ଓ ତାହାର ଅଂଗଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲଭାବେ ଜାଣିଥିଲେ।
ତସ୍ଯାସୀ ଦିତରା ନାମ ଭାର୍ଯା ସାଧ୍ଵୀଗୁଣୈର୍ଯୁତା ୪୨.
ତାଙ୍କର ଇତରା ନାମକ ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ, ଯିଏ ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ।
ସ ଚ ବାଲ୍ଯାତ୍ପ୍ରଭୃତ୍ଯେଵ ପ୍ରାଗ୍ଜନ୍ମନ୍ଯନୁଶିକ୍ଷିତମ୍ ୪୨.
ସେ ଛୋଟବେଳୁଠୁ ପୂର୍ବଜନ୍ମର ଆଚାର ଅନୁଯାୟୀ ଶିକ୍ଷା ପାଇଥିଲେ।
ନ ଶ୍ରୃଣୋତି ନ ଵକ୍ତ୍ଯେଵ ମନସାପି ଚ କିଂଚନ ୪୨.
ସେ କିଛି ଶୁଣିନଥିଲେ, କିଛି କହିନଥିଲେ, ମନରେ ମଧ୍ୟ କିଛି ଚିନ୍ତା କରୁନଥିଲେ।
ତତୋ ମୂକୋଽଯମିତ୍ଯେଵ ନାନୋପାଯୈଃ ପ୍ରବୋଧିତଃ ୪୨.
ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କୁ 'ମୂକ' ବୋଲି କୁହାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ କୌଣସି ଉପାୟରେ ତାଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରାଯାଇନଥିଲା।
ତତୋ ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ମନସା ଜଡୋଯମିତି ଭାରତ ୪୨.
ତାଙ୍କର ମନରେ ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ହେଲା ଯେ ସେ ଜଡ଼, ହେ ଭାରତ।
ପିଂଗାନାମ ଚ ସା ଭାର୍ଯା ତସ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ଜଜ୍ଞିରେ ୪୨.
ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ପିଙ୍ଗା ନାମରେ ଜଣାଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ଯଜ୍ଞେଷୁ ଶାଂତିହୋମେଷୁ ଦ୍ଵିଜୈଃ ସର୍ଵତ୍ର ପୂଜିତାଃ ୪୨.
ଯଜ୍ଞ ଓ ଶାନ୍ତିହୋମରେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ।
ଜଜାପ ପରମଂ ଜାପ୍ଯଂ ନାନ୍ଯତ୍ର କୁରୁତେ ଶ୍ରମମ୍ ୪୨.
ସେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଜପ କରୁଥିଲେ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାମରେ ଶ୍ରମ କରୁନଥିଲେ।
ଦାର୍ଯମାଣେନ ମନସା ତନଯଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ ୪୨.
ବିଷାଦରେ ଭରିଥିବା ମନ ନେଇ, ସେ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ନାର୍ଯାସ୍ତସ୍ଯା ନୃଲୋକେଽତ୍ର ଵରୈଵାଜନନିଃ ସ୍ଫୁଟମ୍ ୪୨.
ଏହି ଲୋକରେ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ପୁଅମାନେ ପାଇଁ ଅଧିକ ଭାଗ୍ୟବତୀ କେହି ନାହିଁ।
ପିଂଗେଯଂ କୃତପୁଣ୍ଯା ଵୈ ଯସ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରା ମହାଗୁଣାଃ ୪୨.
ଏହି ପିଙ୍ଗା ନିଶ୍ଚୟ ଭଲ କର୍ମ କରିଛନ୍ତି, ଯାହାର ପୁଅମାନେ ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ।
ତଦହଂ ପୁତ୍ର ଦୁର୍ଭାଗ୍ଯା ମହୀସାଗରସଂଗମେ ତ୍ଵମପ୍ଯେଵଂ ମହାମୌନୀ ନନ୍ଦ ଭକ୍ତୋ ହରେଶ୍ଚିରମ୍॥ ୪୨.
ତେଣୁ, ପୁଅ, ମୁଁ ଭାଗ୍ୟହୀନ, ପୃଥିବୀ ଓ ସାଗର ମିଳନରେ; ତୁମେ ମଧ୍ୟ, ନନ୍ଦ, ଦୀର୍ଘକାଳ ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିବା ମହାମୌନୀ।
ଇତି ମାତୁର୍ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରହସନ୍ନୈତରେଯକଃ॥ ୪୨.
ମାତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଇତରାର ପୁଅ ହସିଲେ।
ଧ୍ଯାତ୍ଵା ମୁହୁର୍ତଂ ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ମାତରଂ ପ୍ରଣତୋଽବ୍ରଵୀତ୍ ୪୨.
କିଛି ସମୟ ଧ୍ୟାନ କରି, ଧର୍ମଜ୍ଞ ମାତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ।
ଅଶୋଚ୍ଯେ ଶୋଚସି ଶୁଭେ ଶୋଚ୍ଯେ ନୈଵାଽପି ଶୋଚସି ୪୨.
ଶୁଭେ, ତୁମେ ଯାହାକୁ ଶୋକ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ସେଠି ଶୋକ କରୁଛ; ଯାହାକୁ ଶୋକ କରିବା ଦରକାର, ସେଠି ଶୋକ କରୁନାହିଁ।
ମୂର୍ଖାଚରିତମେତଦ୍ଧି ମନ୍ମାତୁରୁଚିତଂ ନ ହି ୪୨.
ମା, ଏହି ଆଚରଣ ଅବୁଜା; ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ପ୍ରପଶ୍ଯଂତି ଯଥା ରାତ୍ରୌ ଖଦ୍ଯୋତଂ ଦୀପଵତ୍ସ୍ଥିତମ୍ ୪୨.
ଜଣେ ମନିଷ୍ୟ ରାତିରେ ଖଜ୍ୟୋତକୁ ଦୀପ ଭାବରେ ଦେଖିଥିବା ପରି।
ଏଵଂଵିଧଂ ହି ମାନୁଽଯମା ଗର୍ଭାଦିତି କଷ୍ଟଦମ୍ ଅସ୍ଥିପଟ୍ଟତୁଲାସ୍ତମ୍ଭେ ସ୍ନାଯୁବନ୍ଧେନ ଯଂତ୍ରିତେ॥ ୪୨.
ମାନବ ଗର୍ଭ ଏପରି ଦୁଃଖଦାୟକ ଏବଂ କଷ୍ଟଦାୟକ, ହାଡ଼ ଏବଂ ଯୋଡ଼ାର ଗଠନରେ ବନ୍ଧା, ତନ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ଏକାଠି ହୋଇଥାଏ।
ରକ୍ତମାଂସମଦାଲିପ୍ତେ ଵିଣ୍ମୂତ୍ରଦ୍ରଵ୍ଯଭାଜନେ ୪୨.
ରକ୍ତ ଓ ମାଂସରେ ଲିପିତ, ଏହା ମଳ ଓ ମୂତ୍ରର ପାତ୍ର।
ଵଦନୈକମହାଦ୍ଵାରେ ଷଡ୍ଗଵାକ୍ଷଵିତଭୂଷିତେ ୪୨.
ଏହି ଶରୀରରେ ଏକ ବଡ଼ ମୁଖ ରହିଛି, ଛଅଟି ଅଙ୍ଗ, ଆଖି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ।
ନାଡୀସ୍ଵେଦପ୍ରଵାହେ ଚ କାଲଵକ୍ତ୍ରାନଲସ୍ଥିତେ ୪୨.
ଏହି ଶରୀରରେ ନାଳ ଦ୍ୱାରା ସ୍ବେଦ ଚାଲିଥାଏ, ଏହା ସମୟର ଅଗ୍ନିର ମୁଖରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ଗୁଣତ୍ରଯମଯୀ ଭାର୍ଯା ପ୍ରକୃତିସ୍ତସ୍ଯ ତତ୍ର ଚ ୪୨.
ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ତିନିଟି ଗୁଣରେ ଗଠିତ, ପ୍ରକୃତି ଏଠି ଉପସ୍ଥିତ।
ଅପତ୍ଯାନ୍ଯସ୍ଯ ହା କଷ୍ଟମେଵଂ ମୂଢଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ ୪୨.
ଏପରି ଦୁଃଖ ଓ କଷ୍ଟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୂଢ଼ ଲୋକ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ।
ସ୍ରୋତାଂସି ଯସ୍ଯ ସତତଂ ପ୍ରସ୍ରଵଂତି ଗିରେରିଵ ୪୨.
ତାଙ୍କର ନାଳ ସଦା ପ୍ରବାହିତ, ପାହାଡ଼ର ଝରଣା ପରି।
ସର୍ଵାଶୁଚିନିଧାନସ୍ଯ ଶରୀରସ୍ଯ ନ ଵିଦ୍ଯତେ ୪୨.
ଏହି ଶରୀର ସମସ୍ତ ଅପବିତ୍ରତାର ଭଣ୍ଡାର, ଏଠି କିଛି ପବିତ୍ର ନାହିଁ।
ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଵଦେହସ୍ରୋତାଂସି ମୃତ୍ତୋଯୈଃ ଶୋଧ୍ଯତେ କରଃ ୪୨.
ନିଜ ଶରୀରର ନାଳକୁ ଛୁଇଁଲାପରେ, ହାତ କାଦୁ ଓ ପାଣିରେ ପରିଶୁଧ୍ଧ କରାଯାଏ।
କାଯଃ ସୁଗନ୍ଧତୋଯାଦ୍ଯୈର୍ଯତ୍ନେନାପି ସୁସଂସ୍କୃତଃ ୪୨.
ସୁଗନ୍ଧିତ ପାଣି ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ଶରୀରକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ଚେଷ୍ଟାରେ ସୁସଂସ୍କୃତ କରାଯାଏ।