ମହୀ କୁଂକୁମଲିପ୍ତେଵ ଦିଶଃ ସିଂଦୂରିତା ଇଵ
ପୃଥିବୀ ଦେଖାଯାଉଥିଲା ଏମିତି ଯେ, ଜଣେ କୁଙ୍କୁମ ଲେପି ଦେଇଛି। ଦିଗଗୁଡିକ ଲାଗୁଥିଲା ଲାଲ ଗେରୁଆ ରଙ୍ଗରେ ରଙ୍ଗାଯାଇଛି।
ବ୍ରହ୍ମାଂଡକର୍ପରମଭୂତ୍ତନ୍ମହଃ ପୂରିତାଂତରମ୍
ଏହି ତେଜର ଆଲୋକ ଏକା ଏକି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଭିତରକୁ ପୂରି ଦେଇଥିଲା, ମନେ ହେଉଥିଲା ଏହା ଏହାର ଖୋଲି ଅଟୁଛି।
ଏଵଂ ପ୍ରଵର୍ଦ୍ଧମାନେନ ତେଜଃସ୍ତମ୍ଭେନ ତେନ ଚ
ଏଭଳି, ସେ ତେଜର ଥମ୍ଭ ଦେଖାଯାଉଥିଲା ଦିନକୁ ଦିନ ବଢିଯାଉଛି।
ତେଜୋଲିଂଗଂ ତଦାଶ୍ଚର୍ଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତ୍ଯକ୍ତମିଥଃ କ୍ରୁଧୌ
ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଆଲୋକର ଲିଙ୍ଗ ଦେଖି, ସେମାନେ ଏକାଉଁ ରୋଷକୁ ଛାଡି ଦେଇଥିଲେ।
କିମେଷ ଵସୁଧାଂ ଭିତ୍ତ୍ଵା ଶେଷାଦୀନାଂ ଫଣାଭୃତାମ୍
ଏହା କ'ଣ ପୃଥିବୀକୁ ଭେଦି ଶେଷ ଓ ଅନ୍ୟ ସର୍ପମାନଙ୍କର ଫଣାରୁ ଆସିଛି କି?
କିଂ ଵା କଲ୍ପାଂତସୁଲଭପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵାଃ ପ୍ରଭାକରାଃ
ନା କି, କଳିପାର୍ଯ୍ୟନ୍ତରେ ସହଜରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏହିପରି ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି?
ଆହୋସ୍ଵିନ୍ମେଘ ସଂଘର୍ଷାଦ୍ଵିତତା ଵ୍ଯୋମମଧ୍ଯତଃ
ନା କି, ମେଘମାନଙ୍କର ଘସଘସିରୁ ଏହି ଆଲୋକ ଆକାଶର ମଧ୍ୟରେ ଫେଲିଯାଇଛି?
ପ୍ରତିଘ୍ନନ୍ନେଷ ତେଜୋଭିରକ୍ଷ୍ଣୋଃ ଶକ୍ତିମନୁକ୍ଷଣମ୍
ଏହି ଆଲୋକ ତାର ରେଶମାନେ ଦ୍ୱାରା ତୁମର ଚକ୍ଷୁର ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରତିକ୍ଷଣ ଦୂର କରୁଛି କି?
ଏଷ ଉଦ୍ଦୀପ୍ଯମାନୋଽପି ସଂତାପାଯ ନ କଲ୍ପତେ
ଏହି ଆଲୋକ ତେଜରେ ଜଳି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଜ୍ୱଳନ କରୁନାହିଁ।
ଏତସ୍ଯ କାଂତିସଂକ୍ରାଂତ୍ଯା ଜଗଦେଵ ନ କେଵଲମ୍ 1.3.2.10.
ଏହି ଆଲୋକର ଚମକ ଦ୍ୱାରା, କେବଳ ଜଗତ ନୁହେଁ,
କସ୍ମାଦେଷ ସମୁତ୍ପନ୍ନଃ କିଂ ମୂଲଃ କିମୁପାଧିକଃ
ଏହି ଆଲୋକ କେଉଁଠୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି? କ'ଣ ଏହାର ମୂଳ, କ'ଣ ଏହାର କାରଣ?
କିଯାନଵଧିରେତସ୍ଯ ଵିଷ୍ଵକ୍ତିର୍ଯଗଧୋର୍ଧ୍ଵତଃ
ଏହାର ପ୍ରସାର କେତେ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଚାରିଦିଗରେ, ତଳ ଓ ଉପରକୁ ପହଞ୍ଚିଛି?
ତଦେତଦଖିଲଂ ଜ୍ଞାତୁଂ ମନଃ ପର୍ଯୁତ୍ସୁକଂ ମୁହୁଃ
ଏଭଳି, ଏହି ସବୁ କଥା ଜାଣିବାକୁ ମନ ଏବେ ବାରମ୍ବାର ଅଶାନ୍ତ ହେଉଛି।
ଇତି ଚିଂତାଭରାକ୍ରାଂତୌ ତେଜଃସ୍ତଂଭାଵଲୋକନାତ୍
ଏଭଳି ଚିନ୍ତାର ଭାରରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ତେଜର ଥମ୍ଭକୁ ଦେଖି,
ଅଭାଷତ ଚ ଗୋଵିଂଦଃ ସୁତରାମେଵ ଗର୍ଵିତମ୍
ଗୋବିନ୍ଦ ଅଧିକ ଗର୍ବିତ ହୋଇ କହିଲେ,
ସତ୍ଯମେଵ ପରୀକ୍ଷାଯୈ ନିକଷଃ ସମୁପସ୍ଥିତଃ
ସତ୍ୟରେ, ଏବେ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ଏକ ଅବସର ଆସିଛି।
ଅମୁଷ୍ଯ ତେଜସାଂ ରାଶେରପରିଚ୍ଛେଦ୍ଯସଂପଦଃ
ଏହି ତେଜର ଏତେ ଏକା ଏକି ରାଶି, ଯାହାର ସୀମା ଜଣାଯାଏନାହିଁ,
ଯଃ ପଶ୍ଯେନ୍ମୂଲମଗ୍ରଂ ଵା ତେଜସୋସ୍ଯ ସ୍ଵଯଂଭୁଵଃ
ଏହି ସ୍ୱୟଂଭୂ ଆଲୋକର ମୂଳ କିମ୍ବା ଶିର ଯିଏ ଦେଖିପାରିବ,
ତେଜସୋତିମହତୋ ବଭୂଵତୁଃ ସ୍ପର୍ଧଯା ଵିରଚିତୋଦ୍ଯମୌ ମିଥଃ
ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଏକାପେକା ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ, ପ୍ରତିଏକ ଜଣ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ ହରାଇବାକୁ ଦୃଢ଼ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ।
ଭେଜେ ଵିରଂଚିସ୍ତସ୍ଯାଗ୍ରଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମୀତି କୃତୋଦ୍ଯମଃ
ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ସର୍ବୋତ୍ତମ ସ୍ଥାନକୁ ଦେଖିବାକୁ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରି ଆଗେଇ ଗଲେ।
ଜଗ୍ରାହ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵାରାହଂ ଵିଗ୍ରହଂ ଦୃଢଵିଗ୍ରହଃ
ବିଷ୍ଣୁ ଦୃଢ଼ ଦେହରେ ରହି, ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
ମୂଲଂ ତସ୍ଯ ପରିଜ୍ଞାଯ ପ୍ରତ୍ଯାଵର୍ତିତୁମୁତ୍ସୁକଃ
ସେ ତାହାର ମୂଳକୁ ଚିହ୍ନି, ଫେରିବାକୁ ଅତି ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ।
ଵିଦାରଯନ୍ସ ପୋତ୍ରେଣ ଭୂତଧାତ୍ରୀମଵାଙ୍ମୁଖଃ
ତଳକୁ ମୁହଁ କରି, ବରାହ ନାକରେ ଭୂମିକୁ ଫାଟିଦେଲେ।
କ୍ରୀଡାକ୍ରୋଡକଠୋରେଣ କଂଠଘୋଷେଣ ପୂରଯନ୍
ତାଙ୍କର ଖେଳା କ୍ରୋଡ ଦ୍ୱାରା ହୁଏଥିବା କଠୋର ଗଳା ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ଆକାଶ ଭରିଗଲା।
ଵିଵେଶ ଯତ୍ରଯତ୍ରାସୌ ତତ୍ରତତ୍ର ତଥାସ୍ଥିତମ୍
ସେ ଯେଉଁଠି ପ୍ରବେଶ କରିଲେ, ସେଉଁଠି ଏହା ସେହିପରି ଭାବରେ ବସିଥିଲା।
ଵିଦାରିତାନ୍ମହୀରଂଧାତ୍ପ୍ରତ୍ଯଦୃଶ୍ଯଂତ ଭୋଗିନଃ
ଭୂମିର ଫାଟି ଯାଇଥିବା ସ୍ଥାନରୁ ସର୍ପମାନେ ଦେଖାଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ପ୍ରତ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ ହେମାଦ୍ରେର୍ମୂଲ କନ୍ଦ ଇଵ ସ୍ଥିତଃ
ସେ ଏହାକୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାହାଡ଼ର ମୂଳ କନ୍ଦ ଭଳି ଦେଖିଲେ।
ଆରାଦ୍ଵସୁନ୍ଧରାଗୁଲ୍ଫେ ଧୁରଂଧରତଯା ସ୍ଥିତାଃ
ଦୂରରୁ ଭୂମିର ଗୁଳ୍ଫ ଦେଖାଯିବାକୁ ଲାଗିଲା, ସେମାନେ ଭାର ବହିବାରେ ଦୃଢ଼ ଥିଲେ।
ମଧୁଦ୍ଵିଷା ଚ ସ ମହାନ୍ମଂଡୂକୋଽପି ଵିଲୋକିତଃ 1.3.2.11.
ସେଉଁଠି ମଧୁର ଶତ୍ରୁ ଓ ଏକ ବଡ଼ ଅଣ୍ଡା ବେଉଁ ଦେଖାଯିଲା।
ଆଧାରଶକ୍ତିମପି ତାମଭ୍ଯପଶ୍ଯଦଧୋକ୍ଷଜଃ
ଅଦୃଶ୍ୟ ଭଗବାନ୍ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଭାର ବହିବା ଶକ୍ତିକୁ ଦେଖିଲେ।